I USK 510/26

I USK 510/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 sierpnia 2026 r. SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania J.K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie o ustalenie kapitału początkowego i wysokość emerytury, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 19 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 25 lutego 2025 r., sygn. akt III AUa 1667/19, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od J.K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Krakowie kwotę 1.800 zł (tysiąc osiemset złotych) wraz z odsetkami wynikającymi z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [it] UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18 kwietnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie ustalił dla odwołującego J.K. kapitał początkowy. W oparciu o tę decyzję oraz zawarte w niej wyliczenia organ rentowy wydał drugą zaskarżoną decyzję z dnia 20 kwietnia 2018 r. przyznającą odwołującemu emeryturę, począwszy od 1 marca 2018 r. Emerytura została obliczona z uwzględnieniem zwaloryzowanego kapitału początkowego. I USK 510/26 2 Wyrokiem z dnia 25 lutego 2025 r., VII U 1861/18 Sąd Okręgowy w Krakowie w punkcie I wyroku zobowiązał organ rentowy do uwzględnienia w wartości kapitału początkowego okresu od 1 grudnia 1976 r. do 29 lutego 1980 r. jako okresu składkowego, zaś w pkt. II wyroku na podstawie art. 47714 § 1 k.p.c. oddalił w pozostałej części odwołanie. Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 lutego 2025 r., III AUa 1667/19 zmienił wyrok w punkcie I w ten sposób, że wykreśla ,, i dodaje „ oraz okresu od 1 kwietnia 1990 r. do 31 sierpnia 1990 r. i od 1 listopada 1990 r. do 30 listopada 1990 r. jako okresu składkowego z wynagrodzeniem jak w świadectwie pracy PHU P. sp. z o.o. w K. z dnia 31 października 1992 r. (pkt 1.) oraz oddalił apelację w pozostałej części (pkt 2.). W skardze kasacyjnej ubezpieczony zaskarżył powyższy wyrok częściowo w zakresie pkt 2, zarzucając naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 pkt 9 w zw. z art. 7 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 162 poz. 1118) Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej, bowiem zaskarżony wyrok został wydany w oparciu o niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 pkt 9 w zw. z art. 7 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez uznanie, że okres studiów doktoranckich skarżącego od dnia 1.12.1976 r. do dnia 28.02.1980 r. jest okresem nieskładkowym i nie uznanie studiów magisterskich skarżącego w wymiarze 48 miesięcy za okresy nieskładkowe (które to okresy nauki zostały przez Sądy obu instancji w sposób niebudzący wątpliwości ustalone), co jest sprzeczne z treścią wskazanych przepisów. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy - uwzględnienie w całości odwołania skarżącego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2018 r. i zmianę decyzji poprzez zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie do przeliczenia emerytury ubezpieczonego z uznaniem: - okresu odbywanych przez niego studiów doktoranckich od dnia 1 grudnia 1976 r. do dnia 28 lutego 1980 r. za okres składkowy w wymiarze 39 miesięcy, - okresu odbywanych przez niego studiów magisterskich w wymiarze 48 I USK 510/26 3 miesięcy nieskładkowych, a w związku z tym o ponowne przeliczenie kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji i odsetek za zwłokę poczynając od dnia 19 kwietnia 2018 r., a także o zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej, ewentualnie o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi, oddalenie skargi kasacyjnej - w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do . rozpoznania oraz w każdym przypadku zasądzenie od skarżącego na rzecz organu rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. I USK 510/26 4 Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Strona wnosząca skargę kasacyjną powinna zatem sformułować w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz ze stosownym uzasadnieniem. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zaś wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty prawne świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarżący wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania lokuje w treści art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., czyli opiera się na konkluzji, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Przystępując do oceny zawartego wniosku, nie sposób pominąć, że o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, iż jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Dane naruszenie po- winno być oczywiste, widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 14 maja 2015 r., II CSK 611/14, LEX nr 3525233). Dla uznania, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona nie jest zatem wystarczające twierdzenie skarżącego, że tak jest, ani zarzucenie naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego w taki sam sposób, jak wykazano w podstawach skargi. Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika bowiem konieczność nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne "na pierwszy rzut oka" i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za błędny I USK 510/26 5 i jego wzruszenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2016 r., II UK 2928/15, LEX nr 2026233). We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawiono jakiejkolwiek argumentacji, która mogłaby uzasadniać stwierdzenie, że Sąd drugiej instancji dopuścił się oczywistego i rażącego naruszenia prawa, które doprowadziło do wydania oczywiście niesłusznego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sprowadza się do polemiki z oceną stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, z którego wynika, że w dochodzonym przez skarżącego okresie skarżący nie wykazał aby uczelnia odprowadzała należne składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu pobieranego przez odwołującego stypendium, co skutkowało tym, że okres ten nie został uwzględniony do wysokości kapitału początkowego. Należy podkreślić, że sądy obu instancji przedstawiły argumentację leżącą u podstaw przyjętego rozstrzygnięcia i dokonały kompleksowej oceny dowodów ze- branych w sprawie, zaś ubezpieczony nie przedstawił argumentów prawnych, które mogłyby wykazać, że Sąd drugiej instancji dopuścił się kwalifikowanego naruszenia prawa. Strona skarżąca stara się podważyć ocenę stanu faktycznego niniejszej sprawy pod pozorem zarzutów naruszenia prawa materialnego, co na tym etapie postępowania jest niedopuszczalne. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Związanie to wyklucza nie tylko przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie, czy Sąd drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, chociażby pod pozorem kwestionowania wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2019 r., II CSK 95/18, LEX nr 2645127). Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy w oparciu o art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na pod- stawie art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. I USK 510/26 6 [it] [a.ł]