VIII SAB/Wa 59/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu odwołania od decyzji M.Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia 1 października 2021r. nr [...]; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego J.T. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.

Pismem z 22 sierpnia 2022 r. J. T. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: Kolegium, organ, SKO) w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji M.Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia 1 października 2021 r. nr [...]. Autor skargi wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podał m. in., że przedmiotowe odwołanie wniósł za pośrednictwem organu I instancji w dniu 19 października 2021 r. i pomimo upływu 11 miesięcy, organ nie wydał decyzji w trybie odwoławczym. Jednocześnie wyjaśnił, że w dniu 10 sierpnia 2022 r. złożył do SKO ponaglenie, w trybie art. 37 § 1 i § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Kolegium wyjaśniło, że decyzją z 29 sierpnia 2022 r. znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że w dacie wpływu skargi na bezczynność organu (tj. 9 września 2022 r.), postępowanie zakończone było już ostateczną decyzją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należy uznać za uzasadnioną. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, czyli w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. p.p.s.a. Sąd, oceniając skargę przez pryzmat ww. przepisów doszedł do konkluzji, że skarga była dopuszczalna, gdyż skarżący przed jej wniesieniem wystąpił do właściwego organu z ponagleniem, w trybie art. 37 k.p.a. Sąd stwierdza ponadto, że w piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z przewlekłością, czy z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadzi postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność czy przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi, Sąd bierze zaś pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego do uznania bezczynności, czy przewlekłości organu administracyjnego konieczne jest w pierwszym rzędzie ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmował w terminach ustawowych działań, mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Z akt sądowych sprawy wynika, że Kolegium, już po wniesieniu przez skarżącego skargi do WSA w Warszawie na bezczynność (skarga wpłynęła do Sądu 23 sierpnia 2022 r. i zarejestrowana wówczas pod sygn. VIII DK/Wa 27/22), wydało decyzję z 29 sierpnia 2022 r. znak: [...], którą uchyliło decyzję M.Zarządu Dróg Wojewódzkich w Warszawie z dnia 1 października 2021r. nr [...] w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: k.p.a.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Według art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Innymi słowy, z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go - mimo istnienia ustawowego obowiązku - wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, nie podjął też stosownej czynności. Stan bezczynności organu jest kategorią "obiektywną", dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności) istotny jest jedynie upływ czasu między datą wszczęcia postępowania, a datą wniesienia skargi. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wydanie decyzji przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność, a przed dniem orzekania (tak jak w rozpatrywanej sprawie), nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania sądowego, a Sąd zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Należy dodać, że termin do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (art. 286 § 2 p.p.s.a.). Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że przy piśmie z dnia 4 listopada 2021r. (L.dz. [...]) organ I instancji przekazał SKO przedmiotowe odwołanie skarżącego (data wpływu do Kolegium – 10 listopada 2021 r.). Zatem stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. organ powinien załatwić sprawę w ciągu miesiąca, a więc do dnia 10 grudnia 2021 r., ewentualnie w wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. "dodatkowym" terminie. Tymczasem Kolegium nie załatwiło sprawy skarżącego w wymaganym terminie, co prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, bezczynność organu w postępowaniu wynikła z postawy (zaniechania) organu i miała charakter rażący. W ocenie Sądu ponowna analiza sprawy trwała zbyt długo, przez co doszło do naruszenia przepisów o terminach załatwiania spraw. Jednocześnie Sąd zauważa, że skarżący już w piśmie z dnia 1 kwietnia 2022 r. skierowanym do Prezesa SKO w W. (data wpływu 4 kwietnia 2022 r.) informował o nierozpatrzeniu wniesionego 19 października 2021 r., za pośrednictwem organu I instancji, odwołania, wskazując na brak wydania rozstrzygnięcia. Na przedmiotowym piśmie skarżącego znajdują się adnotacje: "10.11.21 – wpływ – brak czynności" oraz "proszę załatwić sprawę do dnia 19 kwietnia 2022 r." Tymczasem Kolegium nie przedstawiło żadnego usprawiedliwienia dla opieszałego działania organu w załatwieniu sprawy i dziewięciomiesięcznej zwłoki, która miała miejsce w kontrolowanej sprawie. Z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że SKO rażąco naruszyło art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. Wobec wydania przez organ decyzji z dnia 29 sierpnia 2022 r. Sąd nie miał podstaw do zobowiązania Kolegium do rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji z 1 października 2021 r. Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art.120 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., jak w punkcie 3 wyroku.