I PSK 359/26

I PSK 359/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski Dnia 8 września 2026 r. w sprawie z powództwa T.M. i M.M. przeciwko Skarbowi Państwa - Izbie Administracji Skarbowej w Białymstoku o odszkodowanie, przywrócenie do służby, ewentualnie o ustalenie i odszkodowanie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt V Pa 10/25, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki M.M. 240 zł (dwieście czterdzieści) z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; III. zasądza od pozwanego na rzecz powódki T.M. 1.350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [A.P.] UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Białymstoku, wyrokiem z dnia 31 października 2024 r., w sprawie z powództwa T.M. przeciwko Skarbowi Państwa — Izbie Administracji Skarbowej w Białymstoku o odszkodowanie oraz w sprawie z powództwa M.M. I PSK 359/26 2 przeciwko temu samemu pozwanemu o przywrócenie do służby, ewentualnie o ustalenie i o odszkodowanie, w punkcie I zasądził od pozwanego na rzecz powódki T.M. 40.000 zł tytułem odszkodowania, a w punkcie VI przywrócił powódkę M.M. do Służby Celno-Skarbowej jako funkcjonariusza Izby Celno-Skarbowej w Białymstoku. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił apelacje pozwanego wniesione w stosunku do obu powódek. Prokuratoria Generalna zastępująca pozwanego domagała się przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż w sprawie z powództwa M.M. występuje istotne zagadnienie prawne, które sprowadza się do pytania: Czy na podstawie zastosowanego w sprawie 184 ust. 1 uKAS (ewentualnie art. 56 § 1 k.p.) dopuszczalne jest przywrócenie do służby, ze skutkiem wstecznym oraz za zamknięty okres czasu (to jest za okres pozostawania w stosunku pracowniczym), funkcjonariusza służby celno- skarbowej, który przyjął propozycję zatrudnienia (został „ucywilniony") i wystąpił z roszczeniem o przywrócenie do służby na dotychczasowych warunkach, lecz przed wydaniem prawomocnego wyroku w sprawie ponownie wstąpił w stosunek służby? W przypadku skargi kasacyjnej dotyczącej powódki T.M. pozwany twierdził, że za jej przyjęciem do rozpoznania przemawia jej oczywista zasadność w zakresie zarzutów sformułowanych w pkt 2,3,4 i 5. Zarzuty te opierają się na założeniu, że Sąd odwoławczy dokonał wadliwej kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku i nie uchylił z urzędu rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji w części w jakiej Sąd ten orzekał ponad żądanie – gdyż powódka nie zgłosiła skutecznie roszczenia o zapłatę 40.000 zł z tytułu szkody związanej z otrzymywaniem zaniżonego świadczenia emerytalnego. Dodatkowo zdaniem skarżącego oczywiście niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego polegało również na tym, że zasądzone roszczenie zostało zgłoszone 23 października 2019 r., w sytuacji, gdy zostało ono sformułowane po raz pierwszy w dniu 2 października 2024 r., a w konsekwencji uznanie, że nie doszło do upływu terminu przedawnienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów uzasadniających jej przyjęcie do rozpoznania. I PSK 359/26 3 Jeśli chodzi o zagadnienie prawne mające uzasadniać przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej w stosunku do powódki M.M., to należy zauważyć, że zostało ono wyjaśnione przez Sąd Najwyższy w analogicznej sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 18 września 2025 r., III PSKP 24/25, LEX nr 4018201. W judykacie tym przesądzono, że przywrócenie do służby nie działa wstecz. W rezultacie, biorąc pod uwagę funkcje stawiane skardze kasacyjnej, a przede wszystkim zdominowanie jej roli interesem publicznym, przejawiające się w przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. w dążeniu do wyjaśnienia nowych albo kontrowersyjnych instytucji prawnych, zrozumiałe staje się, że Sąd Najwyższy nie powinien przyjmować do rozpoznania skargi kasacyjnej poddającej pod rozwagę zagadnienie prawne, w sytuacji, gdy zostało ono w orzecznictwie wyczerpująco i jednolicie wyjaśnione. W takim przypadku zagadnienie prawne nie charakteryzuje się „istotnością", czyli nie jest doniosłe dla praktyki stosowania prawa, jak również nie wypływa na rozwój określonych instytucji prawnych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2026 r., I PSK 83/26, LEX nr 4028748). Nienależnie od tego należy dodać, że lektura uzasadnień wyroków wydanych przez Sądy pierwszej i drugiej instancji nie pozwala na twierdzenie, że Sądy te przywróciły powódkę do pracy ze skutkiem wstecznym. Wręcz przeciwnie, racjonalne jest założenie, że posłużenie się konstrukcją „przywrócenie do służby" zostało odwzorowane pracowniczym modelem przywrócenia do pracy, a ten nie zakłada wstecznego reaktywowania stosunku pracy. Spostrzeżenie to również wyjaśnia, że skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Staje się to zrozumiałe, jeśli uwzględni się, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wnoszonym w konkretnej, indywidualnej sprawie zakończonej wydaniem prawomocnego wyroku, wobec czego argumenty za potrzebą rozpoznania tak rozumianego środka zaskarżenia przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie mogą być oderwane od podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia objętego skargą. W sprawie nie występuje też oczywista trafność skargi kasacyjnej dotyczącej powódki T.M. Staje się to zrozumiałe, jeśli uwzględni się różnicę występującą między żądaniem a jego uzasadnieniem. W sprawie nie ma wątpliwości, że dochodzona przez powódkę kwota 40.000 zł jest należna z tytułu „ucywilnienia” jej zatrudnienia. W takim kształcie powództwo to zostało zamanifestowane w pozwie. Prawdą jest, że w trakcie postępowania wartość szkody została odniesiona do straty powstałej po I PSK 359/26 4 stronie powódki w związku z zaniżeniem świadczenia emerytalnego. Nie jest jednak tak, że uzasadnienie to stanowi nowe, oderwane od wcześniejszego roszczenie. Oczywiste jest przecież, że „pozbawienie munduru” doprowadziło powódkę do wymierzalnej szkody w zakresie wysokości świadczenia emerytalnego. Oba te czynniki (przyczyna i skutek) zbiegają się w jedno roszczenie. Nie jest zatem tak – co bezpodstawnie zakłada skarżący – że powódka zgłosiła dwa roszczenia, pierwsze dotyczące szkody z tytułu dyskryminacji związanej z „ucywilnieniem” jej zatrudnienia i drugie dotyczące szkody na świadczeniu emerytalnym. Spojrzenie z tej perspektywy sprawia, że głoszona przez skarżącego oczywista zasadność skargi kasacyjnej nie jest dostrzegalna. W rezultacie, nie doszło do wykazania występowania przesłanek z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Dlatego na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. i art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. oraz art. 99 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [A.P.] [a.ł]