I PSK 476/26

I PSK 476/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 sierpnia 2026 r. SSN Piotr Prusinowski w sprawie z powództwa J.B. przeciwko Szkole Podstawowej (…) w J. o ustalenie istnienia stosunku pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt VI Pa 11/25, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [A.P.] UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim, w pkt I, odrzucił pozew J.B. w stosunku do pozwanego Z. w J., zaś w pkt II, oddalił powództwo w stosunku do pozwanego Szkoły Podstawowej (…) w J. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 24 czerwca 2025 r., oddalił apelację powoda. Przedmiotem postępowania było ustalenie istnienia stosunku pracy w okresie od dnia 1 września 1999 r. do dnia 4 lutego 2002 r., czyli w okresie, gdy powód jako osoba fizyczna miała status prowadzącego szkołę. Skargę kasacyjną wywiódł powód, zarzuciła naruszenie: - art.10 Karty Nauczyciela przez przyjęcie że powód mógł wykonywać pracę nauczyciela bez nawiązania stosunku pracy a jedynie w oparciu o fakt prowadzenia Z. w J. na podstawie umowy z Gminą B.; I PSK 476/26 2 - art. 22 k.p. oraz art 10 Karty Nauczyciela przez przyjęcie że pomimo wykonywania przez powoda czynności typowych dla nauczyciela, powoda nie łączył stosunek pracy; - art 1 ust 2 pkt 2a Karty Nauczyciela przez jego niezastosowanie i przyjęcie że praca nauczyciela w szkołach i placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego może być wykonywana w oparciu o inną podstawę niż stosunek pracy; - art. 231 k.p. przez jego niezastosowanie. Wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. albowiem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne polegające na ustaleniu relacji kodeksowej zasady swobody umów wyrażonej w art. 3531 k.c. a zasadą wyrażoną w art 10 Karty Nauczyciela, to jest obejmowaniem nauczycieli stosunkiem pracy. Sąd Najwyższy zważył: Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania. Skarga kasacyjna jest wymagającym środkiem odwoławczym. Warunek z art. 39813 § 1 k.p.c. nakłada na stronę skarżącą obowiązek zachowania szczególnej staranności przy określaniu podstawy prawnej. „Granice podstaw”, o których mowa w tym przepisie wyznaczane są przed skonkretyzowane normy prawne, których naruszenie uzasadniać ma uchylenie zaskarżonego wyroku. Niezbędne jest również wskazanie na czym naruszenie to polega (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2000 r., IV CKN 1181/00, OSNC 2001 nr 1, poz. 19). Strona wnosząca skargę kasacyjną obowiązana jest do precyzyjnego określenia tych elementów, tak aby Sąd Najwyższy mógł się do nich merytorycznie odnieść. Wady w tym zakresie obciążają stronę, a Sąd Najwyższy zwolniony jest od hipotetycznych dociekań w tym zakresie. Wskazana zależność jest zrozumiała, jeśli weźmie się pod uwagę, że postępowanie kasacyjne nie jest kolejną, trzecią instancją rozpoznawczą. Dlatego w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. wskazano, że strona ma obowiązek „przytoczenia podstaw kasacyjnych”. W powinności tej nie chodzi o wskazanie jakiejkolwiek podstawy kasacyjnej. Warunek ten zostaje bowiem spełniony, jeśli strona precyzyjnie wskaże przepis, który jej zdaniem został naruszony i sposób jego naruszenia (w tym zakresie art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. I PSK 476/26 3 precyzuje, że w przypadku prawa materialnego w grę wchodzi błędna wykładnia prawa albo jego niewłaściwe zastosowanie). Poczynione uwagi mają znaczenie, gdyż powód formułując podstawy skargi kasacyjnej wprawdzie wskazuje na konkretne przepisy, jednak nie precyzuje z którą jednostką redakcyjną (paragrafem, ustępem) wiąże zgłoszoną podstawę zaskarżenia. Zarówno art. 10 Karty Nauczyciela, jak i art. 22 k.p. oraz art. 231 k.p. podzielone zostały na wiele jednostek redakcyjnych (przepisów), które regulują różne kwestie prawne. Sąd Najwyższy nie ma obowiązku za stronę określać i domyślać się, z którym przepisem należy wiązać zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut. W rezultacie, skoro w postępowaniu rozpoznawczym ze względu na wadliwość konstrukcyjną nie będzie można rozpoznać merytorycznie skargi kasacyjnej, to oczywiste jest, że nie można jej przyjąć do rozpoznania z uwagi na potrzebę wyjaśnienia istotnego zagadnienia prawnego. Dodać do tego trzeba, że art 1 ust 2 pkt 2a Karty Nauczyciela nie stanowił samoistnej podstawy oddalenia powództwa, a zatem i ta podstawa skargi kasacyjnej jest niewystarczająca. Niezależnie od tego należy podnieść, że powód dostrzega potrzebę wyjaśnienia zagadnienia prawnego wiążącego się z zasadą z art. 3531 k.p. Problem w tym, że naruszenie tego przepisu nie zostało zgłoszone w podstawach skargi kasacyjnej. W rezultacie, również w tym wypadku, ze względu na ograniczenie z art. 39813 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy w trakcie rozpoznania merytorycznego skargi kasacyjnej nie będzie mógł odnieść się do zagadnienie prawnego sformułowanego przez powoda. Przyjmowanie w takich okolicznościach skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest rozsądne. Jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, przytoczyć argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15, Legalis 1508600; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, Legalis 1482401; z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, LEX nr 2080880). Innymi słowy istotne zagadnienie prawne powinno kotwiczyć się w regulacji prawnej, która powinna zostać przeanalizowana i opracowana, tak aby to wpierw sam skarżący I PSK 476/26 4 mógł stwierdzić, że istotne zagadnienie prawne rzeczywiście występuje i dlatego powinien rozpoznać je Sąd Najwyższy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2015 r., III UK 206/13). Wskazany wymóg nie został zrealizowany przez skarżącego, a to oznacza, że nie doszło do wykazania, że w sprawie ziściły się przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Dlatego orzeczono jak w sentencji. [A.P.] [a.ł]