I NSP 159/26

I NSP 159/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 października 2026 r. SSN Aleksander Stępkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Karska SSN Paweł Księżak w sprawie ze skargi K.B. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. II AKa 307/24, z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 14 października 2026 r., oddala skargę. Elżbieta Karska {K.O.] Aleksander Stępkowski Paweł Księżak UZASADNIENIE Skargą, która wpłynęła do Sądu Apelacyjnego 2 kwietnia 2026 r., na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki K.B. (dalej: „skarżący”) na przewlekły sposób prowadzenia przez Sąd Apelacyjny w Warszawie sprawy toczącej się pod sygnaturą I AKa 307/24, wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I AKa 307/24 oraz wniósł o „przyznanie 30 000 tyś. złoty zadośćuczynienia” [pisownia oryginalna]. I NSP 159/26 2 Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując w uzasadnieniu m.in., jakie czynności zostały dotychczas podjęte przez Sąd Apelacyjny w toku postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania zasługuje na oddalenie, 1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania; skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, I NSP 159/26 3 którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. 2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r., III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r., I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności. 3. Z analizy akt sprawy wynika, że skarga dotyczy sprawy o wyjątkowym stopniu zawiłości i obszerności materiału dowodowego zgromadzonego w 165 tomach akt. Akta sprawy wraz z dziesięcioma apelacjami dotyczącymi jedenastu oskarżonych o popełnienie przestępstw, wpłynęły do Sądu Apelacyjnego 3 czerwca 2024 r. W sprawie wyznaczono 19 terminów rozpraw. Wielokrotnie rozprawa była przerywana, odraczana lub zdejmowana z wokandy z przyczyn nieleżących po stronie sądu, w tym, w wyniku licznych wniosków o wyłączenie sędziów orzekających od rozpoznania sprawy. W sprawie kontynuowane jest postępowanie dowodowe. 4. Dla oceny czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania znaczenie ma nie tylko sam sztywny upływ czasu, ale wymagają również rozważenia wszystkie okoliczności wpływające na przebieg danego postępowania – w tym również podejmowane w jego trakcie przez sąd czynności. W orzecznictwie I NSP 159/26 4 Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość postępowania może nastąpić zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpoznaniu sprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny podejmował regularnie czynności, które zmierzały do rozpoznania sprawy. Całościowa analiza przebiegu postępowania apelacyjnego nie daje podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania. Sąd Apelacyjny konsekwentnie podejmował niezbędne czynności w odpowiedzi na pisma stron oraz w celu zapewnienia formalnej gotowości sprawy do rozpoznania. Działania te – choć rozciągnięte w czasie – nie mogą być całościowo uznane za przejaw wadliwego procedowania, którego rezultatem byłaby zwłoka w rozpoznaniu sprawy. Oceniając sprawność procedowania, nie można tracić z pola widzenia wysokiego stopnia skomplikowania sprawy zarówno w jej wymiarze podmiotowym, jak i przedmiotowym. Występuje w niej znaczna liczba oskarżonych, a zgromadzony materiał dowodowy obejmuje aż 165 tomów akt, co stanowi istotne wyzwanie organizacyjne, z którym jednak sąd orzekający radzi sobie w sposób właściwy, podejmując czynności sprawnie i bez nieuzasadnionej zwłoki. Tym samym sąd meriti podejmuje kolejne czynności procesowe w sposób adekwatny do realiów tak obszernego i skomplikowanego postępowania. Dlatego też upływ czasu poprzedzający rozpoznanie sprawy trudno uznać za bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszającą prawo skarżącego do uzyskania rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki. 4. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji. Elżbieta Karska [K.O.] [a.ł] Aleksander Stępkowski Paweł Księżak