VIII SA/Wa 93/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku P. W. [...] sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. W. [...] sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi [...] sp. z o.o. (dalej także jako: "skarżąca") zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że od 2012 r. obroty firmy sukcesywnie ulegały obniżeniu, co spowodowało wystąpienie straty za lata 2012 – 2015. Aktualnie nie osiąga żadnych przychodów, a majątek jest zajęty przez Urząd Skarbowy. Wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony ze względu na to, że niezabezpieczony rzeczowo majątek spółki nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Spółka wyjaśniła, że nie prowadzi działalności gospodarczej, poza księgową nie zatrudnia innych pracowników, natomiast przez zarządu jest niezdolny do pracy ze względu na chorobę. Podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok wynosi [...] zł, strata za ostatni rok obrotowy wyniosła (-)[...] zł. Łączna kwota zobowiązania to [...] zł. Do wniosku załączyła CIT-8 za 2015 r. z ujawnionym przychodem w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodów – [...] zł i stratą w wysokości [...] zł, bilans oraz rachunek zysków i strat, a także wyciągi z dwóch rachunków bankowych, kopie 20 tytułów wykonawczych z [...] lutego 2016 r. wystawionych wobec Spółki przez Naczelnika US w G. wraz z zawiadomieniami z 10 lutego 2016 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego W wyniku uzupełnienia wniosku spółka złożyła postanowienie Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Gospodarczy z dnia [...] lipca 2016 r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości oraz oświadczenie prezesa zarządu o braku możliwości dokapitalizowania spółki. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Podstawę prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku stanowią przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). W odniesieniu do osób prawnych, ustawodawca w art. 246 § 2 pkt p.p.s.a wprowadził wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (gotówka, zapasy, towary itp.), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania (por. postanowienia NSA: z dnia 6 marca 2008 r., I GSK 1199/07 oraz z dnia 1 marca. 2012 r., II OZ 123/12). Przy czym przez pojęcie "środki", o którym mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, ale także wartość środków trwałych. Ponadto osoba prawna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08). W ocenie referendarza sądowego złożone wyjaśnienia oraz dane, które wynikają ze złożonych dokumentów spółki, wskazują, iż strona była w stanie pozyskać środki na opłacenie kosztów sądowych - wpisu od skargi. Z uzasadnienia postanowienia o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, że spółka składając tenże wniosek w dniu 25 lutego 2016 r., a więc w dacie kiedy toczyło się już postępowanie przed organami skarbowymi, zadeklarowała gotówkę w kasie i koncie w łącznej kwocie [...] zł. Skarżąca wezwana do wyjaśnienia, jak zostały wydatkowane te środki, podała w piśmie z dnia 30 marca 2017 r., że zostały przeznaczone na wypłatę wynagrodzeń pracowniczych oraz częściowy zwrot dopłaty do kapitału. Okoliczności te nie zostały w żaden sposób wykazane, nie wynikają również ze złożonych wyciągów z rachunku bankowego, choć okres za który zostały złożone obejmuje miesiąc luty 2016 r. Przyjąć zatem należy, że spółka miała realne możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na kontynuowanie postepowania sądowoadministracyjnego. Odnośnie kwestii dokapitalizowania spółki przez wspólnika podkreślić należy, że spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Tymczasem nie została wykazana kondycja majątkowa wspólnika uniemożliwiająca wniesienie takich dopłat. Analizując sytuację majątkową spółki wskazać należy, iż posiada ona określony majątek– wartość środków trwałych według oświadczenia złożonego na formularzu PPPr wynosi [...] zł, zaś według oświadczenia składanego do wniosku o ogłoszenie upadłości spółka szacowała wartość posiadanego majątku na [...] zł, co wielokrotnie przewyższa opłatę sądową w sprawie. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna, bądź inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 478/12). Skarżąca oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia pracowników z wyjątkiem księgowej, nie podała jednak skąd pochodzą środki na wypłatę wynagrodzenia. Spółka korzysta także z profesjonalnej obsługi prawnej i w tym zakresie wyjaśnienie jakoby nie ponosiła kosztów związanych z tą obsługą jest, co najmniej wątpliwe. Na gruncie sądownictwa administracyjnego nadal aktualna pozostaje teza, iż spółka, prowadząc przez kilka lat działalność gospodarczą, winna liczyć się z możliwością procesów sądowych i związaną z tym koniecznością ponoszenia ich kosztów, a tym samym mogła i powinna zabezpieczyć w tym celu odpowiednie środki finansowe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Takie stanowisko zaprezentowane zostało w niepublikowanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10) W tych okolicznościach uznać należy, że skarżąca nie wykazała ponad wszelką wątpliwość, by po jej stronie zachodziły przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak w sentencji postanowienia.