I NSP 389/26

I NSP 389/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 8 września 2026 r. SSN Joanna Lemańska (przewodniczący) SSN Grzegorz Pastuszko (sprawozdawca) SSN Paweł Wojciechowski w sprawie ze skargi partii politycznej N. (poprzednio K.) na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. V ACa 2794/23, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 8 września 2026 r.: 1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. V ACa 2794/23 nastąpiła przewlekłość postępowania; 2. przyznaje partii politycznej N. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych za okres od 24 lutego 2022 r. do 8 września 2026 r.; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz partii politycznej N. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia Skarbowi Państwa – Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; I NSP 389/26 2 5. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz partii politycznej N. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem opłaty od skargi. Grzegorz Pastuszko Joanna Lemańska Paweł Wojciechowski [D.Z.] UZASADNIENIE Dnia 15 lipca 2026 r. partia polityczna N. (poprzednio K.) (dalej: „skarżąca”), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Sądu Najwyższego za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w Warszawie skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie V ACa 2794/23, toczącej się przed tym Sądem. Pismem z 21 lipca 2026 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego) Sąd Apelacyjny w Warszawie przedstawił ww. skargę Sądowi Najwyższemu. W przedmiotowej skardze skarżąca wniosła o: 1. stwierdzenie, że w postępowaniu przez Sądem Apelacyjnym w sprawie V ACa 2794/23 nastąpiła przewlekłość postępowania; 2. przyznanie skarżącej od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie; 3. zobowiązanie Sądu Apelacyjnego w Warszawie do wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wydania postanowienia w przedmiocie niniejszej skargi; 4. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kosztów postępowania z niniejszej skargi według norm przepisanych. Uzasadniając wniesioną skargę, pełnomocnik skarżącej wskazał, że w sprawie tej apelacja pozwanego wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 6 grudnia 2023 r. Od tego czasu, tj. przez okres ponad dwóch lat i siedmiu miesięcy I NSP 389/26 3 (do dnia sporządzenia niniejszej skargi – 14 lipca 2026 r.), Sąd Apelacyjny w Warszawie nie wyznaczył żadnego terminu rozprawy apelacyjnej. Sprawa nie została skierowana na wokandę, nie podjęto wobec stron żadnych czynności informacyjnych ani organizacyjnych zmierzających do jej rozpoznania. Skarżąca podkreśliła, że jako powódka pozostaje w całkowitej niepewności co do dalszego biegu postępowania. Następnie skarżąca podniosła, że według informacji uzyskanych z samego Sądu Apelacyjnego w Warszawie (m.in. z komunikatów prasowych, odpowiedzi na zapytania oraz danych statystycznych prezentowanych przez Rzecznika Prasowego Sądu), standardowy czas oczekiwania na rozprawę apelacyjną przed tym Sądem wynosi obecnie około 2-2,5 roku od daty wpływu apelacji. Przesądza to – jak zaznaczyła – o tym, że w niniejszej sprawie termin ten został już znacząco przekroczony (o co najmniej kilka miesięcy), a mimo to termin rozprawy nadal nie został wyznaczony i stanowi ewidentny przejaw bezczynności organu orzekającego. Dalej wskazała, że sprawa nie należy do kategorii spraw szczególnie skomplikowanych pod względem faktycznym lub prawnym, podkreślając, że jest to typowe postępowanie cywilne z zakresu roszczeń finansowych lub statutowych (tu: ustawowych) partii politycznej wobec organu administracji rządowej, które nie wymagało przeprowadzenia obszernego postępowania dowodowego, opinii biegłych czy rozstrzygania złożonych kwestii prawnych wykraczających poza standardowe ramy apelacji cywilnej. Uzasadniając podstawę skargi, skarżąca wskazała na przysługujące jej prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, które stanowi jedno z fundamentalnych praw człowieka i obywatela, gwarantowanych na poziomie konstytucyjnym, konwencyjnym oraz unijnym. Skarżąca, odwołując się do kryteriów wypracowanych w orzecznictwie ETPCz służących ocenie, czy w konkretnej sprawie doszło do naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, wskazała, że ich zastosowanie do okoliczności jej sprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku o wystąpieniu przewlekłości postępowania. W tym kontekście podała, że w zakresie: 1. złożoności sprawy – niska/średnia. Sprawa dotyczy roszczeń partii politycznej wobec Skarbu Państwa – Ministra Finansów (jedna, kwartalna rata I NSP 389/26 4 subwencji budżetowej). Jest to standardowa sprawa cywilna, która po wniesieniu apelacji powinna zostać szybko skierowana do rozpoznania na rozprawie i rozpoznana jedynie „z dokumentów”. Brak zatem jakichkolwiek dowodów na to, że przedmiotowa sprawa wymagała szczególnych, czasochłonnych czynności przygotowawczych; 2. zachowania stron – skarżąca nie przyczyniła się w żaden sposób do opóźnienia rozpoznania apelacji pozwanej; nie składała wniosków o odroczenie, nie wnosiła o przeprowadzenie dodatkowych dowodów lub nawet żadnych pism procesowych. Oczekuje jedynie na wyznaczenie terminu rozprawy w postępowaniu zainicjowanym apelacją, strony przeciwnej; 3. zachowania organu – rażąca bezczynność Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Przez ponad 31 miesięcy od wpływu apelacji (6 grudnia 2023 r.) nie wyznaczono terminu rozprawy, nie przeprowadzono żadnej znaczącej czynności procesowej. Nawet przy uwzględnieniu znacznego obciążenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie sprawami tzw. frankowymi (co jest faktem powszechnie znanym i potwierdzonym w komunikatach Sądu), nie może to usprawiedliwiać całkowitej bezczynności w innych sprawach cywilnych. Państwo ma konstytucyjny obowiązek zapewnienia odpowiedniej organizacji wymiaru sprawiedliwości, w tym racjonalnego zarządzania wokandami, priorytetyzacji spraw lub zwiększenia efektywności pracy sędziów i personelu pomocniczego; 4. znaczenie sprawy dla skarżącej – wysokie i szczególne. Dla partii politycznej jako podmiotu realizującego konstytucyjną wolność zrzeszania się w partiach politycznych (art. 11 Konstytucji RP), prawomocne rozstrzygnięcie w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa ma fundamentalne znaczenie dla jej sytuacji majątkowej, możliwości prowadzenia statutowej działalności politycznej, edukacyjnej i społecznej, pozyskiwania środków finansowych na kampanie wyborcze oraz utrzymania wiarygodności wobec wyborców i opinii publicznej. Przedłużająca się niepewność prawna wywołuje realną krzywdę w postaci chronicznego stresu organizacyjnego, zakłócenia procesów decyzyjnych, potencjalnych strat finansowych oraz negatywnego wpływu na wizerunek partii jako podmiotu zdolnego do skutecznego dochodzenia swoich praw przed organami państwa. Uzasadniając żądanie przyznania kwoty 20 000 zł, skarżąca argumentowała to wyjątkowo długim okresem całkowitej bezczynności Sądu (ponad 31 miesięcy I NSP 389/26 5 bez terminu); przekroczenie nawet deklarowanego przez Sąd Apelacyjny standardowego czasu oczekiwania; szczególnym znaczeniem sprawy dla partii politycznej realizującej konstytucyjne wolności publiczne; brakiem jakichkolwiek usprawiedliwień ze strony organu; koniecznością silnego oddziaływania na organy wymiaru sprawiedliwości w celu zapobieżenia podobnym naruszeniom w przyszłości. Skarżąca zaznaczyła, że żądana kwota jest w pełni uzasadniona i stanowi adekwatną rekompensatę doznanej krzywdy. Podkreśliła przy tym, że w I Instancji wygrała ponad milion złotych. W ramach podsumowania skarżąca wskazała, że w świetle powyższego, w postępowaniu o sygn. V ACa 2794/23 przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, doszło do rażącego naruszenia jej prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, gwarantowanego przez Konstytucję RP, Europejską Konwencję Praw Człowieka oraz Kartę Praw Podstawowych UE. Zauważyła też, że całkowita bezczynność Sądu Apelacyjnego przez ponad 2,5 roku, pomimo deklarowanego standardowego czasu oczekiwania na poziomie 2-2,5 roku, nie znajduje żadnego usprawiedliwienia i wymaga stanowczego stwierdzenia przez Sąd Najwyższy – by skarżąca nie ponosiła dalszych, bardzo wysokich strat finansowych. W piśmie z 1 września 2026 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego), stanowiącym odpowiedź na skargę, Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W stanowisku, jakie zaprezentował, w pierwszej kolejności przedstawił przebieg czynności w sprawie, podnosząc, że sprawa została zainicjowana apelacją pozwanego złożoną od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 4 października 2023 r. Akta sprawy przedstawiono Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie 6 grudnia 2023 r. Niezwłocznie dokonano rejestracji sprawy, losowania sędziego referenta przy pomocy SLPS. Wydano zarządzenie o zawiadomieniu uczestników postępowania o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy i akta skierowano do referendarza sądowego celem podjęcia czynności związanych z nadaniem biegu apelacji. Zarządzenie zostało wykonane 14 kwietnia 2025 r. i 12 sierpnia 2025 r. Doręczono pełnomocnikowi powoda odpis apelacji i zakwalifikowano sprawę na podstawie § 79 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. 2021, poz. 2046, dalej: „Regulamin”) do kategorii spraw do rozpoznania według kolejności wpływu do danego referatu. W dniu 20 lipca 2026 r. przy pomocy SLPS przydzielono I NSP 389/26 6 pozostałych 2 sędziów do składu rozpoznającego sprawę. Wysłano do uczestników postępowania zawiadomienie o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy. Zdaniem Prezesa Sądu, z tych przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W dalszej części swojego stanowiska Prezes Sądu odniósł się kwestii zawiązanych z długością toczącego się postępowania i okresu oczekiwania na termin rozprawy. Zaznaczył również, że każda sprawa wymaga indywidualnej oceny przez sąd. Nawiązał przy tym do wynikającej z § 79 ust. 1 Regulamin zasady rozpoznawania spraw zgodnie z kolejnością wpływu, poza sprawami pilnymi, do których sprawa skarżącej nie należy. Prezes Sądu zwrócił uwagę na wpływ ogromnej liczby spraw, których źródłem jest umowa kredytu waloryzowanego walutą obcą i przyznał, że temu nagłemu i nieprzewidywalnemu wpływowi nie podołałby żaden najlepiej nawet zorganizowany sąd, wskazując przy tym na podejmowane przez kierownictwo Sądu Apelacyjnego działania zmierzające do zapobiegania przewlekłości postępowania. Wreszcie Prezes Sądu, oceniając, że skarga skarżącej jest niezasadna, stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania jej żądanej sumy pieniężnej od Skarbu Państwa, ocenił także, że takie żądanie nie zostało uprawdopodobnione, ani tym bardziej udowodnione. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. I NSP 389/26 7 Ustawodawca w ustawie o skardze na przewlekłość nie określił wyraźnie, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się wszelako pogląd, że przewlekłość jest pojęciem odnoszącym się do konkretnego zdarzenia, które po wnikliwej analizie należałoby uznać za nadmiernie rozciągnięte w czasie i niezasadnie przedłużające się (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21; 15 listopada 2022 r., I NSP 322/22). Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, powinna być wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przy uwzględnieniu zachowania określonych procedur. Oczywiście przy ustalaniu, czy postępowanie miało charakter przewlekły, należy odwołać się do kryteriów sformułowanych w art. 2 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z nimi, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, trzeba zwłaszcza ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, a także uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania, od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Wskazane przez ustawę przesłanki korespondują z przesłankami sformułowanymi przez Europejski Trybunał Praw Człowieka (dalej: „Trybunał”) w jego orzecznictwie. Zgodnie z nimi, oceniając czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, sąd obok czasu trwania postępowania obowiązany jest wziąć pod uwagę szczególne warunki sprawy, w szczególności stopień jej złożoności, a także zachowanie stron i organów prowadzących sprawę oraz znaczenie materii objętej skargą (zob. wyroki Trybunału z: 21 września 2000 r. w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce, skarga nr 33082/96; 4 kwietnia 2000 r. w sprawie Dewicka przeciwko Polsce skarga nr 38670/97; 26 października 2000 r. w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce skarga nr 25693/94; 26 lipca 2001 r. w sprawie Jedamski przeciwko Polsce, skarga nr 29691/96; 14 stycznia 2003 r. w sprawie W.M. przeciwko Polsce, skarga nr 39505/98; zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I – Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001 s. 46 i n. oraz powołane tam orzecznictwo tego Trybunału). I NSP 389/26 8 Powyższe oznacza, że standard ochrony prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ma charakter zindywidualizowany (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r., I NSP 145/21; 14 września 2022 r., I NSP 251/22; 15 listopada 2022 r., I NSP 322/22). Co do zasady przewlekłość zawsze musi być odnoszona do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania. Sąd Najwyższy ustalił, że na dzień rozpatrywania przezeń skargi postępowanie przed Sądem Apelacyjnym trwa od 6 grudnia 2023 r., tj. ponad 33 miesiące. Ponadto Sąd Najwyższy w oparciu o akta sprawy stwierdził, że w dniu 6 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie przedstawił Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie akta sprawy wraz z apelacją pozwanego; zarządzeniem z tego samego dnia Sąd Apelacyjny w Warszawie wpisał sprawę do repertorium ACa 2794/23 i został wylosowany sędzia sprawozdawca. Pismem z 6 lutego 2025 r. z Okręgowej Rady Adwokackiej poinformowano Prezesa Sądu Apelacyjnego o zawieszeniu w czynnościach pełnomocnika powódki od 3 stycznia 2025 r. W dniach 14 kwietnia 2025 r. i 12 sierpnia 2025 r. przeprowadzono kontrolę formalną apelacji, zarządzono zweryfikowanie czy pełnomocnik powódki nadal pozostaje zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych. W dniu 12 sierpnia 2025 r. ustalono, że pełnomocnik powódki wykonuje czynności zawodowe od 19 lutego 2025 r. Tego samego dnia zarządzono doręczenia odpisu apelacji pełnomocnikowi powódki oraz zawiadomiono pełnomocników stron o wyznaczeniu sędziego do rozpoznania sprawy. W dniu 20 lipca 2026 r. dolosowano dwóch pozostałych sędziów do rozpoznania przedmiotowej sprawy, wyznaczono na 28 października 2026 r. termin posiedzenia niejawnego w celu rozpoznania apelacji oraz zarządzono zawiadomienie pełnomocników stron o składzie w jakim sprawa zostanie rozpoznana. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy uznaje, że zarówno charakter sprawy, jak i jej znaczenie dla strony przemawiały za sprawnym prowadzeniem postępowania oraz podejmowaniem poszczególnych czynności procesowych bez nieuzasadnionej zwłoki. Do takiej oceny skłania fakt, że sprawa dotyczy wstrzymania finansowania wypłaty raty subwencji dla partii politycznej (płatnej do końca stycznia 2019 r.), zaś wydane w niej rozstrzygnięcie będzie rzutować na możliwość realizowania przez skarżącą funkcji ustrojowej wynikającej z art. 11 I NSP 389/26 9 Konstytucji RP, a polegającej na wpływaniu, za pomocą demokratycznych metod, na kształtowanie polityki państwa. Nie ulega przecież wątpliwości, że kwestia finansowania partii politycznej, w tym zwłaszcza partii opozycyjnej, pozostaje w bezpośrednim związku z wypełnianiem tej funkcji. Partia pozbawiona finansowania publicznego lub mająca ograniczony dostęp do środków finansowych może w istotnym stopniu utracić możliwość realizacji swojej działalności statutowej, utrzymywania istniejących struktur oraz ich dalszego rozwoju, a także aktywnego udziału w debacie publicznej, w szczególności w okresach poprzedzających wybory i w trakcie kampanii wyborczych. W konsekwencji może to prowadzić do osłabienia jej pozycji politycznej, wyeliminowania zdolności do skutecznego konkurowania z innymi ugrupowaniami, utrzymania dotychczasowego poparcia, zmniejszenia szans skutecznego ubiegania się o uzyskanie bądź utrzymanie udziału we władzy, czy nawet zagrożenia jej dalszego funkcjonowania. Jest wobec tego rzeczą oczywistą, że sprawne rozpoznanie sprawy, w której przedmiotem oceny pozostaje tego rodzaju zagadnienie, nabiera szczególnego znaczenia nie tylko z perspektywy interesu samej skarżącej, lecz również z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania mechanizmów demokratycznego państwa prawnego. Sąd właściwy do rozstrzygnięcia sporu powinien zatem uwzględniać tę szerszą perspektywę ustrojową, mając przy tym świadomość, że nieuzasadniona zwłoka w podejmowaniu czynności procesowych jest nie do pogodzenia z wartościami o szczególnej doniosłości konstytucyjnej, takimi m. in. jak pluralizm polityczny, wolność działalności partii politycznych, równość partii politycznych, demokratyczne mechanizmy kształtowania polityki państwa, ochrona konkurencji politycznej, w tym ugrupowań opozycyjnych, czy wreszcie demokratyczny charakter państwa. Dodatkowo powinien mieć także na uwadze, że opieszały sposób jego procedowania może się spotkać się z negatywnym odbiorem społecznym, a co za tym idzie - obniżeniem zaufania do sądów. Opinia publiczna może bowiem takie działanie nawet potencjalnie postrzegać jako przejaw ingerencji władzy sądowniczej w sferę aktywności partii politycznych i tym samym próbę wywierania wpływu na zachodzące w kraju procesy polityczne. W nawiązaniu do tego stanowiska Sąd Najwyższy z naciskiem wskazuje na szczególną rolę, jaką partie polityczne odgrywają w procesie artykulacji interesów i potrzeb obywateli w świetle art. 11 Konstytucji. Rola ta wyraża się przede wszystkim w umożliwianiu obywatelom zrzeszania się wokół wspólnych programów, wartości I NSP 389/26 10 oraz interesów, a także w stwarzaniu im możliwości aktywnego uczestnictwa w procesie sprawowania władzy publicznej. Ich funkcjonowanie pozostaje zatem ściśle związane z urzeczywistnianiem konstytucyjnie chronionych praw i wolności o charakterze politycznym, w szczególności wolności zrzeszania się, wolności wyrażania poglądów politycznych, prawa do uczestnictwa w życiu publicznym, w tym udziału w wyborach i referendach, a także prawa do wspólnego organizowania się i podejmowania działań w celu realizacji określonych interesów. W uznaniu Sądu Najwyższego tak rozumiana rola partii politycznych nakłada na organy władzy publicznej RP obowiązek szczególnej powściągliwości w sprawach dotyczących ich funkcjonowania. Oznacza to, że wskazane organy, w tym sądy, przy realizacji swoich kompetencji powinny działać w taki sposób, by nie ograniczać nadmiernie swobody funkcjonowania partii, ani też nie utrudniać im wykonywania konstytucyjnie przypisanych funkcji ustrojowych. Wobec dokonanych ustaleń Sąd Najwyższy stwierdza, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, a tym samym do przewlekłości postępowania. Należy zaznaczyć, że skarga na przewlekłość postępowania i związana z nią możliwość przyznania skarżącej, na jej żądanie, od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 2000-20 000 zł, w znacznej mierze służy wymuszeniu na państwie takiej organizacji wymiaru sprawiedliwości, która umożliwi rozpoznanie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2013 r., III SPP 242/13). Obok swoistej sankcji dla państwa za niewłaściwe zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości, suma pieniężna, o której jest mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość, pełni funkcję rekompensaty dla strony za doznaną szkodę niematerialną, będącą wynikiem przewlekłości. Nie jest to więc odszkodowanie za poniesione straty i utracone korzyści (art. 361 § 2 k.c.) lub zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę w rozumieniu art. 445 k.c. Ustawodawca wprowadza przy tym zasadę, że strona, której skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu dochodzić naprawienia szkody ze stwierdzonej przewlekłości (art. 15 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość). Konsekwentnie sumę, o której jest mowa w ustawie o skardze na przewlekłość, uznać należy za wstępną (tymczasową) rekompensatę z tytułu doznanej szkody niematerialnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 8 maja 2013 r., III SPP 51/13; 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18). I NSP 389/26 11 W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł, odwołując się do długości trwania postępowania, przekroczenia deklarowanego przez Sąd Apelacyjny standardowego czasu oczekiwania, znaczenia tej sprawy dla skarżącej, która jest partią polityczną, braku jakichkolwiek usprawiedliwień ze strony organu czy wreszcie konieczności silnego oddziaływania na organy wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość, wysokość sumy pieniężnej, o której mowa we wskazanym przepisie, wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, przy jednoczesnym uwzględnieniu jej wartości minimalnej na poziomie 2000 zł. Należy podkreślić, że od dnia wpływu apelacji pozwanego do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 6 grudnia 2023 r., do dnia rozpoznania przez Sąd Najwyższy skargi, tj. 8 września 2026 r., upłynęło ponad 33 miesiące. Jednocześnie wypada zauważyć, że postępowanie sądowe zostało zainicjowane wniesieniem pozwu przez skarżącą do Sądu Okręgowego w Warszawie 24 lutego 2022 r. Oznacza to, iż łączna długość postępowania sądowego wynosi ponad 4,5 roku. Mając na uwadze powyższe okoliczności, a także zakres i charakter czynności dokonanych w toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym, Sąd Najwyższy uznaje za adekwatne przyznanie kwoty 2000 zł za okres od 24 lutego 2022 r. do 8 września 2026 r. W pozostałej części żądanie zawarte w skardze oddala. Wobec wyznaczenia przez Sąd Apelacyjny terminu posiedzenia niejawnego w celu rozpoznania apelacji na 28 października 2026 r. zbędne stało się orzekanie o wydaniu Sądowi zalecenia jego wyznaczenia. O kosztach pełnomocnika skarżącej będącego adwokatem, Sąd Najwyższy orzeka, na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2026, poz. 215). Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość zwrócono skarżącej opłatę od skargi w wysokości 200 zł. [D.Z.] I NSP 389/26 12 [a.ł]