Sygnatura
VIII SAB/Wa 74/26
Wyrok WSA w Warszawie z 18 czerwca 2026 r., VIII SAB/Wa 74/26
Wynik
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 18 czerwca 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. Zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w [...]do rozpoznania w pełnym zakresie wniosku J. S. z 16 marca 2026 roku o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że Prezes Sądu Rejonowego w [...]dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania w zakresie rozpoznania wniosku opisanego w punkcie 1 (pierwszym) wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w [...]na rzecz J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
W dniu 16 marca 2026 r. J. S. (dalej: strona, skarżący) w formie elektronicznej przesłał do Prezesa Sądu Rejonowego w G. (dalej: organ, Prezes SR) wniosek o udostępnienie następujących informacji publicznych dotyczących udostepnienia wyroków wraz z uzasadnieniami dotyczącymi jego osoby, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej: 1.kopii wszystkich wniosków o udostepnienie informacji publicznej, na podstawie których Sąd Rejonowy w G. udostępnił wyroki wraz z uzasadnieniami dotyczącymi jego osoby. 2. Informacji, o osobie lub osobach, które podjęły decyzję o udostepnieniu powyższych dokumentów. 3. Informacji, czy przed udostepnieniem dokumentów dokonano anonimizacji danych osobowych oraz kto dokonał tej anonimizacji. 4. Informacji, czy w Sądzie Rejonowym w G. obowiązują procedury lub instrukcje dotyczące anonimizacji wyroków i uzasadnień przed ich udostepnieniem w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. 5. Kopii obowiązujących w Sądzie Rejonowym w G. procedur lub instrukcji dotyczących anonimizacji dokumentów sądowych przed ich udostępnieniem. 6. Informacji, czy w związku z udostępnieniem wyroków i uzasadnień dotyczących osoby skarżącego przeprowadzono analizę zgodności takiego udostępniania z przepisami o ochronie danych osobowych. 7. Informacji, ile razy w roku 2023 Sąd Rejonowy w G. udostępnił wyroki wraz z uzasadnieniami w trybie u.d.i.p. Wniósł o udostępnienie powyższych informacji w formie elektronicznej. Pismem z dnia 27 marca 2026r. organ, odpowiadając na ww. wniosek, poinformował stronę, że w świetle treści art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. kopie wniosków nie stanowią informacji publicznej. Wskazał, że Prezes Sądu jest organem władzy publicznej, który w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. W Sądzie Rejonowym w G. nie zostały wprowadzone odrębne, sformalizowane procedury ani instrukcje dotyczące anonimizacji wyroków i uzasadnień przed ich udostępnieniem w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazał też, że czynności związane z przygotowaniem dokumentów do udostępnienia, w tym ewentualna anonimizacja danych osobowych, realizowane są z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, w tym w szczególności RODO oraz zasad ochrony danych osobowych. W trybie informacji publicznej w 2023 roku Sąd Rejonowy w G. udzielił odpowiedzi na 8 wniosków (wyroki wraz z uzasadnieniami). 30.03.2026 r. Skarżący wystosował ponaglenie do uzupełnienia odpowiedzi na w/w wniosek, podnosząc, że udzielona odpowiedź jest niepełna, gdyż nie odniesiono się do kwestii wskazania osoby lub osób podejmujących decyzje o udostępnianiu dokumentów, informacji kto dokonywał anonimizacji, informacji czy przeprowadzono analizę zgodności udostępniania z przepisami o ochronie danych osobowych. Nadto pomimo odmowy udostępnienia kopii wniosków taka decyzja nie została wydana, co narusza przepisy prawa i uniemożliwia skorzystanie z środków zaskarżenia. Pismem z 7 kwietnia 2026r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienia informacji publicznej z 16 marca 2026r. Wniósł o: 1) stwierdzenie bezczynności organu, 2) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia 16 marca 2026 r. w pełnym zakresie, 3) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w odpowiedzi (pismo z dnia 27 marca 2026 r.) organ udzielił odpowiedzi, jednak odpowiedź była niepełna, albowiem nie odniesiono się do wszystkich punktów wniosku, w szczególności nie udzielono informacji w zakresie: wskazania osoby lub osób podejmujących decyzje o udostępnianiu dokumentów, informacji kto dokonywał anonimizacji, informacji czy przeprowadzono analizę zgodności udostępniania z przepisami o ochronie danych osobowych. Ponadto organ odmówił udostepnienia części informacji (kopii wniosków), jednak nie wydał w tym zakresie decyzji administracyjnej, do czego był zobowiązany na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Pomimo ponaglenia skarżącego organ nie odniósł się do niego. Wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostepnienie informacji publicznej powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Termin ten upłynął w dniu 30 marca 2026 r. Wskazał, ze udzielenie odpowiedzi niepełnej jest równoznaczne z bezczynnością organu w zakresie nieudzielonej informacji. Bezczynność ta ma charakter rażącego naruszenia prawa, albowiem organ w sposób oczywisty naruszył obowiązki z art. 13 i 16 u.d.i.p. uniemożliwiając skarżącemu skorzystanie z środków prawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z uwagi na fakt, że działanie skarżącego stanowi nadużycie prawa podmiotowego które nie korzysta z ochrony prawnej. Wskazał, ze 16.03.2026 r. wpłynął do organu wniosek skarżącego (jeden z trzech złożonych tego dnia) o udostępnienie informacji publicznej. W toku jego analizy organ obowiązany był wziąć pod uwagę nie tylko jego literalną treść, ale również całokształt okoliczności faktycznych związanych z dotychczasową aktywnością Wnioskodawcy na polu prawa do informacji publicznej. Organ ustalił, ze od 1 stycznia 2025 r. do 16 marca 2026 r. Skarżący działając w imieniu własnym i jako Prezes Stowarzyszenia na rzecz Rozwoju Gminy J. złożył łącznie 31 wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Wnioski charakteryzują się znaczna częstotliwością i dotyczą w przeważającej mierze spraw, w których skarżący jest strona postępowań sądowych bądź spraw z nimi ściśle powiązanych. Skala i charakter składanych wniosków powodują konieczność stałego angażowania zasobów kadrowych organu (w szczególności pracowników sekretariatu), co w sposób istotny ogranicza możliwość terminowego wykonywania jego ustawowych zadań. Obsługa wniosków Skarżącego wymagała w analizowanym okresie zaangażowania szacowanego na 120 godzin roboczych. W ocenie organu analiza treści wniosków w powiązaniu z faktem prowadzenia przez Skarżącego licznych sporów sądowych prowadzi do wniosku, że rzeczywistym celem składanych wniosków nie jest uzyskanie informacji o sprawach publicznych w rozumieniu ustawy , lecz gromadzenie materiału na potrzeby prywatnych sporów i instrumentalne wykorzystywanie instytucji informacji publicznej do wywierania presji na organie. Powyższe wskazuje, że działania Skarżącego mają charakter uporczywy i noszą znamiona szykany, a ich celem jest dezorganizacja pracy organu. Organ wskazał, ze wykorzystywanie prawa do informacji w celach które nie dają się pogodzić z jego funkcja kontroli społecznej, stanowi nadużycie prawa i nie korzysta z ochrony prawnej. Organ powołując się na orzecznictwo NSA podniósł, że jedną z przesłanek ograniczenia prawa do informacji może być konieczność ochrony porządku publicznego, co obejmuje zapewnienie organom władzy prawidłowego i sprawnego funkcjonowania. Celem ustawy jest zapewnienie dostępu do informacji o sprawach publicznych, a nie zobowiązywanie organów do rozpatrywania każdego pisma, które jedynie formalnie i subiektywnie w ocenie wnioskodawcy stanowi wniosek o informacje publiczną. Działania wnioskodawcy, które w sposób oczywisty zmierzają do paraliżu lub znacznej dezorganizacji pracy organu nie mogą być uznane za realizację prawa podmiotowego. W tych okolicznościach organ uznał, ze uwzględnienie wniosku stałoby w sprzeczności z zasadą prawidłowego funkcjonowania instytucji publicznych i stanowiłoby aprobatę dla nadużycia prawa. W odpowiedzi na zarzut udzielenia odpowiedzi niepełnej oraz niewydanie decyzji administracyjnej organ wyjaśnił, że forma odpowiedzi na wniosek odbiegająca od standardowej procedury była bezpośrednia konsekwencją uznania działań Skarżącego za nadużycie prawa podmiotowego. W sytuacji gdy wniosek nie korzystał z ochrony prawnej jego załatwienie nastąpiło w formie pisma informacyjnego, wskazującego brak podstaw do jego merytorycznego rozpoznania w trybie ustawy. W odpowiedzi na powyższe Skarżący wskazał, że podtrzymuje w całości skargę i dotychczasowe stanowisko, kwestionując stanowisko organu (pismo procesowe z 16.04.2026 r.). Zauważył m.in., że stan bezczynności między stronami nie jest sporny, udzielenie odpowiedzi niepełnej jest równoznaczne z bezczynnością w pozostałym zakresie. Strona wskazała, że organ był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a brak wydania decyzji stanowi naruszenie art. 16 ustawy i pozbawia skarżącego prawa do kontroli instancyjnej. Twierdzenia organu dotyczące liczby składanych wniosków, ich rzekomego celu czy wpływu na funkcjonowanie organu pozostają bez wpływu na ocenę czy organ pozostaje w bezczynności. U.d.i.p. nie uzależnia obowiązku udzielenia informacji od motywów wnioskodawcy ani liczby składanych wniosków. W konsekwencji uznać należy, że organ pozostaje w bezczynności, a bezczynność ma charakter rażący gdyż organ świadomie odstąpił od stosowania przepisów ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 - p.p.s.a.) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Nadto, w myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a., jeśli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym. W pierwszej kolejności należy wskazać, że spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność, gdyż skarga w tym przedmiocie dotycząca informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1 - 2 u.d.i.p.). Przywołana ustawa, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Konstytucja RP nie definiuje, jakie organy wchodzą w skład systemu władz publicznych. W ocenie Sądu kwestia podmiotowa nie budziła wątpliwości, bowiem Prezes Sądu Rejonowego w G. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Informacją publiczną jest natomiast każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Wobec otwartego katalogu danych stanowiących informację publiczną, skonkretyzowanego przez ustawodawcę w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, wedle którego przez informację publiczną należy rozumieć każdą wiadomość dotyczącą sfery faktów i danych, wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także do innych podmiotów, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyroki NSA z 25 marca 2003 r., II SA 4059/02, z 12 grudnia 2012 r., I OSK 2149/12). Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych, w tym m.in. treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit.a u.d.i.p.). Ustawodawca w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., definiując pojęcie dokumentu urzędowego, stwierdza, że jest to treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego. Przymiot informacji publicznej posiadają wszelkiego rodzaju dokumenty urzędowe organu (będące dowodem tego, co w nich urzędowo stwierdzono, zaświadczono bądź podano), wytworzone w ramach realizacji powierzonych mu zadań, a więc dokumenty powstałe w związku z prowadzeniem konkretnych spraw (wyrok NSA z 1 marca 2022 r., III OSK 1166/21 LEX nr 3349415). Dodać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wywołuje w zależności od okoliczności odmienne rezultaty. W następstwie jego rozpatrzenia adresat wniosku może, w danym przypadku: 1) wysłać wnioskodawcy powiadomienie związane z brakiem realizacji zakresu podmiotowego lub przedmiotowego trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej; 2) udostępnić informację w postaci zanonimizowanej albo niezanonimizowanej; 3) wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (w tym informacji przetworzonej); 4) wydać decyzję o umorzeniu postępowania o udzielenie informacji. 5) poinformować, że nie znajduje się w posiadaniu informacji. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, mając na uwadze przywołane wyżej regulacje prawne, błędne jest stanowisko organu, iż kopie wniosków o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie których Sąd Rejonowy w G. udostępnił wyroki wraz z uzasadnieniami dotyczącymi osoby skarżącego nie stanowią informacji publicznej. Zatem nie udostępnienie ich skutkuje pozostawaniem przez organ w bezczynności. Sąd stwierdza też, że organ dopuścił się tak rozumianej bezczynności w zakresie rozpatrzenia punktu 2 wniosku o udostępnienia informacji publicznej z 16 marca 2026r. tj. informacji o osobie lub osobach podejmujących decyzję o udostepnieniu dokumentów; pkt 3 wniosku tj. informacji kto dokonywał anonimizacji; pkt 6 wniosku tj. udostępnienie informacji, czy w Sądzie Rejonowym w G. sporządzono analizę zgodności udostępniania wyroków wraz z uzasadnieniami z przepisami o ochronie danych osobowych (RODO). Nie ulega wątpliwości i nie jest pomiędzy stronami sporne, że organ nie odniósł się w udzielonej skarżącemu odpowiedzi (pismo organu z 27 marca 2026r.), do ww. zapytań zawartych w przywołanych wyżej punktach wniosku, jak i nie jest sporne, że wnioskowanie informacje stanowią informację, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Organ nie udostępnił skarżącemu żądanych informacji publicznych w ustawowym terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, jak też nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej z powołaniem się na przesłankę wyłączającą dostęp do informacji publicznej (art. 16 u.d.i.p. w zw. z art. 5 u.d.i.p.). Organ nie poinformował też wnioskodawcy w tym terminie, że nie posiada żądanych w w/w punktach wniosku informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że ze względu na uporczywe i masowe składanie wniosków przez skarżącego, których treść jest ściśle powiązana z jego prywatnymi interesami doszło do nadużycia prawa podmiotowego skutkującego brakiem podstaw do jego merytorycznego rozpoznania w trybie u.d.i.p., zatem jego załatwienie nastąpiło w formie pisma informacyjnego. Wskazać wobec tego należy, że w sytuacji, gdy w ocenie podmiotu zobowiązanego żądana informacja stanowi informację publiczną, to obowiązkiem organu było udzielenie tej informacji w drodze czynności materialno-technicznej, zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., bądź też odmowa jej udostępnienia w formie prawem przewidzianej, poprzez wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 u.d.i.p. Informacja publiczna nie traci bowiem swojego publicznego charakteru z tego powodu, że wnioskodawca nadużywa prawa do informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje możliwości załatwienia sprawy poprzez milczące załatwienie wniosku w sytuacji, gdy strona wnioskuje o udostępnienie jej informacji mającej charakter informacji publicznej. Jeśli zatem organ stwierdzi, iż celem działania skarżącego nie jest dbałość o interes publiczny, lecz wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania określonego organu do którego skarżący skierował swoje wnioski, to zajdą podstawy do stwierdzenia nadużycia prawa do informacji publicznej, o czym organ obowiązany będzie orzec jednak w drodze decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 1 ust. 1 u.d.i.p.(vide: wyrok NSA z 18 października 2023 r. sygn. akt III OSK 1848/22, wyrok WSA w Łodzi z 6 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SAB/Łd 79/25). Powyższe uwagi prowadzą do stwierdzenia, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego w udostępnieniu informacji publicznej. Z akt sprawy wynika bowiem bezspornie, że organ nie udostępnił żądanej informacji w pełnym zakresie, nie wydał również decyzji o odmowie jej udostępnienia. Wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania, którego przedmiotem jest bezczynność w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jako przedwczesną należałoby uznać analizę zasadności stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę o nadużywaniu przez skarżącego prawa do informacji publicznej. Powyższe zagadnienie może być przedmiotem badania w postępowaniu zakończonym decyzją o odmowie udostępnienia informacji publicznej ze względu na nadużywaniu prawa do informacji publicznej, a zatem w odrębnym postępowaniu. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie sądowym ukształtowanym na tle zjawiska nadużycia prawa do informacji publicznej. Wskazuje się w nim, że z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, iż zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12). Podkreśla się, że odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Nadużycie prawa do informacji publicznej może bowiem zachodzić dopiero gdy takie prawo do dostępu do konkretnej informacji publicznej wnioskodawcy przysługuje. Zatem w pierwszej kolejności konieczne jest, aby żądana informacja była informacją publiczną, a dopiero należy wykazać, że żądanie jej udostępnienia stanowi nadużycie prawa. Jednak odmowa udostępnienia informacji publicznej może nastąpić w formie decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Podsumowując, dla kwalifikacji informacji jako informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. irrelewantne jest nadużycie prawa do informacji publicznej. Przedstawione tu stanowisko prezentowane jest w najnowszym orzecznictwie NSA (patrz wyroki NSA z 12 lipca 2024 r. sygn. akt. III OSK 2604/23, z 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 3136/23, z 2 października 2024 r. III OSK 92/23 , z 10 października 2024 r. III OSK 89/24 i III OSK 3112/24). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, a Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą aprobuje ten pogląd, że kwestia nadużycia prawa do informacji publicznej nie może być przedmiotem badania w sprawie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. Z akt sprawy nie wynika, aby odpowiedź udzielona wnioskodawcy pismem z dnia 27 marca 2026 r. stanowiła na gruncie u.d.i.p. właściwy sposób rozpatrzenia punktów 1, 2, 3 i 6 wniosku z dnia 16 marca 2026 r. Rozstrzygając sprawę, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić bezczynność, bowiem stan faktyczny sprawy wykazywał cechy bezczynności, z opisanych powyżej powodów. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania w pełnym zakresie wniosku z dnia 16 marca 2026 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1 wyroku) w związku ze stwierdzoną bezczynnością w prowadzeniu postepowania w zakresie rozpoznania w/w wniosku (pkt 2 wyroku). Jednocześnie Sąd, działając na podstawie art. 149 §1a p.p.s.a. orzekł w punkcie 3 wyroku, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O kwalifikowanym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające zaś samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy, ale musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, publ. CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu organu, w związku z tym uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. O zwrocie kosztów postępowania (wpis sądowy w wysokości 100 zł.) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., jak w punkcie 4 wyroku.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 14 kwietnia 2026
- Symbol z opisem
- 6480 658
- Hasła tematyczne
- Dostęp do informacji publicznej
- Skarżony organ
- Prezes Sądu
- Sędziowie
- Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/ Iwona Szymanowicz-Nowak Marek Wroczyński /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4, art. 5, art. 6, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 15, art. 16 · Dz.U. 2022 poz. 902
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1 i par. 1a, art.200 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny