I USK 546/26

I USK 546/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 sierpnia 2026 r. SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania T.S. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o prawo do emerytury rolniczej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 19 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt III AUa 331/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [it] UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r., VIII U 1198/22 Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie T.S. od decyzji z dnia 2 kwietnia 2022 r. Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmawiającej wnioskodawcy prawa do emerytury rolniczej. Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 lutego 2025 r., III AUa 331/24 oddalił apelację wnioskodawcy. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił naruszenie: 1. art. 19 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 pkt 1, 2 i 4 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin; 2. art. 6 pkt 2 ustawy z I USK 546/26 2 dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1982 r.; 3. art. 382 i 385 k.p.c. w związku z art. 328 § 1 i 2 k.p.c. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej, bowiem w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje pogląd zgodnie z którym, zaliczenie okresu posiadania statusu domownika jest uzależnione wyłącznie od jego posiadania, gdyż fakt ubezpieczenia wynika wprost z pracy w gospodarstwie rolnika, a sądy dokonując wykładni wskazanych przepisów w przedmiotowej sprawie uzależniają możliwość zaliczenia okresu podlegania ubezpieczeniu społecznego jako domownik rolnika od uiszczania przez niego składek z tego tytułu. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi; ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. ustalenie, że ubezpieczonemu przysługuje prawo do emerytury rolniczej oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia I USK 546/26 3 skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c. Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na przesłance z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., ale skarżący nie wykazał jej występowania. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na twierdzeniu o istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa. W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (zob.: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351). Ponadto nie można uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka z 2003 r. Nr 13, poz. 5; z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578). Każda z przyczyn wniesienia skargi kasacyjnej określona w 3989 § 1 k.p.c. (a więc także pkt 2 tego przepisu), musi być powiązana z ustalonym w sprawie stanem faktycznym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2002 r., III CZP 76/01, LEX nr 53308 i postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 lipca 2009 r., II PZP 3/09, LEX nr 519963; z dnia 9 kwietnia 2008 r., II PZP 5/08, OSNP 2009 Nr 1516, poz. 203 oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r., III UK 98/12, LEX nr 1619123). Dlatego kontrowersje dotyczące dokonanych w sprawie ustaleń, nie stanowią przedmiotu I USK 546/26 4 kontroli kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2014 r., I UK 412/13, LEX nr 1646934). W związku z przedstawionymi powyżej wywodami należy stwierdzić, że skarżący nie zdołał wykazać występowania tak rozumianej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż przedstawiona w niej "potrzeba wykładni przepisów prawnych" jest pozorna. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa bowiem pogląd, że wykładnia art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 6 pkt 14 tej ustawy prowadzi do konkluzji, że - co do zasady - do wymaganych do nabycia prawa do emerytury rolniczej okresów ubezpieczenia zalicza się okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990, za które zostały zapłacone składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników za konkretną osobę ubezpieczoną, w tym - za domownika rolnika (zob. wyrok SN z 27 lutego 2025 r. I USKP 85/24, LEX nr 3845578). W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2014 r., II UK 371/13, uznano, że niewykonanie przez rolnika obowiązku zgłoszenia domownika do ubezpieczenia społecznego rolników zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w terminie 14 dni od dnia powstania prawa do ubezpieczenia społecznego domownika, nie pozbawia rolnika możliwości późniejszego zgłoszenia domownika do ubezpieczenia społecznego i zapłaty składek za domownika. W cytowanym wyżej wyroku z dnia 27 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy za kontrowersyjne uznał stanowisko judykatury, które sugerowało, że praca domownika ma samodzielne znaczenie jako tytuł ubezpieczenia, a niewykonanie przez rolnika obowiązku zgłoszenia domownika do ubezpieczenia społecznego rolników i nie zapłacenie obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne nie powinno mieć znaczenia dla objęcia domownika ubezpieczeniem w aspekcie prawa do emerytury (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2017 r., I UK 448/16). W związku z powyższym sądy rozstrzygające w niniejszej sprawie zasadnie orzekły, że zaliczeniu do emerytury rolniczej podlega tylko taki okres ubezpieczenia społecznego domownika rolnika, za który zostały zapłacone wymagane składki na ubezpieczenie rolnicze. I USK 546/26 5 Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy w oparciu o art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [it] [SOP]