I CSK 2679/25

I CSK 2679/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku E.W. z udziałem J.C., R.S., J.C.1, W.S., B.P., A.P., F.S., B.C., A.S., S.P. i M.P. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, na skutek skargi kasacyjnej J.C. i B.C. od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z 13 września 2024 r., IV Ca 2679/23, 1. odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej J.C., 2. odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej B.C., 3. zasądza od B.C. na rzecz E.W. kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego, 4. zasądza od J.C. na rzecz B.P. i S.P. kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. [J.T.] UZASADNIENIE I CSK 2679/25 2 Uczestnicy J.C. oraz B.C. wnieśli skargi kasacyjne od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, oddalającego apelacje skarżących w sprawie z wniosku E.W. o stwierdzenie zasiedzenia. Sprawa toczyła się z udziałem także innych osób. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uczestnik wskazał oczywistą zasadność skargi. Przedstawił przy tym wywód, z którego wynika, że skarżący nie zgadza się z oceną dowodów dokonaną przez Sąd pierwszej instancji i podzieloną przez Sąd Okręgowy. Zdaniem uczestnika w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zabrakło także wskazania dowodów, na których Sąd się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; kwestię tę powiązano z zarzutem naruszenia art. 3271 § 1 pkt 1 k.p.c. Pozostałe wywody dotyczyły stricte oceny dowodów i związane były z rzekomym naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa. Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Oczywista wadliwość kwestionowanego orzeczenia musi występować w ramach podstaw skargi (zob. postanowienie SN z 20 grudnia 2001 r., III CKN 557/01). Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd drugiej instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi, a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18). I CSK 2679/25 3 Uzasadnienie wniosku uczestnika wymaganiom tym nie odpowiada. Wstępnie wypada przypomnieć, że Sąd Najwyższy nie jest sądem faktów, lecz sądem prawa. Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Z kolei z art. 3983 § 3 k.p.c. wynika, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. W związku z tym skarga kasacyjna a limine nie mogła być oczywiście uzasadniona w związku z – rzekomo – błędną oceną dowodów Sądu drugiej instancji. Co się z kolei tyczy sposobu uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, to wskazać należy na dwie kwestie. Po pierwsze, oczywista zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. musi występować w ramach podstaw skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy bada bowiem skargę kasacyjną w granicach jej podstaw (art. 39813 § 1 k.p.c.). Tymczasem skarżący zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 3271 § 1 pkt 1 k.p.c. Unormowanie to nie znajduje samodzielnego zastosowania w postępowaniu nieprocesowym. Tak sformułowany zarzut jest nietrafny już z uwagi na jego nieprawidłową konstrukcję – podstawy skargi kasacyjnej powinny być bowiem precyzyjne i muszą obejmować wszystkie przepisy, które składają się na naruszoną przez sąd drugiej instancji normę postępowania (zob. postanowienia SN z 19 września 2023 r., I CSK 5304/22, oraz z 22 maja 2024 r., II CSKP 2311/22). Po drugie, skarżący pominął, że sposób sporządzenia uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji unormowany jest przez art. 387 § 21 k.p.c., a w postępowaniu nieprocesowym – art. 387 § 21 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Tymczasem art. 387 § 21 pkt 1 in principio stanowi, że wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji, chyba że sąd drugiej instancji zmienił lub uzupełnił te ustalenia. Miało to miejsce w sprawie, a Sąd Okręgowy wyraźnie powołał się na ten właśnie przepis. Tymczasem skarżący bez należytych podstaw stawiał uzasadnieniu postanowienia Sądu drugiej instancji I CSK 2679/25 4 wymagania właściwe dla pisemnych motywów orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji. Z kolei uczestniczka jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazała nieważność postępowania. Podniosła, że do stanu z art. 379 pkt 3 k.p.c. doszło, gdyż w innej sprawie, zakończonej prawomocnym postanowieniem z 19 maja 1998 r., prawomocnie przesądzono, że sporna nieruchomość nie została nabyta przez zasiedzenie; w owej wcześniejszej sprawie miały zostać również poczynione ustalenia faktyczne wykluczające wniosek o zasiedzeniu nieruchomości przez wnioskodawczynię. Zawarcie w art. 3989 k.p.c. przyczyny kasacyjnej w postaci nieważności postępowania wynika z konieczności możliwie każdorazowego eliminowania uchybień procesowych o najdonioślejszym charakterze. Stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c. nieważność postępowania należy brać pod uwagę z urzędu. Oznacza to także możliwość uwzględnienia skargi niezależnie od tego, czy skarżący sformułował stosowny zarzut naruszenia określonego przepisu postępowania, oraz tego, czy wykazał on możliwość wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (zob. postanowienie SN z 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02). Jednocześnie, mając na względzie okoliczność, że na etapie tzw. przedsądu nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania nie jest konieczne najzupełniej pewne wykazanie, że postępowanie przed sądem drugiej instancji dotknięte było wadliwością określoną w art. 379 k.p.c. Konieczne jest jednak przedstawienie argumentacji, z której wynika, że stan taki jest co najmniej wysoce prawdopodobny (zob. postanowienie SN z 18 lipca 2024 r., I CSK 2176/23). Zastrzeżenia uczestniczki nie świadczą o tym, by przed Sądem Okręgowym doszło do stanu nieważności postępowania. Skarżąca swe stanowisko w tej kwestii opiera na nietrafnie interpretowanym art. 379 pkt 3 k.p.c. Niniejsza sprawa nie jest tożsama ze sprawą zakończoną w 1998 roku chociażby dlatego, że in casu zasiedzenie stwierdzono z dniem 31 grudnia 2012 r. Tym samym oczywiste jest, że podstawa faktyczna wniosku inicjującego postępowanie w obecnej sprawie była inna – obejmowała bowiem fakt posiadania gruntu w późniejszym okresie. Już ta I CSK 2679/25 5 okoliczność, tj. odmienność podstawy faktycznej obu spraw, wyklucza uznanie, że niniejsza sprawa została już prawomocnie osądzona (art. 379 pkt 3 in fine k.p.c.). Niezależnie od powyższego wypada przypomnieć, że w sprawie wyjaśniano już, z przywołaniem uchwały – 7 – SN z 11 czerwca 2015 r., III CZP 112/14, że oddalenie wcześniejszego wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nie mogło być rozstrzygające dla sprawy. Co więcej, skarżąca zdaje się nazbyt szeroko rozumieć moc wiążącą wydanego we wcześniejszej sprawie orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.). Rozpoznając niniejszą sprawę Sądy obu instancji uprawnione i zobowiązane były do samodzielnego poczynienia wszystkich ustaleń faktycznych (zob. wyrok SN z 13 maja 2021 r., V CSKP 73/21, a także postanowienie SN z 7 lipca 2021 r., III CSKP 103/21). Na s. 3 skargi (strony oryginalnie nienumerowane) jako przyczynę kasacyjną wskazano również „naruszenie prawa materialnego”. Należy zatem przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego stanowić może podstawę skargi (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), ale nie stanowi samoistnej przyczyny przyjęcia takiej skargi do rozpoznania w myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach orzeczono mając na względzie sporne interesy uczestników, ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 5 pkt 1 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz za czynności adwokackie – z uwzględnieniem tego, że uczestnicy wnoszący odpowiedzi na skargi kasacyjne uczynili to tylko w odniesieniu do jednej ze skarg. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. [J.T.] I CSK 2679/25 6 [SOP]