Sygnatura
VIII SA/Wa 851/22
Wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2023 r., VIII SA/Wa 851/22
Wynik
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 22 marca 2023
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia 14 września 2022 r. znak:[...] (postępowanie nr [...] ) w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 czerwca 2022 r. znak: [...] (postępowanie nr [...]).
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga Ł.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 14 września 2022 r. znak: [...] (postępowanie nr [...]) w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko U.K. na okres od 1.06.2022 r. do 31.05.2023 r. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy: Z akt sprawy wynika, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacją z 30 maja 2022 r., na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r., poz. 2407 z późn.zm. – dalej "ustawa"), poinformował Ł.K. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko U. K. w kwocie 250 zł miesięcznie na okres od 1.06.2022 r. do 31.05.2023 r. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 1 czerwca 2022 r., znak: [...] (postępowanie nr [...]) – uchylił przyznane prawo do świadczenia wychowawczego wynikające z informacji z 30 maja 2022 r., na dziecko U.K.. W decyzji wskazano, że wnioskujący Ł.K. nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem. Powołano art. 22 ustawy, wskazując, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Zdaniem ZUS z dołączonego postanowienia sądowego nie wynika, że sprawowana jest opieka naprzemienna nad dziećmi. Nie zgadzając się z decyzją uchylającą przyznane prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko U.K., wnioskujący Ł. K. złożył odwołanie do Prezesa ZUS. W obszernym piśmie przedstawił stan sprawy, swoje uwagi i wywody odnoszące się do wydanej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił także: - naruszenie przepisów postępowania: art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 8 oraz art. 1 k.p.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust. 2a ustawy, art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Rozpoznając odwołanie Prezes ZUS (dalej także organ odwoławczy), powołaną na wstępie decyzją z 14 września 2022 r., na podstawie art. 28 ustawy i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn.zm. - dalej "k.p.a.") - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 1 czerwca 2022 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z 8 czerwca 2020 r., miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania matki oraz określił sposób kontaktów ojca z dzieckiem w taki sposób, że dziecko ma przebywać pod jego opieką w co drugi weekend z tym, że naprzemiennie w jeden weekend od piątku po zakończeniu zajęć edukacyjnych dziecka do poniedziałku do rozpoczęcia zajęć edukacyjnych, a w drugi weekend - od czwartku po zakończeniu zajęć edukacyjnych do poniedziałku do rozpoczęcia zajęć edukacyjnych. Jak wskazano, Sąd określił również sposób kontaktów ojca z dzieckiem w okresie wakacji i ferii zimowych oraz okresach świątecznych, wydłużonych weekendach majowym i czerwcowym. Z rozstrzygnięcia Sądu wynika, że przy przyjęciu 30-dniowej długości miesiąca - matka sprawuje opiekę nad dzieckiem przez 23 dni w miesiącu, natomiast ojciec przez 7 dni w miesiącu i to tylko przy uwzględnieniu opieki sprawowanej od czwartek/piątek od zakończenia zajęć edukacyjnych i w poniedziałek- przed rozpoczęciem tych zajęć, jako połowy dnia. W okresie wakacji, ferii, świąt i innych dni wolnych od pracy rodzice sprawują opiekę w czasowo równych okresach. Dalej Prezes ZUS stwierdził, że analiza harmonogramu kontaktów ojca z dzieckiem wskazuje, że w ciągu miesiąca ojciec sprawuje opiekę faktyczną nad dzieckiem przez tydzień, a matka przez ponad 3 tygodnie w miesiącu. Oznacza to, że matka sprawuje opiekę nad dzieckiem w przeważającym wymiarze czasu. Również z postanowienia Sądu Okręgowego nie wynika, aby opieka nad dzieckiem nosiła cechy opieki naprzemiennej. Opieka ta nie jest bowiem wykonywana w porównywalnych okresach. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Ł.K.(dalej skarżący) wniósł o: 1) uchylenie decyzji Prezesa ZUS oraz poprzedzającej jej decyzji Organu I Instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a., jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w całości, 2) na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. zobowiązanie Prezesa ZUS do wydania w terminie 14 dni od otrzymania akt sprawy decyzji uchylającej Decyzję Organu I instancji oraz przyznającej mu prawo do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującego na dziecko U. K. na okres 01.06.2022 r. - 31.05.2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. - poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania, co przejawiało się w dokonaniu dowolnej a nie swobodnej oceny dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Sądu Okręgowego z 8 czerwca 2020 r. w W. dotyczącego zabezpieczenia kontaktów Skarżącego z dziećmi, polegającej na przyjęciu w sposób arbitralny, wbrew treści tego postanowienia i w sposób sprzeczny z zasadami logiki, że w ciągu miesiąca Skarżący sprawuje opiekę faktyczną nad dzieckiem U. K. zaledwie przez tydzień a matka przez ponad 3 tygodnie w miesiącu (co wskazywałoby, że Skarżący sprawuje opiekę nad dzieckiem przez nieco ponad 20% czasu), podczas gdy analiza treści tego postanowienia wskazuje jasno, że faktyczna proporcja czasu opieki jaką sprawuje Skarżący w stosunku do czasu opieki sprawowanej przez matkę dziecka wynosi prawie 40% (Skarżący) do 60% (matka); co w konsekwencji uzasadnia uznanie takiej opieki za opiekę sprawowaną w "porównywalnych okresach", tj. opiekę naprzemienną w rozumieniu art. 5 ust. 2a ustawy; co w konsekwencji skutkowało naruszeniem przez Prezesa ZUS również następujących przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy; 2) art. 5 ust. 2a ustawy - poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie dziecko U.K. nie jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców sprawowana w porównywalnych i powtarzających się okresach i w konsekwencji niezastosowanie tego przepisu oraz uznanie, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc na dziecko - podczas gdy z załączonego do akt sprawy postanowienia Sądu Okręgowego w W., dotyczącego zabezpieczenia w zakresie opieki nad dziećmi wynika, że Skarżący sprawuje nad dzieckiem U.K. opiekę wspólnie z ich matką A.K. (wcześniej; K.), w sposób naprzemienny, w porównywalnychi powtarzających się okresach; 3) art. 4 ust. 1 i 2 ustawy - poprzez odmowę przyznania mu świadczenia wychowawczego na dziecko U.K. pomimo tego, że dziecko to wspólnie ze skarżącym zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu, co w konsekwencji jest sprzeczne ze sformułowanym w w/w przepisach celem ustawy, jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka zamieszkującego z rodzicem i pozostającego na jego otrzymaniu; jak również naruszeniem następujących przepisów Konstytucji RP 4) art. 2, art. 18 oraz art. 71 Konstytucji RP - poprzez odmowę przyznania skarżącemu świadczenia w sytuacji, w której spełnia warunki do jego uzyskania, z jednoczesnym przyznaniem tego świadczenia w całości wyłącznie drugiemu rodzicowi - co narusza wynikające z przywołanych wyżej przepisów prawo do pomocy ze strony państwa w zakresie ochrony rodzicielstwa i dobra rodziny oraz zasady sprawiedliwości społecznej. W uzasadnieniu skarżący rozwinął postawione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procesowymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – dalej p.p.s.a.). Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z 14 września 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 1 czerwca 2022 r. o uchyleniu wysokości świadczenia wychowawczego przyznanego na dziecko U. K., uznał, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co skutkowało koniecznością usunięcia ich z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę prawną przyznania świadczenia wychowawczego stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j..: Dz.U. z 2022 r., poz. 1577, dalej ustawa). Jak wynika z przepisów powołanej ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko (art. 5 ust. 1 ustawy). W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego (art. 5 ust. 2a ustawy). Postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi oraz świadczenie to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 10 ust. 1 ustawy). Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, dyrektora domu pomocy społecznej, rodziny zastępczej, osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego (art. 13 ust. 1). Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji (art. 13a ust. 1). Z kolei, w sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (art. 13a ust. 4). Prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego (art. 18 ust. 1 ). Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu (art. 25 ust. 1). Zgodnie z art. 27 ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 1). Zmiana rozstrzygnięcia dotyczącego prawa do świadczenia wychowawczego na korzyść strony nie wymaga jej zgody (ust. 2). Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 i 1491), z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Niewątpliwie z przepisów ustawy jasno wynika, że o ile ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, to zmiana lub uchylenie tego prawa odbywa się poprzez wydanie takiej decyzji. Zmiana lub uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego może nastąpić na wniosek (za zgodą) osoby, której organ takie prawo ustalił wcześniej lub bez zgody takiej osoby, a więc wówczas, gdy zmianie uległa sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba taka pobrała nienależne świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do tego świadczenia. W tym drugim przypadku organ wszczyna postępowanie z urzędu. Ponadto zauważenia wymaga, że świetle art. 28 ustawy, postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji wymaga wszczęcia i prowadzenia postępowania zgodnie z przepisami prawa procesowego, zawartymi w k.p.a. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego jest nowym postępowaniem. Z przepisów ustawy nie wynika, aby zmiana czy uchylenie świadczenia - stanowiło kontynuację postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o świadczenie wychowawcze na rzecz córek U. K. i K. K.. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz U.K. w kwocie 250 zł na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. (informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego z 30 maja 2022 r., podobnie na córkę K. K. k-15, 16 akt adm.). Następnie decyzją z 1 czerwca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (bez wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania i bez zawiadomienia skarżącego), uchylił przyznane skarżącemu w informacji prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko U. K., wskazując jedynie, że wnioskujący nie sprawuje opieki nad dzieckiem. Przedmiotowa decyzja została wydana jeden dzień później po wydanej informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego. W aktach administracyjnych brak jest zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu, również nie wynika z jakichkolwiek pism, by zainteresowane strony składały wniosek o uchylenie lub zmianę przyznanego świadczenia wychowawczego. Zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a., (znajduje zastosowanie w oparciu o art. 28 ust. 1 ustawy ) o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Brak takiego powiadomienia powoduje, iż strona bez swojej winy nie bierze udziału w postępowaniu. Z kolei wydanie decyzji ostatecznej w postępowaniu, w którym nie zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania, może stanowić podstawę do jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (zob. A. Matan [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks..., s. 519). Organ administracji publicznej zobligowany jest zasadę tę realizować w toku całego postępowania, a nie jest nią jedynie doręczenie stronie wydanego rozstrzygnięcia. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2601/12 (Lex nr 1436995) nie jest istotna forma powiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, lecz fakt, czy strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania administracyjnego w określonej sprawie, a więc to, czy powzięły wiadomość o wszczęciu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji uchybił obowiązkom wynikającym z art. 61 § 4 i art. 10 § 1 k.p.a., zaś skarżący o toczącym się postępowaniu dowiedział się dopiero w momencie wydania i doręczenia mu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym organ naruszył zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.), w myśl której organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa oraz zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wedle której organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zaznaczenia wymaga również, że wydane decyzje przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Prezesa ZUS nie odpowiadają podstawowym wymogom przewidzianym w art. 107 § 1 pkt 4 - 6 k.p.a. i § 3 k.p.a. Organy nie powołały prawidłowo podstawy prawnej (art. 27 ust. 1 ustawy), nie uzasadniły w sposób prawidłowy wydanych decyzji. Natomiast uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prezes ZUS w zaskarżonej decyzji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 28 ustawy i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W żadnej z podjętych na gruncie rozpatrywanej sprawy decyzji nie został powołany przepis art. 27 ustawy, który powinien stanowić podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie zmiany prawa do świadczenia wychowawczego. Również zaskarżone decyzje nie zawierają ustalonego prawidłowo stanu faktycznego ani przyczyn skutkujących wydaniem decyzji – następnego dnia po przyznaniu świadczenia. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a., a ponadto uzasadnienie stanowi integralną część decyzji. Odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji. Jednocześnie Sąd zaznacza, że decyzja uchylająca lub zamieniająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość, od daty wydania decyzji), co wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczących świadczeń wychowawczych, jak również związanych ze stosowaniem podobnie brzmiącego art. 32 u.ś.r. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 24 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2842/17, 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1465/21, 7 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1894/17, 27 września 2017 r. sygn. akt I OSK 196/16, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1759/17, Bydgoszczy z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 70/19, Lublinie z 18 października 2017 r., II SA/Lu 432/17, Białymstoku z 8 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 722/22, Łodzi z 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 822/20 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Końcowo Sąd zwraca uwagę, że w świetle art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 2a ustawy – z treści art. 5 ust. 2a ustawy wynika, że wyłącznym wymogiem podzielenia świadczenia wychowawczego na obydwojga rodziców jest legitymowanie się orzeczeniem sądu cywilnego ustanawiającym opiekę naprzemienną. Nie jest rolą organów administracji publicznej ani sądu administracyjnego ustalanie okoliczności związanych z pozostawaniem dziecka pod opieką naprzemienną rodziców. Zatem, w przypadku, gdy opieka nad dzieckiem, bądź miejsce jego pobytu (zamieszkania) zostały uregulowane na mocy orzeczenia sądu, to jego treść ma decydujące znaczenie dla prawa do świadczenia wychowawczego. Należy przy tym podkreślić, że zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Powyższe oznacza zatem, że - na zasadzie art. 2 § 1 k.p.c. - ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. Pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest okolicznością możliwą do ustalania przez organ administracji prowadzący postępowanie, a w konsekwencji również przez sąd administracyjny. Okoliczność ta powinna wynikać bezpośrednio z orzeczenia sądu powszechnego bądź ugody zatwierdzonej przez taki sąd, jako wyłącznie właściwego do jej ustalenia. Jak skonstatował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 sierpnia 2017 r., I OSK 947/17 na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a jednocześnie zaliczenie go do odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wyjątkowo. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny, wobec stwierdzonych na gruncie rozpatrywanej sprawy naruszeń prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, zobligowany był do usunięcia wydanych decyzji z obrotu prawnego. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią wytyczne i rozważania Sądu, zapewniając przy tym skarżącemu udział w postępowaniu administracyjnym. Wydając rozstrzygnięcie (decyzje) organy uwzględnią obowiązujące przepisy prawa procesowego i materialnego.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 15 listopada 2022
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
- Sędziowie
- Iwona Szymanowicz-Nowak Leszek Kobylski /przewodniczący/ Renata Nawrot /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
art. 5 ust. 3a, art. 28, art. 27, art13a ust. 4 · Dz.U. 2019 poz. 2407
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Ke 138/23 · 22 marca 2023
Wyrok WSA w Kielcach z 22 marca 2023 r., II SA/Ke 138/23
Sygnatura: II SA/Bd 1307/22 · 22 marca 2023
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 marca 2023 r., II SA/Bd 1307/22
Sygnatura: VIII SA/Wa 39/23 · 22 marca 2023
Wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2023 r., VIII SA/Wa 39/23
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny