I NSP 483/26

I NSP 483/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 września 2026 r. SSN Leszek Bosek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Paweł Czubik SSN Marek Dobrowolski w sprawie ze skargi K. C. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu o sygn. III APa 6/23, z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 16 września 2026 r., 1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn. akt III APa 6/23 nastąpiła przewlekłość postępowania; 2. przyznaje K. C. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu sumę pieniężną w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych za okres od 5 października 2017 r. do 16 lipca 2026 r.; 3. zaleca Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie o sygn. akt III APa 6/23 nie później niż w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt; 4. nakazuje zwrócić K. C. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem opłaty od skargi na przewlekłość; 5. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu na rzecz radcy prawnego M. C. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów niniejszego postępowania; 6. w pozostałym zakresie skargę oddala. I NSP 483/26 2 Paweł Czubik Leszek Bosek Marek Dobrowolski UZASADNIENIE W dniu 16 lipca 2026 r. K. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w sprawie III APa 6/23. Skarżący domagał się: 1. stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn. akt III APa 6/23 nastąpiła przewlekłość postępowania; 2. Przyznania od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwoty 30000 zł; 3. zasądzenia od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie z 2 marca 2023 r., ale „po wymianie pism procesowych, która miała miejsce pod koniec 2023 r., w sprawie nie zostały podjęte żadne czynności.” Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi. Przyznał jednak, że w niniejszej sprawie czas oczekiwania na rozpoznanie jest długi i wynosi 3 lata, a sprawa jest rozpoznawana zgodnie z kolejnością wpływu. Wyjaśnił, że sprawa nie należy do kategorii spraw pilnych, gdyż nie jest to sprawa o prawo do świadczenia rentowego lub emerytalnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uznaje się wielomiesięczną bezczynność sądu, trwającą co najmniej 12 miesięcy (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 12 grudnia 2018 r., I NSP 6/18; z 18 października 2022 r., I NSP 256/22; z 26 lutego 2026 r., I NSP 1/26). Nie jest to sztywna cezura I NSP 483/26 3 czasowa, ani jedyne kryterium oceny sprawności postępowania cywilnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że stwierdzenie przewlekłości postępowania jest dopuszczalne wtedy, gdy zwłoka jest nie tylko nadmierna, ale nie znajduje też uzasadnienia w okolicznościach sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 22 kwietnia 2010 r., III SPP 6/10; z 16 czerwca 2011 r., III SPP 14/11; z 27 marca 2012 r., III SPP 8/12; z 8 listopada 2017 r., III SPP 46/17; z 4 października 2023 r., I NSP 142/23; z 26 lutego 2026 r., I NSP 1/26). Sama ustawa zobowiązuje wprost do ustalenia, czy i jaki wpływ na sprawność postępowania ma m.in. „charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania” (art. 2 ust. 2 in fine ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, tekst jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”). Jak wynika z akt sprawy, apelacja skarżącego z dnia 10 maja 2023 r. oraz apelacja pozwanej wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w dniu 15 maja 2023 r. Wnioskiem z dnia 3 lipca 2023 r. sam skarżący zainicjował postępowanie o zwolnienie z obowiązku opłaty od apelacji, a pismem z 25 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącego wnioskował o przywrócenie terminu na złożenie odpowiedzi na apelację. Do chwili wniesienia skargi sprawa nie została rozpoznana ani nie został wyznaczony termin rozprawy. Oznacza to, że przez okres ponad czterdziestu miesięcy Sąd Apelacyjny w Poznaniu nie wyznaczył terminu rozprawy ani nie rozpoznał apelacji. Nie ulega zatem wątpliwości w świetle przytoczonego wyżej utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, że uzasadniona jest podstawa do stwierdzenia przewlekłości. Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu nastąpiła przewlekłość postępowania był obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania skarżącego o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej. Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość, minimalna wysokość sumy pieniężnej jaką należało zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. I NSP 483/26 4 Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przez skarżącego zainicjowane 5 października 2017 r. Oznacza to, że zasądzić należało sumę 4000 zł za osiem zakończonych lat postępowania. W pozostałym zakresie skargę należało oddalić. Sąd Najwyższy z urzędu zalecił podjęcie wymaganych czynności w sprawie - wobec braku stosownych żądań skarżącego – na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość. O kosztach postępowania skargowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11, 3 i 4 w związku z art. 99 k.p.c. w związku z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2026, poz. 118). Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość należało z urzędu zwrócić skarżącym uiszczoną opłatę od skargi. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. JW [r.g.]