I PSK 325/26

I PSK 325/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 sierpnia 2026 r. SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania M.K. przeciwko S. w R. o odszkodowanie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 19 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI Pa 108/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od S. w R. na rzecz M.K. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) wraz z odsetkami z art. 98 § 11 kpc tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Powód M.K., po sprecyzowaniu powództwa, ostatecznie wniósł o zasądzenie kwoty 19.506,45 zł (trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia powoda). Wyrokiem z 11 lipca 2024 r., Sąd Rejonowy w Stargardzie zasądził od pozwanej S. w R. na rzecz powoda kwotę 19.506,45 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Sąd Okręgowy w Szczecinie, wyrokiem z 2 kwietnia 2025 r., oddalił apelację pozwanej. I PSK 325/26 2 Pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w całości. Zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela i art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela przez jego błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy kodeksu pracy podczas gdy sama Karta Nauczyciela wyraźnie odsyła do przepisów Kodeksu pracy w sprawach nieuregulowanych w jej treści, przy jednoczesnym pominięciu tego, że powód dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, która to przesłanka rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie została uregulowana w przepisach Karty Nauczyciela, lecz wynika wprost z art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy; 2) naruszenie art. 8 Kodeksu pracy przez jego niezastosowanie oraz błędną wykładnię i uznanie, że norma ta nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że to Dyrektor Szkoły rozwiązał z powodem umowę o pracę z naruszeniem przepisów prawa i tym samym — w ocenie Sądu — przepis ten nie może być zastosowany względem powoda, przy czym pogląd ten nie może zostać uznany za słuszny bowiem wykładnia tego przepisu nie wskazuje na to aby powód mógł korzystać z ochrony prawnej w sytuacji naruszenia prawa przez stronę przeciwną, szczególnie że naruszenie to jest przedmiotem niniejszego postępowania. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na jej oczywistą zasadność. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazała, że „Przedstawione w niej zarzuty odnoszą się nie tylko do błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, ale również do ich niewłaściwego zastosowania w kontekście aktualnych realiów społecznych, prawnych i edukacyjnych. Zasadniczym problemem, który wymaga rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy, jest utrwalona linia orzecznicza oparta na uchwale z dnia 7 marca 1986 r. (sygn. akt III PZP 10/86), zgodnie z którą art. 52 Kodeksu pracy nie znajduje zastosowania wobec nauczycieli mianowanych. Orzeczenie to, choć historycznie istotne, zostało wydane w zupełnie odmiennych warunkach społecznych i prawnych, które nie przystają do współczesnych wyzwań związanych z funkcjonowaniem systemu oświaty. Od tamtego czasu nastąpiły istotne zmiany w zakresie ochrony praw dziecka, odpowiedzialności zawodowej nauczycieli oraz oczekiwań społecznych wobec kadry pedagogicznej. W tym kontekście literalne I PSK 325/26 3 i bezrefleksyjne stosowanie uchwały z 1986 r. prowadzi do skutków nie tylko nieproporcjonalnych, ale wręcz sprzecznych z aktualnymi standardami ochrony dzieci oraz zasadami racjonalnego i odpowiedzialnego zarządzania placówką oświatową. Z tego względu zachodzi pilna potrzeba wydania przez Sąd Najwyższy orzeczenia, które nie tylko rozstrzygnie niniejszą sprawę, ale również wyznaczy nowy kierunek wykładni przepisów prawa pracy w odniesieniu do nauczycieli mianowanych. Orzeczenie to powinno uwzględniać współczesne realia, w tym konieczność zapewnienia dyrektorom szkół skutecznych narzędzi reagowania w sytuacjach poważnego naruszenia obowiązków pracowniczych, zwłaszcza gdy w grę wchodzi bezpieczeństwo dzieci”. Powód, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku przekonania Sądu Najwyższego przez stronę skarżącą, za pomocą jurydycznej argumentacji, że zachodzi publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia sformułowanej w skardze kwestii prawnej przy jej merytorycznym rozpoznawaniu. Skarżąca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparła na twierdzeniu o jej oczywistej zasadności. Oznacza to, że skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania bez przedstawienia, już na etapie przedsądu, argumentacji uzasadniającej to twierdzenie. W przypadku oparcia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance wymienionej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., konieczne jest wykazanie niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka sprzeczności wyroku z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015 Nr 7-8, poz. 91). Dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy I PSK 325/26 4 wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967 i powołane tam orzecznictwo). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest przy tym oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia, nawet oczywistego, określonych przepisów prawa nie jest wystarczający, gdyż nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Mimo bowiem nawet oczywistego naruszenia prawa, wyrok może być prawidłowy (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2011 r., V CSK 113/11, LEX nr 1101690 i powołane tam orzecznictwo). Skarżąca nie wykazała oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w przedstawionym wyżej rozumieniu. Po pierwsze, we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zostały skonkretyzowane przepisy prawa, które – zdaniem skarżącej - zostały naruszone w stopniu kwalifikowanym. Skarżąca ograniczyła się do ogólnych sformułowań, a mianowicie, że „Orzeczenie Sądu Okręgowego oczywiście niesprawiedliwe i w dodatku wydane z naruszeniem przepisów prawa”, oraz odwołania do zarzutów powołanych w ramach podstaw skargi kasacyjnej. Taka konstrukcja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej jest nieprawidłowa. Przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz sformułowanie wniosku o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie stanowią bowiem dwa odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej, co wynika z art. 3984 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że skarga kasacyjna powinna być tak skonstruowana i zredagowana, by Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw, pozostałych elementów kreatywnych skargi ani tym bardziej się ich domyślać (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 23 sierpnia 2007 r., I PK 129/07, LEX nr 884974; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 9 kwietnia 2015 r., III PK 151/14, LEX nr 1678968). Po drugie, skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera argumentacji prawnej uzasadniającej jej oczywistą zasadność. Ogranicza się do stwierdzenia, że przyjęta i utrwalona wykładnia – bliżej nieokreślonych we wniosku przepisów prawa – przestała być prawidłowa w I PSK 325/26 5 aktualnych „realiach społecznych, prawnych i edukacyjnych”. Takie ogólnikowe stwierdzenie nie jest wywodem prawnym wymaganym dla wykazania oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Skarżąca nie sprecyzowała co rozumie przez aktualne realia prawne, które w jej przekonaniu uzasadniają odstąpienie od stanowiska przyjętego w uchwale Sądu Najwyższego z 7 marca 1986 r., III PZP 10/86, OSNC 1987 Nr 2-3, poz. 24. W konsekwencji nie wykazała również, że zastosowanie przez Sąd Okręgowy wykładni zgodnej ze stanowiskiem przyjętym w uchwale z 7 marca 1986 r. stanowiło nie tylko naruszenie prawa, ale rażące (oczywiste) naruszenie. Z podanych wyżej powodów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie reguły z art. 98 § 1, 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c. [az] [a.ł]