II USKP 329/26

II USKP 329/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 sierpnia 2026 r. SSN Robert Stefanicki w sprawie z odwołania M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Sosnowcu o wysokość renty rodzinnej i stwierdzenie nieważności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 sierpnia 2026 r., wniosku pełnomocnika odwołującej się o wyłączenie SSN Ewy Stryczyńskiej od orzekania w sprawie oddala wniosek o wyłączenie Sędzi Sądu Najwyższego Ewy Stryczyńskiej od orzekania w sprawie II USKP 329/26. H.P. UZASADNIENIE Sędzia Sądu Najwyższego Ewa Stryczyńska została wyznaczona do rozpoznania sprawy II USKP 329/26, skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 1 marca 2024 r., sygn. akt III AUa 2284/21, w sprawie z odwołania M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Sosnowcu o wysokość renty rodzinnej i stwierdzenie nieważności. W piśmie z 4 lipca 2025 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ewy Stryczyńskiej. Wnioskodawca powołał przepis art. 49 k.p.c. W ocenie wnioskodawcy okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez sędzię Ewę Stryczyńską, w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną na mocy II USKP 329/26 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3) prowadziłyby - gdyby sędzia ta zasiadała w składzie rozstrzygającym sprawę - do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z udziałem tej sędzi będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. Przedmiotowy wniosek został przydzielony sędziemu sprawozdawcy do rozpoznania (załącznik nr 1 – lista wpisów w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych przydzielonych sędziom Sądu Najwyższego orzekającym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – KRI 437, 000437). Sędzia Sądu Najwyższego Ewa Stryczyńska w pisemnym wyjaśnieniu złożonym w trybie art. 52 § 2 k.p.c. wskazała, że nie istnieje żadna okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej niezawisłości i bezstronności jako sędziego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpatrywany wniosek nie jest zasadny. Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Oznacza to, że wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie może być dowolne. Uchwała Sądu Najwyższego nie ma rangi ustawy jako źródło prawa, dlatego nie zastępuje i nie uzupełnia przepisów procedury cywilnej dotyczących wyłączenia sędziego z art. 48 k.p.c. i art. 49 § 1 k.p.c.; nie może być sprzeczna z ustawą zasadniczą. Sama w sobie nie jest też źródłem prawa powszechnego i dlatego nie zastępuje ustawy (art. 87 ust. 1, art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Za właściwe należy przyjąć stanowisko, iż uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, nie wiąże formalnie sędziów Sądu Najwyższego, natomiast zawarte w niej myśli mogą być wykorzystywane w praktyce orzeczniczej w granicach normalnych sposobów wykładni prawa (postanowienia Sądu Najwyższego z 3 listopada 2021 r., IV KO 86/21, LEX nr 3251718; 20 maja 2025 r., I PSK 60/24, Legalis nr 3221927). Podkreślić trzeba, że ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Uchwała Sądu II USKP 329/26 3 Najwyższego nie mogła wyłączyć od orzekania określonej grupy sędziów, a tym bardziej indywidualnego sędziego. Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tj. z dnia 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 622) wprost stanowi w art. 29 § 3, iż niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy, a także inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy stanowi, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Przyczyny wyłączenia sędziego są zawsze indywidualne i konkretne (w danej sprawie), a nie generalne. Podstawy wyłączenia sędziego od orzekania nie stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a także powołane we wniosku przepisy prawa międzynarodowego. Kwestie sporne, jakie wystąpiły w tym zakresie, rozstrzygnęły orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (z: 2 czerwca 2020 r., P 13/19, OTK-A 2020, nr 45; 7 października 2021 r., K 3/21, OTK- A 2022, nr 65; 24 listopada 2021 r., K 6/21, OTK-A 2022, nr 9; 23 stycznia 2022 r., P 10/19, OTK-A 2022, nr 14; 10 marca 2022 r., K 7/21, OTK-A 2022, nr 24). W pierwszych z wymienionych wyroków orzeczono, że: art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie spełnia się zatem przesłanka wyłączenia sędziego z mocy ustawy z art. 49 § 1 i art. 48 k.p.c. Nie jest nią powołanie sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (powołane wyżej wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 2 czerwca 2020 r., P 13/19; 23 stycznia 2022 r., P 10/19; 10 marca 2022 r., K 7/21). W związku z powyższym – nieistnienia w przytoczonej argumentacji okoliczności o charakterze zindywidualizowanym, które wskazywałyby na jakiekolwiek nieprawidłowości zaistniałe w ramach wynikającej z obowiązujących przepisów procedury nominacyjnej, wobec czego przytoczenia stanowiska, które sprowadza się w istocie do kwestionowania przyjętych ustawowo rozwiązań – wniosek pełnomocnika skarżącej jako pozbawiony uzasadnionych podstaw podlegał oddaleniu. II USKP 329/26 4 [r.g.]