I CSK 2807/25

I CSK 2807/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J.S. przeciwko M.K., M. spółce komandytowej w S. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 11 grudnia 2024 r., V ACa 926/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od J.S. na rzecz M.K. i M. spółki komandytowej w S. kwoty po 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania. [J.T.] I CSK 2807/25 2 UZASADNIENIE Powód J.S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, oddalającego apelację skarżącego od wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie o zapłatę przeciwko M.K. i M. sp. k. w S. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Podniósł, że wykładni wymaga „art. 388 Kodeksu Cywilnego w zakresie interpretacji przesłanki przymusowego położenia” (s. 4 skargi, strony oryginalnie nienumerowane). Potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., oznacza, że określony przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne stanowiska. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami w ich stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz 24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17). Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna natomiast zostać wykazana przez przywołanie judykatów, w których odmienne rozstrzygnięcia zapadły w stanach faktycznych nieróżniących się od siebie w relewantny prawnie sposób (zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). W sprawie – z dwóch podstawowych przyczyn – nie wykazano zaistnienia potrzeby, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Po pierwsze, wywód prawny zawarty w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest w istocie nakierowany jest na zwalczanie oceny prawnej Sądu drugiej instancji; skarżący powołuje się bowiem na potrzebę rozstrzygnięcia, jak konkretne okoliczności faktyczne, powiązane z niniejszą sprawą, mogłyby być rozważone pod kątem „wystąpienia groźby popadnięcia I CSK 2807/25 3 w niedostatek”. Zarazem formułowane przez skarżącego pytania nie mogły być uznane za istotne zagadnienia prawne, gdyż nie mają charakteru ogólnego, lecz zmierzają wprost do weryfikacji stanowiska Sądu Apelacyjnego. Zastrzeżenia przybierające taką postać mogłyby być natomiast podnoszone jedynie w ramach innej przyczyny kasacyjnej w postaci oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – na którą skarżący nie powołał się, a zarazem na jej adekwatność nie wskazuje analiza argumentacji zawartej w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Co się tyczy natomiast podnoszonej w skardze kasacyjnej potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, to skarżący, eksponując taką potrzebę w odniesieniu do przesłanki „stanu przymusowego położenia”, przywołał tezę jednego z orzeczeń Sądu Najwyższego sprzed ponad pięćdziesięciu lat (jako reprezentującego pogląd wyrażony już wcześniej przez Sąd Najwyższy w innym wyroku), wsparł własne stanowisko nawiązaniem do zapatrywania jednego z sądów powszechnych, a w pozostałym zakresie wskazał ogólnie na „dalsze orzecznictwo” sądów. Przedstawiony wywód nie spełnia wymagań stawianych przyczynie kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Po drugie, niniejsza sprawa dotyczy zapłaty. Tymczasem dostrzegany przez skarżącego problem dotyczyć ma wyzysku, a zatem instytucji prawa cywilnego, która pozwala sądowi – wskutek wniesionego przez wyzyskanego powództwa o ukształtowanie stosunku prawnego – dokonać ukształtowania stosunku prawnego. Z art. 388 § 1 k.c. w żadnym wypadku nie wynika roszczenie o zapłatę. Problem dotyczący „interpretacji przesłanki przymusowego położenia” mógłby ujawnić się wyłącznie w sprawie o ukształtowanie, a nie – w sprawie o zapłatę. Uzupełniająco należy wskazać, że skarżący nie sprecyzował przepisu, który wymagałby wykładni. De lege lata art. 388 k.c. dzieli się na trzy paragrafy, w których zawarte zostały trzy przepisy. W dawnym stanie prawnym (sprzed 30 czerwca 2022 r.) unormowanie to dzieliło się z kolei na dwa paragrafy, zawierające łącznie dwa przepisy. Skarżący nie wyjaśnił, który z przepisów zawartych w art. 388 k.c. miałby wymagać wykładni; nie wskazał również, którego I CSK 2807/25 4 stanu prawnego (obecnego czy właściwego dla daty dokonania spornej czynności prawnej w 2017 r.) dotyczyć miałby problem. Ta okoliczność również wyklucza uznanie, by w sprawie wykazano zaistnienie przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. O wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego powoda z urzędu nie orzeczono, gdyż nie złożył on oświadczenia, o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. [J.T.] [SOP]