Sygnatura

I KS 26/26

postanowienie SN I KS 26/26

Izba: Izba Karna
Data orzeczenia: 1 września 2026

Treść rozstrzygnięcia

<!DOCTYPE html> I KS 26/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras Dnia 1 września 2026 r. sprawie A.P., T.J., R.J. i G.B. oskarżonych z art. 56 § 1 k.k.s. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 1 września 2026 r. skargi obrońcy oskarżonych na wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 9 czerwca 2026 r., sygn. akt VI Ka 175/26, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Zgorzelcu z dnia 31 lipca 2025 r., sygn. akt II K 578/23, i przekazujący sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. postanowił oddalić skargę, a uiszczoną opłatą od skargi obciążyć oskarżonych. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Zgorzelcu wyrokiem z dnia 31 lipca 2025 r., sygn. akt II K 578/23, uniewinnił A.P., T.J., R.J. i G.B. od popełnienia zarzucanych im dwóch występków wyczerpujących dyspozycję odpowiednio: 1/ art. 56 § 1 k.k.s., art. 76 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. i art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. w zw. z art. 8 § 1 k.k.s. w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s. i art. 77 pkt 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz 2/ art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k. I KS 26/26 2 Od wyroku tego apelację na niekorzyść oskarżonych wniósł prokurator, który zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu: „I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na jego treść poprzez bezpodstawne uznanie, że oskarżeni A.P., T.J., R.J. i G.B. pozostawali w przeświadczeniu, że nie działali wbrew przepisom ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług, gdyż brak jest bezpośrednich i pośrednich dowodów, w tym o charakterze osobowym, które w sposób pewny i konsekwentny wskazywałyby na ich sprawstwo, a więc na działanie przez nich w zamiarze umyślnym, co wyłączało przypisanie im zarzutu umyślnego popełnienie czynów karnoskarbowych i skutkowało ich uniewinnieniem, podczas, gdy całość materiału dowodowego wskazującego na działalność oskarżonych i podejmowanych przez nich czynności poprzedzających popełnienie czynów, treść zeznań przesłuchanych świadków, zgromadzone dokumenty wskazują jednoznacznie, że wszyscy oskarżeni mieli pełną świadomość swojego niezgodnego z prawem postępowania i działali z winy umyślnej w zamiarze bezpośrednim; II. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia tj. art. 4 kpk, art. 7 kpk oraz art. 410 kpk poprzez niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego i wybiórcze jego potraktowanie polegające na pominięciu przez Sąd I instancji całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej i uwzględnieniu jedynie okoliczności korzystnych dla oskarżonych, a pominięcie faktów i dowodów dla nich niekorzystnych, co stanowiło naruszenie zasady obiektywizmu procesowego, a także przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, będące wynikiem nieuwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co w konsekwencji skutkowało dokonaniem wadliwych ustaleń faktycznych i doprowadziło do uznania, iż oskarżeni nie popełnili czynów zarzucanych im aktem oskarżenia; III. obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niezasadne uznanie, iż przepis art. 271 kk nie obejmuje swym zakresem obowiązywania deklaracji podatkowych, a tym samym uznanie, że zachowanie oskarżonych, polegające na poświadczeniu nieprawdy w składanych deklaracjach VAT-7, wystawionych na podstawie poświadczających nieprawdę faktur, nie wyczerpuje znamion czynu opisanego w art. 271 kk i w związku z tym niezasadne uniewinnienie oskarżonych od popełnienia wskazanych czynów.” I KS 26/26 3 Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2026 r. w sprawie o sygn. akt IV Ka 175/26, Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze zaskarżony wyrok uchylił w całości i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku sąd ten wskazał, że podstawą wydania wyroku kasatoryjnego w tej sprawie była odmienna ocena materiału dowodowego i w konsekwencji odmienne ustalenia co do sprawstwa oskarżonych, co przy wystąpieniu przeszkody w orzekaniu reformatoryjnym przez sąd odwoławczy na niekorzyść oskarżonych z uwagi na zakaz wynikający z treści art. 454 §1 k.p.k., obligowało sąd odwoławczy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Skargę od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonych, który zaskarżył wyrok sądu odwoławczego w części dotyczącej przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. i in., stawiając zarzut zaistnienia uchybienia z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. polegającego na obrazie art. 44 § 2 k.k.s. poprzez zaniechanie umorzenia postępowania w części tyczącej przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. i in. z powodu przedawnienia karalności tego czynu w dniu 31 grudnia 2021 r., tj. z upływem 5-letniego terminu przedawnienia uszczuplonej należności publicznoprawnej (podatku VAT) - zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej liczonego od 31 grudnia 2016 r. (art. 44 § 3 k.k.s.). W konkluzji skargi obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. i in. i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Prokurator Okręgowy w Jeleniej Górze wniósł o jej oddalenie z powodu oczywistej bezzasadności. Zdaniem autora odpowiedzi na skargę, w niniejszym postępowaniu w dniu 21 stycznia 2021 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych będących jego przedmiotem, w wyniku czego karalność przestępstwa skarbowego nie ustała, jak twierdzi obrońca, z upływem 5 lat od jego popełnienia, tj. w dniu 31 grudnia 2021 r., co wniesioną skargę obrońcy czyni bezzasadną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga na wyrok sądu odwoławczego wniesiona przez obrońcę oskarżonych okazała się niezasadna. Do przyjęcia, że sąd odwoławczy dopuścił się wskazanego w zarzucie skargi uchybienia, a zatem nie wydania orzeczenia o umorzeniu I KS 26/26 4 postępowania karnego skarbowego w oparciu o konstrukcję przedawnienia karalności czynu, konieczne byłoby ustalenie, po uwzględnieniu zarzutów apelacji prokuratora (tak aby wyłączyć zakaz z art. 439 § 2 k.p.k.), iż w odniesieniu do całego czynu z pkt I aktu oskarżenia doszło do przedawnienia karalności tego czynu. Tymczasem, jeśli dostrzec opis tego czynu i konstrukcję czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.), to do przedawnienia karalności w oparciu o art. 44 § 2 k.k.s. doszłoby w dniu 31 grudnia 2021 r. (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, termin liczony od dnia 31 grudnia 2016 r. - art. 44 § 3 k.k.s.), gdyby nie zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, do którego doszło w okolicznościach opisanych w odpowiedzi na skargę. Trafnie bowiem prokurator wskazuje, że postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie PO […] (k. 806) wszczęto śledztwo w sprawie mającego mieć miejsce w okresie od grudnia 2015 roku do czerwca 2016 roku w Zgorzelcu uszczuplenia podatku od towarów i usług w kwocie nie mniejszej niż 7.601.117 zł przez przedstawicieli spółki R. Sp. z o.o. z siedzibą w Z., poprzez posłużenie się nierzetelnymi fakturami VAT, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a dotyczyły obrotu paliwami, i włączenie ich do dokumentacji księgowej oraz ujęcie danych z tych faktur w deklaracjach VAT-7, składanych w urzędzie skarbowym, tj. o czyn z art. 56 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art 7 § 2 k.k.s. w zw. z art 37 § 1 pkt 1 k.k.s. Pismem z dnia 22 stycznia 2021 r. w oparciu o przepis art. 133 § 3 k.k.s. (k. 807) poinformowano o tym Naczelnika Urzędu Skarbowego wskazując przy tym na konieczność – z uwagi na termin określony w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej – zawiadomienia spółki R. Sp. z o.o. i jej pełnomocnika o zaistnieniu przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismami z dnia 12 lutego 2021 r. zawiadomił na podstawie art. 70c Ordynacji podatkowej R. sp. o.o. oraz jej pełnomocnika – M.Z. (biuro „T." w B.), iż zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, z uwagi na wszczęcie w dniu 21 stycznia 2021 roku przez Prokuraturę Okręgową w Jeleniej Górze śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na uszczupleniu należnego Skarbowi Państwa podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r., tj. o czyn z art. 56 § 1 i art. 62 § 2 k.k.s., bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r. uległ zawieszeniu z dniem 21 stycznia 2021 r. (k. 813, 815). Zawiadomienie to zostało doręczone pełnomocnikowi spółki R. Sp. z o.o. w dniu 15 lutego 2021 r. (urzędowe I KS 26/26 5 poświadczenie odbioru k. 816). W rzeczywistości zatem, w tej sprawie z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, karalność przestępstwa skarbowego, którego końcowy czas popełnienia określono jako czerwiec 2016 r. (czyn ciągły art. 6 § 2 k.k.s.) nie ustała z upływem 5 lat od jego popełnienia, tj. w dniu 31 grudnia 2021 r. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego wynikało, iż przerwanie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego dotyczyło tylko okresu od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r., a nie zobowiązań wcześniejszych. Przypomnieć należy, że zarzucane oskarżonym przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 k.k.s., zagrożone jest karą pozbawienia wolności do 5 lat (art. 27 § 1 k.k.s.). Skoro zatem nie doszło do przedawnienia karalności zobowiązania podatkowego przed 31 grudnia 2021 r., a w czasie zawieszenia biegu tego terminu prokurator wydał postanowienia o przedstawieniu oskarżonym zarzutów (nastąpiło to w dniu 16 maja 2023 r.: G. B. k. 3445-373, T. J. – k. 3471-3502, R. J. k. 3503-3531, A. P. k. 3532-3559), to zgodnie z art. 44 § 5 k.k.s. doszło do przedłużenia okresu przedawnienia karalności czynu o dalsze 10 lat od zakończenia okresu wskazanego w art. 44 § 2 k.k.s. Oznacza to, że karalność czynu opisanego w pkt I nie miała miejsca w dacie orzekania przez sąd odwoławczy, a zatem sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszenia art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. Podkreślić jednak trzeba, że w opisie czynu z pkt I ujęto także okres od stycznia do maja 2015 r., i choć okres ten jest normatywnie włączony w konstrukcję czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.), to można również rozważać kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego w odniesieniu do podatku VAT za ten okres na podstawie art. 44 § 2 k.k.s., w układzie gdy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nastąpiło w dniu 21 stycznia 2021 r. (k. 806), a zawiadomienie podatnika nastąpiło jeszcze w późniejszej dacie. Taka korekta nie mogła jednak zostać dokonana przez sąd drugiej instancji, skoro zakwestionował on także uniewinnienie oskarżonych za czyn popełniony w okresie późniejszym. Korekta może za to zostać dokonana przez sąd pierwszej instancji, zwłaszcza gdy dostrzec, że prowadzone w tej sprawie postępowanie przygotowawcze od momentu wszczęcia śledztwa do czasu jego ostatniego przedłużenia (k. 806, k. 3416) prowadzono w sprawie przestępstwa skarbowego mającego mieć miejsce w okresie od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r., z pominięciem okresu styczeń – maj 2015 r., o którym jest mowa po raz pierwszy w postanowieniach o przedstawieniu zarzutów oskarżonym, a kolejno już w akcie I KS 26/26 6 oskarżenia. Także tylko okresu od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r. dotyczyło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego, skutkujące zawieszeniem biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z tych wszystkich powodów należało orzec jak w postanowieniu. [WB] [r.g.]

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Informacje o sprawie

Typ dokumentu: postanowienie SN
Jednostka: Izba Karna Wydział I
Sędziowie: SSN Jarosław Matras

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy