I USK 592/26

I USK 592/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2026 r. SSN Agnieszka Żywicka w sprawie z odwołania S.S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju o prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 lipca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt VIII Ua 51/24, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od S.S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Biłgoraju kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) wraz z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Lublinie, wyrokiem z 28 maja 2025 r., oddalił apelację S.S. od wyroku Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z dnia 11 czerwca 2024 r., którym oddalono jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju z 18 lutego 2021 r. odmawiającej S.S. prawa do uznania I USK 592/26 2 zdarzenia z 6 sierpnia 2020 roku za wypadek przy pracy oraz odmawiającej mu prawa do jednorazowego odszkodowania z tego tytułu. S.S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie, zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę na podstawach: (-) naruszenia przepisu art. 3 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1644), przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zdarzenie z dnia 6 sierpnia 2020 r. nie było wypadkiem przy pracy, mimo że wystąpiło nagłe zdarzenie (zawał), nastąpiło podczas wykonywania obowiązków służbowych, istniały szczególne warunki pracy (wysoka temperatura, wysiłek fizyczny, odzież ochronna ograniczająca chłodzenie ciała, stres), a więc spełnione były przesłanki z art. 3 ust. 1 wskazanej ustawy; (-) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 227 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. przez oddalenie wniosków dowodowych o dopuszczenie nowej opinii biegłych mimo licznych, szczegółowych i rzeczowo uzasadnionych zarzutów do opinii dotychczasowych biegłych; b) art. 286 k.p.c. przez zaniechanie dopuszczenia nowej opinii biegłych, mimo że opinie już sporządzone były niepełne, wewnętrznie sprzeczne, ogólnikowe i nie odpowiadały na istotne zarzuty strony, c) art. 3271 § 1 k.p.c. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób ogólnikowy, bez należytej analizy zastrzeżeń do opinii biegłych i pominięcie motywów oddalenia wniosku o nową opinię; d) art. 2352 § 1 k.p.c. przez pominięcie kluczowych dowodów w postaci przedstawionych przez skarżącego wyników badań oraz wniosku o opinię innego biegłego bez należytego uzasadnienia przyczyn ich oddalenia. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o: (-) uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w innym składzie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty; (-) zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; I USK 592/26 3 (-) przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ponieważ w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a mianowicie „czy w razie wystąpienia zawału serca w warunkach szczególnego wysiłku fizycznego i wysokiej temperatury otoczenia, sąd może uznać, że przyczyną zdarzenia była wyłącznie przyczyna wewnętrzna - bez konieczności przeprowadzenia dowodu z nowej opinii biegłego pomimo licznych i konkretnych zastrzeżeń zgłaszanych przez stronę do wcześniejszych opinii?” oraz gdyż zachodzi potrzeba wykładni przepisów ustawy o wypadkach przy pracy w kontekście sytuacji, gdy praca wykonywana jest w ekstremalnych warunkach termicznych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów procesu według norm przewidzianych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie spełniła ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie jej do merytorycznego rozpoznania. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Nie przysługuje od każdego orzeczenia sądu drugiej instancji, które nie satysfakcjonuje strony skarżącej. Wnosi się ją do Sądu Najwyższego od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji poza tokiem instancji. Jej przyjęcie do merytorycznego rozpoznania musi być uzasadnione istotnym interesem publicznym, w szczególności potrzebą dokonania wykładni przepisów, które nie zostały dotychczas poddane sądowej interpretacji albo budzą poważne wątpliwości, rozstrzygnięciem istotnych zagadnień prawnych, zwłaszcza o charakterze precedensowym, dotychczas nierozważanych przez Sąd Najwyższy, wreszcie wyeliminowaniem orzeczeń oczywiście i rażąco wadliwych. Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej doznaje istotnych ograniczeń, które pozwalają Sądowi Najwyższemu na wstępną selekcję spraw w ramach tzw. "przedsądu", które kierowane są do merytorycznego rozpoznania. Ustawodawca uznaje za doniosłe zadania Sądu Najwyższego związane przede wszystkim z doskonaleniem wykładni prawa i jego stosowania, ujednolicaniem orzecznictwa, rozwojem jurysprudencji, a w dalszej kolejności zadania polegające na eliminacji w I USK 592/26 4 dostępnych granicach orzeczeń niegodnych ochrony ze względu na oczywiste naruszenie prawa lub wydanie ich w warunkach nieważności. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju prawa. Należy w związku z tym podkreślić, że nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jak analogicznie nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 marca 2020 r., II PK 36/19, LEX nr 3034647; z dnia 12 maja 2020 r. I UK 128/19, LEX nr 3026475; z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578; z dnia 10 kwietnia 2018 r., I CSK 733/17, LEX nr 2495968; z dnia 10 kwietnia 2018 r., II PK 143/17, LEX nr 2525398; z dnia 19 kwietnia 2018 r., I CSK 709/17, LEX nr 2486162; z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka z 2003 r. Nr 13, poz. 5). Z kolei przesłanka w postaci potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (na którą powołuje się skarżący) występuje wtedy, gdy określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni bądź gdy jego niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 Nr 12, poz. 151 i z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231). I USK 592/26 5 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Należy zatem podkreślić, że o rzeczywistych rozbieżnościach w judykaturze można mówić tylko wówczas, gdy brak zgodności rozstrzygnięć dotyczy takich samych lub bardzo zbliżonych stanów faktycznych, co skarżący powinien wykazać (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 577/17, LEX nr 2497710). Sformułowane w skardze pytanie, czy w razie wystąpienia zawału serca w warunkach szczególnego wysiłku fizycznego i wysokiej temperatury otoczenia sąd może uznać, że przyczyną zdarzenia była wyłącznie przyczyna wewnętrzna bez dopuszczenia dowodu z nowej opinii biegłego mimo zastrzeżeń strony, nie spełnia tych wymagań. Nie jest to pytanie o wykładnię przepisu prawa, lecz pytanie o ocenę materiału dowodowego w konkretnej sprawie. Zagadnienie zostało zbudowane na założeniu, że praca była wykonywana w warunkach szczególnych i że zastrzeżenia do opinii biegłych wymagały powołania kolejnego biegłego. Obie te kwestie należą do sfery ustaleń faktycznych i oceny dowodów, nie zaś do płaszczyzny przesłanek przedsądu. Nie występuje również potrzeba wykładni art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Pojęcie przyczyny zewnętrznej w przypadku zawału serca, udaru lub innych nagłych zdarzeń zdrowotnych ujawniających się na tle schorzeń samoistnych było wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawał serca może zostać uznany za wypadek przy pracy, jeżeli w środowisku pracy wystąpił czynnik zewnętrzny, który stanowił istotne ogniwo w łańcuchu przyczynowo - skutkowym prowadzącym do nagłego pogorszenia stanu zdrowia. Może nim być w szczególności wyjątkowy, nadmierny wysiłek fizyczny, silny stres albo nadzwyczajne warunki wykonywania pracy. Jednocześnie wykonywanie zwykłych czynności pracowniczych, nawet związanych ze znacznym wysiłkiem, nie stanowi samo przez się przyczyny zewnętrznej wypadku przy pracy, jeżeli brak jest ustaleń pozwalających przyjąć, że wysiłek ten lub warunki pracy rzeczywiście przyspieszyły albo pogłębiły proces chorobowy (por. uchwała I USK 592/26 6 składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1963 r., III PO 15/62, OSNC 1963, Nr 10, poz. 215; wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1997 r., II UKN 407/97, OSNP 1998, Nr 21, poz. 644; z dnia 30 czerwca 1999 r., II UKN 22/99, OSNP 2000, Nr 18, poz. 696; z dnia 19 lutego 2021 r., I USKP 15/21, OSNP 2022, Nr 1, poz. 8; z dnia 7 lutego 2024 r., II USKP 15/23, OSNP 2025, Nr 4, poz. 40). Przedstawione w skardze twierdzenia nie wykazują rozbieżności orzeczniczej. Przeciwnie, skarżący zmierza do zastosowania znanego i utrwalonego standardu do własnego stanu faktycznego. Tego rodzaju argumentacja może stanowić polemikę z rozstrzygnięciem sądu drugiej instancji, ale nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Nie uzasadnia przyjęcia skargi także zarzut dotyczący niedopuszczenia dowodu z opinii kolejnego biegłego. Z art. 286 k.p.c. nie wynika obowiązek powoływania kolejnych biegłych aż do uzyskania opinii zgodnej ze stanowiskiem strony. Potrzeba zasięgnięcia dodatkowej opinii powstaje wtedy, gdy dotychczasowa opinia jest niepełna, niejasna, wewnętrznie sprzeczna, nienależycie uzasadniona albo nie odpowiada na istotne zagadnienia wymagające wiadomości specjalnych. Samo niezadowolenie strony z wniosków opinii nie stanowi wystarczającej podstawy do przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 1997 r., II UKN 108/97, LEX nr 31550; z dnia 18 września 1997 r., II UKN 260/97, OSNP 1998, nr 13, poz. 408; z dnia 10 grudnia 1997 r., II UKN 391/97, LEX nr 33909; z dnia 4 sierpnia 1999 r., I PKN 20/99, OSNP 2000, Nr 22, poz. 807). W rozpoznawanej sprawie sądy meriti dysponowały opiniami dwóch zespołów biegłych z zakresu kardiologii i medycyny pracy oraz licznymi opiniami uzupełniającymi. Opinie te prowadziły do zgodnego wniosku, że rozpoznany u skarżącego zawał serca nastąpił na podłożu zaawansowanego, wielonaczyniowego procesu miażdżycowego, a wykonywana praca, mimo uwzględnienia jej warunków, nie została uznana przez biegłych za współprzyczynę zdarzenia. Sąd Okręgowy poddał kontroli zarzuty apelacyjne dotyczące opinii biegłych, oddalenia dalszych wniosków dowodowych oraz naruszenia art. 3271 § 1 k.p.c. i wyjaśnił, dlaczego nie zachodziła potrzeba uzupełniania postępowania dowodowego. Omyłkowe użycie w jednej z opinii sformułowania dotyczącego wypadku śmiertelnego zostało sprostowane i nie podważało merytorycznej zgodności wniosków biegłych. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie może również zostać oparty na zarzutach naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Zarzuty dotyczące oceny dowodów i I USK 592/26 7 ustaleń faktycznych są wyłączone z podstaw skargi kasacyjnej przez art. 3983 § 3 k.p.c. Ograniczenie to ma znaczenie także na etapie przedsądu, skoro Sąd Najwyższy nie jest sądem trzeciej instancji i nie dokonuje ponownej oceny materiału dowodowego. Z tych względów brak jest podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. [SOP]