VIII SA/Wa 800/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi G. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wsparcia oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: organ odwoławczy, Prezes ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2019 r., poz. 1505, dalej: ustawa o ARiMR), utrzymał mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ I instancji, Dyrektor [...]OR ARiMR) z [...] lipca 2020 roku nr [...] o odmowie przyznania wsparcia. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu 29 października 2014 r. G. G. (dalej: strona, skarżąca, producent) złożyła powiadomienie o udzielenie pomocy w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (DOW)" realizowanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1468, dalej: rozporządzenie RM). W powiadomieniu strona zadeklarowała swój udział w programie jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. Operację wycofania jabłek z rynku przeprowadzono w dniu 30 grudnia 2014 r., zaś w dniu 22 stycznia 2015 r. producent złożył wniosek o przyznanie wsparcia. W dniu [...] marca 2015 r. Dyrektor OT ARR decyzją nr [...] udzielił stronie wsparcia w kwocie 3.861 EUR, która została przeliczona na kwotę 16.498,83 zł za przeprowadzenie operacji wycofania jabłek z rynku. Płatność zrealizowano w dniu 21 kwietnia 2015 r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego wszczął wobec producenta z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw DOW". Następnie pismem z 8 sierpnia 2019 r. Dyrektor [...]OR ARiMR wystąpił do Prezesa ARiMR z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora OT ARR z [...] marca 2015 r. W dniu [...] października 2019 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Dyrektora OT ARR z [...] marca 2015 r. nr [...], zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2020 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor [...]OR ARiMR decyzją z [...] lipca 2020 r. Nr [...], działając na podstawie § 7 w związku z § 4 i § 8 rozporządzenia RM, odmówił przyznania wsparcia z tytułu tymczasowego wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej. Zdaniem organu I instancji producent owoców będący członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw realizującej program operacyjny utracił uprawnienie do uzyskania indywidualnego wsparcia w ramach mechanizmu. Jak ustalił organ I instancji, Dyrektor OT ARR wydał w dniu [...] maja 2015 r. decyzję nr [...], którą przyznał organizacji producentów [...] Sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej: organizacja producentów, spółka) wsparcie za wycofanie jabłek z rynku w wysokości 14.337,34 EUR, tj. 61.266,32 zł. Skarżąca jest członkiem tej organizacji od 20 grudnia 2008 r. Z dokonanych przez Dyrektora [...]OR ARiMR wynikało nadto, że spółka została wpisana do ewidencji producentów w dniu 13 sierpnia 2007 r. pod nr [...]. Wykaz członków organizacji złożony w dniu 31 marca 2009 r. zawierał imienny wykaz członków organizacji, w tym również dane producenta. Zgodnie z powyższym producent w dniu składania powiadomienia tj. dnia 29 października 2014 r. był członkiem uznanej organizacji producentów. Przeprowadzając w dniu 30 grudnia 2014 r. operację wycofania produktów z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji oraz deklarując swój udział jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji, działał niezgodnie ze złożonymi do Agencji Rynku Rolnego dokumentami i wbrew obowiązującym przepisom krajowym i unijnym. Zdaniem organu I instancji w mechanizmie mogli brać udział jako beneficjenci tylko uznane organizacje producentów, które realizują program operacyjny oraz producenci indywidualni, którzy nie są ich członkami, a którzy spełniają wymogi przewidziane w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM. Wyłącznie te dwie kategorie podmiotów mogą zgłosić chęć uczestnictwa w mechanizmie. Powiadomienie złożone przez inny podmiot nie odniósł skutku, bowiem złożony został przez podmiot nieuprawniony. W odwołaniu od decyzji producent zarzucił naruszenie: - art. 40 § 2 k.p.a. polegające na niedoręczeniu ustanowionemu pełnomocnikowi postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie jak i niedoręczeniu decyzji Prezesa ARiMR stwierdzającej nieważność decyzji z [...] marca 2015 r. wydanej przez Dyrektora OT ARR w W., co skutkuje brakiem uniemożliwiającym wydanie decyzji w niniejszej sprawie. - art. 110 § 1 k.p.a. polegające na wszczęciu postępowania w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje decyzja dotycząca tego samego przedmiotu, jak i podmiotu, co skutkuje niemożnością równoległego prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie. - art. 158 § 1 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, art. 157 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2015 r. w sytuacji, gdy brak jest ku temu przesłanek, a w szczególności nie zaistniała przesłanka rażącego naruszenia prawa i decyzja ta była podstawą niniejszej decyzji. Mając to na uwadze wniósł o uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania w całości. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...]OR ARiMR z [...] lipca 2020 roku nr [...] o odmowie przyznania wsparcia. Organ odwoławczy powołał m.in. treść § 4 ust. 1 rozporządzenia RM, art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 6 oraz 9 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 1031/2014 z 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw (Dz. U. UE. L. 2014.284.22, dalej: rozporządzenie nr 1031/2014) i zgodził się z organem I instancji co do tego, że w mechanizmie przyznania wsparcia mogli brać udział jako beneficjenci tylko uznane organizacje producentów, które realizują program operacyjny i których uznanie nie zostało zawieszone oraz producenci indywidualni, którzy nie są członkami takich organizacji, a którzy spełniają wymogi przewidziane w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM. Organ odwoławczy podzielił również ustalenia faktycznie organu I instancji i uznał, że zarówno w dniu składania powiadomienia tj. 29 października 2014 roku jak i w chwili przeprowadzania operacji wycofania produktów z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji skarżąca była członkiem uznanej organizacji producentów [...] sp. z o.o. w D., przez co działała wbrew przepisom prawa krajowego i unijnego. W złożonym powiadomieniu strona zadeklarowała, że jest producentem rolnym oraz oświadczyła, że zna warunki uczestnictwa w mechanizmie oraz że zobowiązujące się do ich przestrzegania. W dniu składania powiadomienia skarżąca była jednak członkiem uznanej organizacji producentów, której również udzielono wsparcia finansowego. Zdaniem organu odwoławczego, wypłata wsparcia finansowego na rzecz spółki skutkowała wykluczeniem skarżącej z katalogu podmiotów uprawnionych do udziału w mechanizmie, bowiem od 20 grudnia 2008 r. był on członkiem uznanej organizacji producentów, która odpowiednio w latach 2013 – 2015 i 2016 – 2018 realizowała program operacyjny. Strona będąc producentem owoców, będącym członkiem uznanej organizacji producenckiej owoców i warzyw realizującym program operacyjny, która otrzymała wsparcie w tym samym mechanizmie DOW, utraciła zdaniem organu odwoławczego uprawnienia do indywidualnego wsparcia finansowego, w ramach przedmiotowego mechanizmu. Producent, który w trakcie przeprowadzania operacji wycofywania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji był członkiem i współudziałowcem uznanej organizacji producentów nie mógł otrzymać wsparcia na podstawie § 4 ust.1 pkt 2, § 8 rozporządzenia RM oraz art. 5 ust.1 rozporządzenia nr 1031/2014, bowiem kluczową datą istotną do weryfikacji beneficjenta jest data przeprowadzenia wycofania produktu, na co wskazuje § 4 ust. 2 rozporządzenia RM. Prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że tylko producenci indywidualni niebędący członkami organizacji producentów mogli wystąpić z wnioskiem o pomoc z tytułu nadzwyczajnych środków wsparcia i otrzymać je oraz indywidualnie członkowie organizacji producentów w przypadku gdy uznanie organizacji jest zawieszone lub organizacja nie uczestniczy w programie wsparcia lub nie realizuje w ogóle programu operacyjnego. Odnosząc się do odwołania wskazano, że nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. ponieważ, adwokat K. nie był ustanowiony pełnomocnikiem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2015 roku i w związku z tym nie był uprawniony do otrzymania orzeczenia wydanego w tym postępowaniu. Udzielone mu przez stronę w dniu 19 maja 2017 r. pełnomocnictwo dotyczyło sprawy przyznania wsparcia, a nie stwierdzenia nieważności. Pełnomocnictwo do reprezentowania producenta w sprawie złożonego odwołania od decyzji z [...] lipca 2020 r. zostało doręczone w dniu 24 sierpnia 2020 r. już na etapie postępowania odwoławczego. Należało zatem uznać, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja z [...] października 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zostały doręczone prawidłowo i skutecznie na adres skarżącej. Ponadto decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności. Zdaniem organu odwoławczego nie doszło również do naruszenia art. 110 k.p.a., ponieważ postępowanie toczyło się, a decyzję wydano w czasie gdy decyzja o przyznaniu wsparcia z [...] marca 2015 roku została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca zarzucając wydanie jej z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady legalności, jak również z naruszeniem art. 6 k.p.a., art. 8 i 9 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Dyrektor OT ARR dysponował pełną wiedzą, że skarżąca jest członkiem grupy producentów owoców i warzyw [...]. Zdaniem skarżącej, decyzja o udzieleniu wsparcia i odmowie udzielenia wsparcia zostały wydane w identycznym stanie faktycznym i prawnym, po tym jak skarżąca przekazała swoją własność nieodpłatnie na rzecz instytucji wskazanej przez organy. Skarżąca działała pod wpływem błędu. Państwo nie może czerpać korzyści z tytułu wprowadzenia w błąd obywateli oraz że niedopuszczalna jest realizacja zadań społecznych państwa poprzez wyłudzenia środków materialnych służących realizacji tych zadań. Mając powyższe na uwadze skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji jak również decyzji jej poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Po dokonaniu, według wskazanych wyżej reguł, oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób wpływający na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli była decyzja Prezesa ARiMR z [...] września 2020 r. nr [...] utrzymująca mocy decyzję Dyrektora [...]OR ARiMR z [...] lipca 2020 roku nr [...] o odmowie przyznania wsparcia. W ocenie Sądu prawidłowa jest dokonana przez organy obu instancji ocena, że skarżąca będąca indywidualnym producentem będącym jednocześnie członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw [...] sp. z o. o., nie była uprawniona do wystąpienia o przedmiotową pomoc. [...] sp. z o. o. uczestniczyła programie wycofywanie owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję i decyzją z [...] maja 2015 roku nr [...] przyznane zostało tej grupie producenckiej wsparcie w kwocie 14.337,34 EUR. Zaprezentowane stanowisko pozostaje w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawnymi, zarówno krajowymi, jak i unijnymi. Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 1031/2014 w niniejszym rozporządzeniu ustanowiono przepisy dotyczące tymczasowych nadzwyczajnych unijnych środków wsparcia, które mają być przyznane organizacjom producentów w sektorze owoców i warzyw, uznanym zgodnie z art. 154 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, oraz producentom, którzy nie są członkami takich organizacji. Te tymczasowe nadzwyczajne unijne środki wsparcia obejmują operacje wycofania z rynku, niezbierania plonów i zielonych zbiorów. Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 2014 r. wsparcie przysługuje: 1) organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347, z 20.12.2013, str. 671 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1308/2013); 2) producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów, o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, który: a) posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, na której prowadzi dana uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha, lub b) prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak sformułowany przepis jasno wskazuje, że producentowi indywidualnemu wsparcie w ramach przedmiotowego mechanizmu przysługuje pod warunkiem, że nie jest on członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, która realizuje program operacyjny. O tym wyraźnie mówi również art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia delegowanego nr 1031/2014 r., z którego wynika, że pomoc finansową Unii przyznaje się producentom owoców i warzyw, którzy nie są członkami organizacji producentów, na operacje wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji (...). Ponadto, zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wparcie udzielane jest na wniosek podmiotu, o którym mowa w § 4 ust. 1, co oznacza, że może być on składany wyłącznie przez organizację producentów owoców i warzyw realizującą program operacyjny albo przez indywidualnego producenta owoców i warzyw, który nie należy do takiej organizacji. W okolicznościach niniejszej sprawy zasadne są więc ustalenia, że skarżąca nie spełniła warunków udziału i uzyskania wsparcia w przedmiotowym mechanizmie, ponieważ od 20 grudnia 2008 r. jest członkiem uznanej grupy producentów owoców i warzyw [...]Sp. z o.o., która w latach 2013-2015 i 2016-2018 realizowała również ten program. Skarżąca w dacie składania powiadomienia (29 października 2014 r.), wycofania jabłek na bezpłatną dystrybucję (30 grudnia 2014 r.) oraz składania wniosku (22 stycznia 2015 r.) nie była podmiotem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r. oraz w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia delegowanego nr 1031/2014. Przepisy te pod względem podmiotowym wskazują wyraźnie jedynie dwie grupy producentów, które mogą występować w przedmiotowym mechanizmie wsparcia. W świetle przywołanych uregulowań prawnych nie istniały podstawy, aby skarżąca jako indywidualny producent rolny uczestniczyła w programie pomocowym w sytuacji gdy w takim programie uczestniczyła organizacja producencka [...] sp. z o.o., której był członkiem. W takiej sytuacji faktyczno-prawnej mogła ona dokonywać wycofania owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję za pośrednictwem swojej organizacji producenckiej. Z powyższych względów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności Sąd miał na względzie, że skarżąca, składając wniosek o przyznanie wsparcia oświadczyła, że zna warunki uczestnictwa w tym programie i zobowiązuje się do ich przestrzegania. Niewątpliwie, podpisując takie oświadczenie, miała świadomość obowiązujących ją przepisów krajowych i unijnych, regulujących udział w przedmiotowym mechanizmie, a członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw, biorącej udział w tym samym programie, była już od 2008 r. W tych okolicznościach bez znaczenia pozostają twierdzenia skargi o tym, że Dyrektor OT ARR dysponował pełną wiedzą, że skarżąca jest członkiem grupy producentów owoców i warzyw. To na skarżącej ciążył bowiem obowiązek podania we wniosku danych zgodnie z prawdą i zasadami procedury przyznawania rzeczonego wsparcia, co ostatecznie skarżąca potwierdziła podpisując właściwe oświadczenie. Nie można tu mówić, iż skarżąca działała pod wpływem błędu, co sugeruje w skardze. Jednocześnie wskazać należy, że poza kontrolą Sądu pozostawała decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2020 r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Prezesa ARiMR z [...] października 2019 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] marca 2015 roku w przedmiocie udzielenia wsparcia w związku z wycofaniem owoców do bezpłatnej dystrybucji. Decyzja ta była przedmiotem kontroli Sądu w sprawie VIII SA/Wa 312/20, w ramach której wyrokiem z 22 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę producenta na ww. decyzję Ministra. Wyrok jest prawomocny. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6 (zasada praworządności), art. 8 (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 9 (zasada informowania stron) i art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego), Sąd stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. Prezes ARiMR, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, w sposób wyczerpujący i zrozumiały przedstawił uzasadnienie faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia, jak również powołał podstawę prawną. Z tych względów, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.