I NB 19/26

I NB 19/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 sierpnia 2026 r. SSN Joanna Lemańska w sprawie z wniosku D. Z. o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego X. wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie I NO 20/24, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 18 sierpnia 2026 r. żądania sędziego Sądu Najwyższego Y. o wyłączenie go od orzekania w sprawie I NB 19/26 oddala żądanie. [k.b.] UZASADNIENIE Żądaniem z 21 lipca 2026 r. SSN Y. (dalej: sędzia referent) na podstawie art. 51 k.p.c. w zw. z art. 49 k.p.c. wniósł o wyłączenie go od orzekania w sprawie I NB 19/26, toczącej się przed Sądem Najwyższym. Sędzia referent, uzasadniając żądanie, wskazał, że nie jest ani nie był pełnomocnikiem żadnej ze stron postępowania, nie zna stron postępowania, ani ich pełnomocników. Ani jako Sędzia Sądu Najwyższego, ani jako Prezes Prokuratorii Generalnej, ani jako radca Prokuratorii Generalnej nie wykonywał zastępstwa procesowego Skarbu Państwa ani Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie, ani nie doradzał w sprawie objętej żądaniem. Jednocześnie sędzia referent wskazał, I NB 19/26 2 że nie utrzymuje stosunków ze stronami ani ich pełnomocnikami, które mogłyby wzbudzać jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości. Jednakże w jego ocenie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Jak podniósł, na istnienie okoliczności tego rodzaju wskazał wprost Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach z 16 lipca 2026 r. w sprawie C-748/23 oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24 i C-112/24, w których Trybunał wyjaśnił, że okoliczności te nie dotyczą wewnętrznej bezstronności, lecz związane są z postrzeganiem sędziów. Chodzi o okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, które dotyczą wszystkich sędziów powołanych w podobnej sytuacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Żądanie o wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przy czym za okoliczność, o której mowa w § 1, nie uważa się wyrażenia przez sędziego poglądu co do prawa i faktów przy wyjaśnianiu stronom czynności sądu, nakłanianiu do ugody lub udzielaniu pouczeń (art. 49 § 2 k.p.c.). W niniejszej sprawie sędzia referent jako podstawę wyłączenia go od sprawy I NB 19/26 powołał stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zawarte w wyrokach z 16 lipca 2026 r. w sprawie C-748/23 oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24 i C-112/24, w których Trybunał wyjaśnił, że chodzi o okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, które dotyczą wszystkich sędziów powołanych w podobnej sytuacji. Okoliczności te nie dotyczą wewnętrznej bezstronności, lecz związane są z postrzeganiem sędziów. Tymczasem faktem notoryjnym jest, że sędzia referent w innych sprawach toczących się przed Sądem Najwyższym w tym samym okresie, kiedy złożył niniejsze żądanie, równocześnie wydawał postanowienia o podjęciu znajdujących się w jego referacie spraw (tak np. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2026 r., I NKRS 73/22 i z 21 maja 2026 r., I NSP 337/25), uprzednio zawieszonych z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych, usuwających wady I NB 19/26 3 procesowe, określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) w terminie tam zakreślonym, a które to orzeczenia w istocie dotyczą tożsamej kwestii, o której mowa w wyroku wydanym w sprawie C-748/23 oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24 i C-112/24. We wszystkich tych sprawach przywoływane były okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, dotyczące wszystkich sędziów powołanych w podobnej sytuacji, związane z postrzeganiem sędziów w aspekcie ich niezawisłości. Zupełnie zatem niezrozumiałym jest – wobec identycznych okoliczności – prezentowanie przez sędziego referenta całkowicie odmiennych stanowisk procesowych. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie nie znajduje uzasadnionych podstaw do uwzględnienia żądania sędziego referenta od wyłączenia go od orzekania w sprawie I NB 19/26, skoro jedyną podstawą, mającą uzasadnić zdaniem sędziego referenta jego wyłączenie od ww. sprawy, są okoliczności towarzyszące jego powołaniu, które dotyczą wszystkich sędziów powołanych w podobnej sytuacji, a równolegle, w innych sprawach toczących się przed Sądem Najwyższym z udziałem sędziego referenta, sędzia ten w aktualnym stanie prawnym nie znajduje już podstaw do zawieszania spraw (które były zawieszane w istocie z uwagi na analogiczną okoliczność, na którą powołał się sędzia referent w analizowanym żądaniu, tj. z uwagi na okoliczności jego powołania na stanowisko sędziego) i wydaje postanowienia o ich podjęciu, nie widząc tym samym żadnych przeszkód procesowych do dalszego rozpoznania innych znajdujących się w jego referacie spraw. Z powyższych względów, na podstawie art. 49 § 1 a contrario k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [k.b.] [a.ł]