I NSP 449/26

I NSP 449/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 października 2026 r. Prezes SN Krzysztof Wiak (przewodniczący) SSN Paweł Księżak SSN Mirosław Sadowski (sprawozdawca) w sprawie ze skargi D. D., na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu o sygn. III AUa 507/25, z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 14 października 2026 r., 1. oddala skargę; 2. zwraca D. D. z rachunku Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonej opłaty od skargi. Paweł Księżak Krzysztof Wiak Mirosław Sadowski UZASADNIENIE Pismem z dnia 2 sierpnia 2026 r. D. D. (dalej: „skarżący”) złożył skargę na przewlekłość postępowania toczącego przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. III AUa 507/25. Skarżący wniósł o: 1. Stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu pod sygn. akt III AUa 507/25 doszło do przewlekłości postępowania; I NSP 449/26 2 2. wydanie Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu zalecenia podjęcia terminowych czynności zmierzających do wyznaczenia rozprawy apelacyjnej, rozpoznania apelacji oraz wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie; 3. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu na rzecz skarżącego D. D. kwoty 5 000,00 zł tytułem odpowiedniej sumy pieniężnej; 4. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania skargowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący m.in. wskazał, iż dotychczasowy przebieg postępowania wskazuje na rażącą i nieuzasadnioną bezczynność Sądu Apelacyjnego. Od momentu wpłynięcia sprawy, Sąd podjął wyłącznie jedną czynność o charakterze formalnym - w dniu 22 kwietnia 2025 roku doręczył odpis apelacji stronie pozwanej. W dniu 7 maja 2025 roku do akt sprawy wpłynęła odpowiedź organu rentowego na apelację. Od tamtej daty - tj. od ponad 15 miesięcy - Sąd Apelacyjny we Wrocławiu nie podjął jakiejkolwiek czynności procesowej. Skarżącemu do dnia dzisiejszego nie doręczono nawet odpisu odpowiedzi na apelację, nie wyznaczono terminu rozprawy, ani nie skierowano sprawy na posiedzenie niejawne. Odpowiedź na powyższą skargę złożył Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. W piśmie z dnia 17 sierpnia 2026 r. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić bezczynności ani opieszałości Sądu Apelacyjnego. Nie wystąpiły odstępstwa od czasu zwyczajowo koniecznego do wykonania czynności niezbędnych do rozpoznania sprawy Skarżącego. Postępowanie w tej sprawie nie było prowadzone w sposób rozwlekły. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i zasługiwała na oddalenie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to I NSP 449/26 3 konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Ustawa nie określa terminu, po upływie którego następuje przewlekłość postępowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że stan taki będzie miał zasadniczo miejsce w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji w zakresie wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej, przekraczającej 12 miesięcy (tak np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 9 stycznia 2019 r., I NSP 4/18; z 10 czerwca 2020 r., I NSP 67/20; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18). Jednocześnie należy zaznaczyć, że dla oceny, czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, znaczenie ma nie tylko sam sztywny upływ czasu, ale wymagają również rozważenia wszystkie okoliczności wpływające na przebieg danego postępowania – w tym również podejmowane przez sąd czynności oraz postępowanie skarżącego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość postępowania może nastąpić zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, iż sprawa z apelacją D. D. została przekazana przez Sąd I Instancji do Sądu Apelacyjnego III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i wpłynęła 16 kwietnia 2025 r. Jeszcze tego samego dnia została wylosowana przez System SLPS do referatu SSA J. B., co nie oznacza, że została przedłożona sędziemu sprawozdawcy, z uwagi na obwiązujący w dacie wpływu apelacji w Wydziale obieg dokumentów. W oparciu o regulację art. 155 § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych akta sprawy zostały przedłożone asystentom sędziów w celu wstępnego sprawdzenia czy apelacja spełnia wymagania formalne i sporządzenia ewentualnych projektów zarządzeń w tym przedmiocie. W dniu 18 kwietnia 2025 r„ po sprawdzeniu apelacji pod względem formalnym, zostało wydane przez asystenta sędziego, zarządzenie o doręczeniu odpisu apelacji pełnomocnikowi ZUS. W tym samym dniu zostało także wydane zarządzenie o zawiadomieniu stron o składzie. W dniu 24 kwietnia 2025 r. nastąpiło doręczenie odpisów ww. dokumentów ZUS, a w dniu 28 kwietnia 2025 r. odpis zarządzenia zawiadomienia o składzie sadu został doręczony Apelującemu. W dniu 7 maja 2025 r. wpłynęła odpowiedź na apelację. Przewodniczący Wydziału, z uwagi na fakt, że apelacja nie I NSP 449/26 4 zawierała wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, w myśl art. 374 k.p.c. wydał zarządzenie o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne na sierpień 2026 r. według kolejności wpływu spraw do referatu SSA J. B.. W dniu 5 sierpnia 2026 r. został w sprawie wydany wyrok oddalający apelację. Zdaniem Sądu Najwyższego, na podstawie wyżej wskazanych okoliczności sprawy nie można stwierdzić bezczynności ani opieszałości Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, bowiem, jak wynika z przebiegu postępowania nie wystąpiły odstępstwa od czasu zwyczajowo koniecznego do wykonania czynności niezbędnych do rozpoznania sprawy skarżącego. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych pracownik wnoszący powództwo albo składający wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 1 zd. 2, lub strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, stąd opłata od skargi uiszczona w kwocie 200 zł podlegała zwrotowi. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Paweł Księżak Krzysztof Wiak Mirosław Sadowski