Sygnatura
I CSK 1290/24
postanowienie SN I CSK 1290/24
- Izba
- Izba Cywilna
- Data orzeczenia
- 8 września 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> I CSK 1290/24 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ireneusz Kunicki 8 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 8 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.S. i I.S. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1 września 2023 r., I ACa 455/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz M.S. i I.S. po 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1 września 2023 r., zaskarżając ten wyrok w części i wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonym zakresie oraz o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu drugiej instancji w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy I CSK 1290/24 2 Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w zaskarżonej części oraz o orzeczenie co do istoty sprawy przez uwzględnienie apelacji pozwanego i oddalenie powództwa w całości. Skarżący wskazał na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne, dotyczące: utrzymania umowy w mocy zawartej między stronami umowy kredytu, po wyeliminowaniu z jej treści abuzywnych, odsetek od takiego kredytu, wątpliwości na gruncie art. 189 k.p.c. i art. 3851 k.c., statusu konsumenta kredytobiorcy. Ponadto skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości: art. 3851 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 8b ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 3531 w zw. z 58 § 1 i 3 k.c. i art. 2, 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji; art. 189 w zw. z 1301a § 1 k.p.c.; art. 3851 § 1 i 2 w zw. z art. 221 k.c. W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga zaś wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się dotychczas wykładni albo jego niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. np. postanowienia SN: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15 i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15). I CSK 1290/24 3 Sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne nie czynią zadość tym wymaganiom, nie stanowią one bowiem zagadnień nowych, niewyjaśnionych dotychczas w orzecznictwie (zob. m.in. wyroki SN: z 4 listopada 2011 r., I CSK 46/11; z 15 lutego 2013 r., I CSK 313/12 i z 10 lipca 2014 r., I CSK 531/13). Nie ma więc potrzeby ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego na tej płaszczyźnie, gdyż zagadnienie dotyczące art. 3851 § 1 i 2 k.c. we wskazanym w skardze zakresie w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości wobec uchwały składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), w której rozstrzygnięto, że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż warunek umowny uznany za nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta. W związku z tym sądowe stwierdzenie nieuczciwego charakteru takiego warunku powinno mieć z reguły skutek w postaci „przywrócenia” sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku tego warunku (zob. wyroki z 21 grudnia 2016 r., C-154/15, C-307/15 i C-308/15). Bezcelowe jest zatem rozstrzyganie zagadnienia przedstawione przez skarżącego, dotyczącego ewentualnych odsetek od takiego kredytu, po wyeliminowaniu z umowy postanowień abuzywnych. Ponadto postanowienia kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, z reguły powinny zostać także uznane za sprzeczne z zasadami I CSK 1290/24 4 współżycia społecznego (zob. uchwałę SN z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22). Kluczowa kwestia ryzyka kursowego została szeroko opisana m.in. w wyrokach Sądu Najwyższego z 29 maja 2024 r., II CSKP 1048/23 i z 19 grudnia 2024 r., II CSKP 243/24. Określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron, co czyni takie postanowienie umowne niedopuszczalnym (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 3 grudnia 2024 r., II CSKP 1803/22 i z 28 lutego 2025 r., II CSKP 1277/24). Kwestie dotyczące statusu konsumenta również zostały wyjaśnione. Prowadzenie działalności gospodarczej przez kredytobiorcę nie wyklucza uznania go za konsumenta. Dla tego rodzaju kwalifikacji prawnej (jako profesjonalisty) decydujące powinny być cel zawarcia umowy oraz bezpośredniość jej związku z wykonywaną działalnością gospodarczą lub zawodową. Wykazanie jakiegokolwiek związku z działalnością gospodarczą nie może być przy tym automatycznie uznawane jako istnienie bezpośredniego związku z działalnością gospodarczą podmiotu (wyrok SN z 14 czerwca 2023 r., II CSKP 254/22). Zarejestrowanie pod adresem nieruchomości, na której zakup zaciągnięty został kredyt, działalności gospodarczej i wykorzystywanie nieruchomości do celów prowadzenia działalności gospodarczej, które miało charakter następczy, nie ma znaczenia dla uznania lub odmowy uznania kredytobiorców za konsumentów (wyroki SN z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, i z 14 czerwca 2023 r., II CSKP 254/22). Również kwestie przedstawione przez skarżącego dotyczące art. 189 k.p.c. zostały już wyjaśnione w ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Możliwość dochodzenia roszczenia o zwrot zapłaconych rat kredytu nie eliminuje interesu prawnego kredytobiorcy w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego w związku z nieważnością umowy kredytu (zob. m.in. uzasadnienie uchwał Sądu Najwyższego z 17 grudnia 1993 r., III CZP 171/93, OSNCP 1994, nr I CSK 1290/24 5 7-8, poz. 149 i z 20 października 2015 r., III CZP 27/15, OSNC 2016, Nr 3, poz. 31: wyroki Sądu Najwyższego z 2 lipca 2015 r., V CSK 640/14; z 2 lutego 2006 r., II CK 395/05 i z 25 lutego 2022 r., II CSKP 87/22). Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. innych przyczyn Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego. (M.M.) [SOP]
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Cywilna Wydział I
- Sędziowie
- SSN Ireneusz Kunicki
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy