VIII SA/Wa 735/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. F. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 11 sierpnia 2023 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia do wysługi uposażenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym oddala skargę.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji (dalej: "KGP", "organ") z dnia 11 sierpnia 2023 r., Nr [...] wydany na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") utrzymujący w mocy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 21 czerwca 2023 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia do wysługi uposażenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym. Do wydania zaskarżonego rozkazu personalnego doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 14 marca 2023 r. J. F. (dalej "strona", "skarżąca") zwróciła się do Komendanta Głównego Policji o "zaliczenie okresu pracy w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 23 lutego 1997 r. do dnia 23 czerwca 2003 r. do stażu pracy", Do raportu dołączyła następujące dokumenty: - postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy S. nad [...] z 8 marca 2023 r. o odmowie wydania zaświadczenia stwierdzającego okresy pracy J. F. w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, położnym w obrębie geodezyjnym Z. [...], gmina S. nad [...]; - zaświadczenie Starosty L. z 8 marca 2023 r. potwierdzające fakt posiadania przez M. F. gruntów rolnych o powierzchni ogólnej [...] ha w okresie od dnia 1 stycznia 1996 r. do dnia 1 stycznia 2004 r. oraz o powierzchni [...] ha (udział 1/2) w okresie od dnia 6 listopada 1997 r. do dnia 1 stycznia 2004 r., a także fakt posiadania przez J. F. gruntów rolnych o powierzchni ogólnej [...] ha w okresie od dnia 1 stycznia 1996 r. do dnia 1 stycznia 2004 r.; - oświadczenie strony z dnia 14 marca 2023 r.; - zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. nad [...] 6 marca 2023 r. potwierdzające zameldowanie na pobyt stały st. asp, J. P. od dnia 23 lutego 1981 r. w miejscowości Z. [...] [...], gmina S. nad [...]; - zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. nad [...] z dnia 6 marca 2023 r. potwierdzające zameldowanie na pobyt stały J. F. od dnia 2 kwietnia 1949 r. w miejscowości Z. [...] [...], gmina S. nad [...]; - zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. nad [...] z 6 marca 2023 r. potwierdzające zameldowanie na pobyt stały M. F. od dnia 16 września 1976 r. w miejscowości Z. [...] [...], gmina S. nad [...]; - zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. nad [...] z 6 marca 2023 r. potwierdzające zameldowanie na pobyt stały A. G. od dnia 23 października 1978 r. do dnia 25 sierpnia 2003 r. w miejscowości Z. [...] [...], gmina S. nad [...] oraz na pobyt czasowy od dnia 27 września 1993 r. do dnia 23 czerwca 1997 r. w miejscowości O. [...] ul. N. [...]; - zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. nad [...]z 6 marca 2023 r. potwierdzające zameldowanie na pobyt stały P.F. od dnia 2 grudnia 1976 r. do dnia 19 marca 2007 r. w miejscowości Z. [...] [...], gmina S. nad [...]; - zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. nad [...] z 8 marca 2023 r. potwierdzające zameldowanie na pobyt stały M. C. od dnia 24 marca 1967 r. do dnia 21 lipca 2015 r. w miejscowości Z. [...] [...], gmina S. nad [...]; - zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. nad [...] z 8 marca 2023 r. potwierdzające zameldowanie na pobyt stały A. M. od dnia 8 marca 1978 r. w miejscowości Z. [...] [...], gmina S. nad [...]; - zaświadczenie Kierownika Działu Organizacji i Sprzedaży Usług Przewozowych [...] w O. [...] S. A. z dnia 3 marca 2023 r. potwierdzające odległość i czas przejazdu kursu komunikacji regularnej w relacji Z. [...] – S. nad [...].; - kopia świadectwa ukończenia przez J. F. Liceum [...] w S. nad [...] w roku szkolnym 1999/2000; - zeznanie świadka M. C. z dnia 10 marca 2023 r. oraz zeznanie świadka A. M. z dnia 10 marca 2023 r. Analizując zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, w tym zeznania świadków A. M., M. C., oświadczenie strony, KGP rozkazem personalnym nr [...] z dnia 21 czerwca 2023 r., na podstawie § 4 ust. 1 pkt 5 i § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U, z 2015 r., poz. 1236, z późn. zm.) w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54 poz. 310), odmówił J. F. przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 23 lutego 1997 r. do dnia 23 czerwca 2003 r. Uzasadniając swoje stanowisko, KGP stwierdził, że zeznania świadków w zestawieniu z pozostałą dokumentacją posiadaną przez organ nie potwierdzają, aby praca policjanta we wnioskowanym okresie była niezbędna do właściwego funkcjonowania przedmiotowego gospodarstwa rolnego, a także aby zakres obowiązków upoważniał do twierdzenia, że pomoc świadczona przez stronę mogła być uznana za stałą pracę. Zebrany w niniejszej sprawie materiał wskazuje, iż praca J. F. w przedmiotowym gospodarstwie miała charakter zwyczajowej rodzinnej pomocy i nie miała charakteru stałego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Tym samym brak jest podstaw do przyznania stronie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w okresie od dnia 23 lutego 1997 r. do dnia 23 czerwca 2003 r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uwzględnienie uzupełnienia materiału dowodowego poprzez odebranie zeznań od dodatkowego świadka A. S., ponadto zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie prawa procesowego oraz prawa materialnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ utrzymując w mocy zaskarżony rozkaz personalny, na wstępie omówił ramy prawne, wskazując, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o Policji wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. W art. 102 powołanej ustawy upoważniono ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia, z uwzględnieniem rodzajów okresów służby, pracy i innych okresów podlegających zaliczeniu do wysługi, sposobu jej dokumentowania oraz trybu postępowania w tych sprawach. Wywiódł, iż w myśl ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy – art. 1 ust. 1 pkt 3, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Dalej stwierdził, że w związku z faktem, iż policjant wniósł o ustalenie procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego poprzez zaliczenie mu do wysługi lat okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia 23 lutego 1997 r. do dnia 23 czerwca 2003 r., to normatywnej treści pojęcia "domownik" należy poszukiwać w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, z późn. zm.). Art. 6 pkt 2 powołanej ustawy stanowi natomiast, że domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. KGP za konieczne uznał wskazanie, iż przy zaliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, od którego zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie może być mowy jedynie o incydentalnych, drobnych świadczeniach domownika na rzecz rolnika, czyli pomocy, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne. Stała praca polega na systematyczności i co najmniej gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo, a nie wyłącznie wówczas, gdy pomoc taką deklaruje domownik i tylko wtedy, gdy ma taką możliwość. Analizując całość zebranej w przedmiotowej sprawie dokumentacji, mając na uwadze powyżej wskazane regulacje prawne, a jednocześnie odnosząc się do argumentów strony zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ stwierdził, iż brak jest dostatecznych dowodów świadczących o tym, że praca J. F. w gospodarstwie rolnym jej rodziców była niezbędna dla funkcjonowania tego gospodarstwa i w konsekwencji miała charakter stały. W ocenie organu wiedza omawianych świadków dotycząca zasadniczych kwestii związanych z pracą policjanta w przedmiotowym gospodarstwie rolnym jest niewystarczająca i nie pozwala na poczynienie wiążących ustaleń w zakresie faktycznego wykonywania przez stronę stałej pracy w charakterze domownika. Organ zauważył, iż świadek A. M. w ramach złożonych zeznań wskazała m.in., że: "rodzina składała się z pięciu osób, tj. J. F., rodziców: M. P. i J. P. oraz brata P. i siostry A.", rodzice wymienionej "posiadali i prowadzili gospodarstwo rolne około [...] hektarów", "J. F. pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców we wnioskowanym okresie, tj. od 23 lutego 1997 r. do 23 czerwca 2003 r., jak również przed tym okresem i po tym czasie", "zabudowania mieszkalne i gospodarskie położone były w odległości około 200 metrów od miejsca mojego zamieszkania", "grunty rolne rodziny F. znajdowały się w miejscowości Z. [...] i znajdowały się w kilku kawałkach", na terenie gospodarstwa rolnego znajdował się "dom mieszkalny, obora, stodoła, garaże i szopa i zajmowały one powierzchnię około [...] arów", "gospodarstwo rolne F. było niskotowarowe i przeznaczone na zaspakajanie własnych potrzeb", "Państwo P. siali zboże, sadzili truskawki, ziemniaki, buraki, porzeczki i warzywa oraz hodowali krowy i trzodę chlewną", "w gospodarstwie uprawiane były zboża, warzywa i owoce, ale nie pamiętam na jakiej powierzchni", "uprawy z gospodarstwa w większości przeznaczone były na sprzedaż", "część ze zbiorów przeznaczona była na karmę dla zwierząt, ale nie pamiętam w jakiej części", "hodowane były krowy, trzoda chlewna i drób, ale nie pamiętam w jakiej ilości", część zwierząt "wykorzystywana była na sprzedaż, a część na własne potrzeby", "w tamtym czasie w gospodarstwie pracowali rodzice J., ona sama i rodzeństwo", "prace w gospodarstwie polegały na sianiu zboża, zbiorach i pracy przy zwierzętach, a zajmowało to cały dzień", "J. F. w gospodarstwie rolnym rodziców pracowała rano przed pójściem do szkoły oraz po powrocie do domu ze szkoły. Praca polegała na karmieniu zwierząt i zbieraniu plonów", "z wiekiem J. F. wykonywała bardziej cięższe i odpowiedzialne prace", "Państwo F. nie zatrudniali w gospodarstwie żadnych osób, nikt im nie pomagał", "mama J. w okresie objętym zeznaniem oprócz pracy w gospodarstwie, pracowała na etacie w [...] w S. n/[...] Świadek widywała stronę codziennie. Podobnej treści zeznania złożył drugi świadek M. C. (str. 8 zaskarżonego rozkazu). W ocenie organu, skoro w tym okresie świadkowie, tj. A. M. oraz M. C., pracowały w tym czasie w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, to co najmniej wątpliwym jest by mogły stale obserwować stronę w porze porannej, popołudniowej oraz wieczornej pracującą w gospodarstwie rolnym swoich rodziców codziennie. Ponadto świadkowie zeznali, że od miejsca ich zamieszkania do gospodarstwa rolnego rodziców strony była odległość około 200 metrów. Również nie ma informacji, co zauważył organ, jak zmieniał się zakres zadań i charakter pracy J. F. wraz ze zmianami pór roku. Dokonując analizy przedmiotowych zeznań na potrzeby ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, organ podał, że budzą one istotne zastrzeżenia, albowiem w sposób nieprecyzyjny wskazują na rodzaj i ilość czynności wykonywanych przez J. F. w gospodarstwie rolnym rodziców. Przede wszystkim świadkowie zeznali, że we wnioskowanym okresie pracowali w gospodarstwie swoich rodziców. W związku z tym informacje zawarte w ich zeznaniach stanowią pewne przypuszczenie, że strona wykonywała pracę w charakterze stałym. Ponadto organ uznał, że treść zeznań świadków uniemożliwia ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości jakie w istocie czynności wykonywane przez stronę miały charakter, a w szczególności czy mogą być uznane za pracę o charakterze stałym. Wiedza świadków w ocenie KGP ma charakter fragmentaryczny, bo wynika wyłącznie z obserwacji fragmentu rzeczywistości, w której nie uczestniczyli w permanentny (ciągły) sposób. Analizując jednak całość dokumentacji KGP stwierdził, że zbyt ogólnikowa wiedza świadków na temat podstawowych faktów jest na tyle istotna, że nie pozwala, aby na tej podstawie potwierdzić, że policjant stale pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Zeznania są mało precyzyjne, bo mimo, iż wskazują na świadczoną przez skarżącą pracę, to jednak nie określają dostatecznie dokładnie poszczególnych czynności tak, by można było bezsprzecznie zakwalifikować je jako pracę o charakterze stałym. W rezultacie są lakoniczne i niewiarygodne. Organ szczegółowo odniósł się do twierdzeń strony dotyczących zamieszkiwania w gospodarstwie rodziców, w tym rodzeństwa. Dokonał analizy czynności realizowanych przez stronę w świetle jej twierdzeń, złożonych oświadczeń. Zaznaczył, iż stałość pracy w gospodarstwie rolnym oznacza przydzielenie przez rolnika pewnych zadań do wykonania. Zlecenie to oparte jest na zaufaniu, rolnik może w tym czasie zająć się innymi sprawami, ponieważ ma pewność, że domownik wykona prace, które w innym wypadku musiałby wykonać sam. Zatem pomiędzy domownikiem, a gospodarstwem wytwarza się więź analogiczna do więzi jaka łączy rolnika z gospodarstwem i ma ona charakter podobny do więzi i relacji powstałych w wyniku podjęcia zatrudnienia przez pracownika. Również zdaniem organu nie bez znaczenia w tej sprawie pozostaje to, że w dokumentacji związanej przyjęciem do służby w Policji, znajdującej się w aktach osobowych st, asp. J. F. nie zawarła ona żadnej informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym Podsumowując zebrany materiał dowodowy, dokonane ustalenia, KGP dodał, że niewątpliwie strona pomagała rodzicom w prowadzeniu przedmiotowego gospodarstwa rolnego, jednakże zebrany w sprawie materiał wskazuje, iż praca J. F. w przedmiotowym gospodarstwie miała charakter zwyczajowej rodzinnej pomocy i nie miała charakteru stałego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lica 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Tym samym brak jest podstaw do przyznania st. asp. J. F. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w okresie od dnia 23 lutego 1997 r. do dnia 23 czerwca 2003 r. Skargę na rozkazy Komendanta Głównego Policji wniosła J. F. wnosząc o a) uchylenie w całości Rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 11 sierpnia 2023 r.; b) uchylenie w całości poprzedzającego wskazany wyżej rozkaz Rozkazu personalny nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 21 czerwca 2023 r.; c) przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ ł instancji Zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzuciła: 1. Naruszenie przepisów prawa procesowego, których naruszenie miało wpływ na wynik sprawy: a) naruszenie, błędną i dowolną interpretację art. 67 k.p.a, art. 68 k.p.a, art. 69 k.p.a, art. 83 k.p.a, poprzez brak czynności protokołowanych oraz pouczeń strony i świadków, bowiem w przesłuchaniu kluczowych dla ustalenia stanu faktycznego świadków nie mogłam być obecna, w konsekwencji nie mogłam świadkom zadawać pytań; b) naruszenie art. 75 k.p.a. poprzez odmowę dopuszczenia do zeznań świadków kluczowych dla sprawy, a których zgłosiłam organowi, celem umożliwienia ich przesłuchania, przez co organ nie podjął nawet próby pełnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy; c) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, co wynika przede wszystkim ze wskazanych już wyżej naruszeń procesowych polegających na odmowie dopuszczenia zeznań świadków; d) naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione nieuwzględnienie przez organ przeprowadzenia wnioskowanego przeze mnie dowodu, gdy miał on istotne znaczenie dla sprawy, co również odnosi się do odmowy powołania świadków w sytuacji, gdy konieczna do ustalenia okoliczność (praca w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika) wymaga zebrania materiału dowodowego od świadków, którzy bezpośrednio w tej sprawie mogą organowi zaświadczyć, a taki dowód, jako znajdujący się najbliżej istoty sprawy, jest najbardziej miarodajny i wiarygodny; e) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez całkowitą dowolność w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, złamanie zasady obiektywizmu oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie ulega w mojej ocenie wątpliwości, że zaniedbania organu w zakresie zebrania materiału dowodowego wypaczyły dalszy tok postępowania, a organ nie opierał się na obiektywnych i rzetelnych przesłankach dokonując rozstrzygnięcia, lecz podjął decyzję w oparciu jedynie o własne przekonanie wynikające z prowadzonych typowych spraw; f) naruszenie art. 84 § 1 k.p.a, ponieważ ocena sprawy przeprowadzona przez organ, przy braku zamiarów z jego strony powołania świadków, którzy doświadczyli pracy w gospodarstwie rolnym i mogą tą wiedzą i doświadczeniem podzielić się z organem, sugerować może konieczność zaczerpnięcia przez organ wiedzy specjalnej w omawianym zakresie w kwestii czym tak naprawdę jest praca w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika i jak wygląda ona w praktyce życia na wsi, a w szczególności, jak wygląda praca domownika, która jest codziennym pasmem obowiązków, niezależnie od ich rozmiarów, a to, czy osoba taką pracę wykonująca jest w stanie podołać jeszcze innym obowiązkom jest kwestią organizacji zadań, własnych ambicji oraz realizacji życiowych celów; innymi słowy, w mojej ocenie organ nie wyjaśnił czym jest praca domownika w gospodarstwie rolnym, a w szczególności nie doprecyzował własnej tezy, zgodnie z którą osoba pracująca na roli nie powinna mieć innych osobistych lub zawodowych aspiracji, jeżeli zatem nie jest możliwe przybliżenie organowi tej kwestii za pomocą zeznań świadków, powinien on zasięgnąć w tym względzie opinii osoby biegłej. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego (w niniejszej sprawie naruszenie przepisów proceduralnych prowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, co miało bezpośredni wpływ na naruszenie odpowiednich przepisów prawa materialnego): a) naruszenie poprzez błędną i dowolną interpretację art. 2 pkt 2 o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz art. 6 pkt 2 lit. "c" ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przyjmując, że sam fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole ponadpodstawowej, wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie, przy tym bezzasadnie odmawiając wiarygodności zeznaniom świadków (o czym była już mowa w zakresie zarzutów natury proceduralnej); b) naruszenie przepisów § 4 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 6 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, co bez wątpienia miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Ponadto skarżąca wniosła o przesłuchanie świadków i uzupełnienie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi rozwinęła postawione zarzuty, akcentując swój status domownika. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 t.j.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 t.j., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Z kolei na podstawie art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Stołecznego Policji nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym do eliminacji z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że organ zasadnie powołał jako podstawę normatywną rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Również prawidłowo przyjął organ, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 r. poz. 208 t.j.). Powyższy przepis stanowi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dla uznania, iż praca w gospodarstwie rolnym miała charakter "stały" nie wystarczy jedynie ustalenie, że osoba bliska rolnikowi wykonywała jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne związane z prowadzoną produkcją rolną, realizując w ten sposób dyspozycje rolnika prowadzącego dane gospodarstwo rolne. O stałej pracy można bowiem mówić tylko wtedy, gdy pomoc na rzecz rolnika była (lub mogła być) świadczona w rozmiarach istotnych dla funkcjonowania gospodarstwa. Zatem przy ustaleniu stażu pracowniczego nie uwzględnia się każdej, jakiejkolwiek pracy w gospodarstwie rolnym. Zaliczeniu podlega tylko praca stała o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej. Doraźna pomoc, nawet jeśli ma cechy stałości, zwyczajowo świadczona przez członków rodziny rolnika, nie stanowi jeszcze o podejmowaniu pracy charakterystycznej dla wykonywania zawodu ,,rolnika’’ w gospodarstwie rolnym wpływającej na wysokość wysługi lat ustalanej dla celów pracowniczych (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1959/13; wyrok NSA z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11; publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, sformułowania "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze", wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2286/14, publ. CBOSA). Zgodnie z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym należy potwierdzić albo zaświadczeniem urzędu gminy albo zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Świadków tych zgłasza strona postępowania decydując o powołaniu takich osób, które mają najpełniejszą wiedzę na temat okoliczności istotnych dla ustalenia, że strona wykonywała czynności zbliżone do świadczenia pracy we wnioskowanym okresie. Zeznania świadków nie powinny budzić wątpliwości co do ich wiarygodności i stwierdzonych w nich faktów. Jeżeli dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę nasuwają uzasadnione zastrzeżenia, to organ powinien rozważyć potrzebę samodzielnego przesłuchania zawnioskowanych świadków, co pozwoli na rzetelną ocenę wiarygodności ich zeznań. Zdaniem Sądu, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o powołane wyżej przepisy prawa doprowadziła organ do prawidłowej konkluzji, że brak jest uzasadnienia i podstaw prawnych do przyznania skarżącej prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 23 lutego 1997 r. do dnia 23 czerwca 2003 r. Zaznaczeniu tu wymaga, że nie można uznać, iż skarżąca świadczyła w ww. okresach "stałą pracę" w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w rozumieniu w art. 6 pkt 2 lit. c ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z ustaleń organu wynika, że we wnioskowanym okresie gospodarstwo rolne rodziców obejmowało grunty rolne J. F. o powierzchni ogólnej [...] ha, M. F. o powierzchni ogólnej [...] ha oraz o powierzchni [...] ha (udział 1/2). W skład gospodarstwa wchodziły zabudowania gospodarcze i mieszkalne. Rodzina skarżącej składała się z 5 osób. Burmistrz Miasta i Gminy S. nad [...] odmówił skarżącej wydania zaświadczenia potwierdzającego okres pracy od dnia 23 lutego 1997 r. do dnia 23 czerwca 2003 r. w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców J. i M. F.. Skarżąca we wnioskowanym okresie tj. od 23 lutego 1997 r. do dnia 23 czerwca 2003 objęta była obowiązkiem szkolnym (ukończyła szkołę średnią w 2000 r.), uczęszczała do Liceum [...] w S. nad [...], dojeżdżając codziennie do szkoły. Zajęcia szkolne odbywały się w godzinach od 8,00 do godz. 14,00 lub 15,00. Następnie skarżąca kontynuowała naukę zaocznie w Wyższej Szkole [...] w K., którą ukończyła uzyskaniem tytułu licencjata w dniu 17 października 2003 r. (na podstawie oświadczenia skarżącej w aktach administracyjnych, zeznań świadków). Od czerwca 2003 r. podjęła pracę w [...] P. w W. (dane z życiorysu). W podaniu o przyjęcie do pracy w policji ani w życiorysie skarżąca nie ujawniała, że pracowała w gospodarstwie rolnym. Okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie nauki w szkole oraz studiów skarżąca udowadniała zeznaniami świadków, którzy zostali przesłuchani w ramach toczącego się postępowania administracyjnego po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej. Z przesłuchania świadków zostały sporządzone protokoły. Świadkowie nie przebywali codziennie w gospodarstwie rolnym rodziców skarżącej ani w godzinach rannych, w ciągu dnia czy wieczorami i nie widzieli jak pracowała Skarżący w gospodarstwie o tych porach. Zeznania świadków charakteryzują się podobieństwem pod względem odpowiedzi, dużym stopniem ogólnikowości, pewnymi rozbieżnościami co do zamieszkiwania rodzeństwa skarżącej w gospodarstwie rodziców. W ocenie Sądu, informacje zawarte w zeznaniach świadków nie są wystarczająco precyzyjne i szczegółowe dla ustalenia istotnych prawnie okoliczności świadczenia pracy przez skarżącą w gospodarstwie rolnym rodziców i zostały prawidłowo ocenione przez organy policji. Słusznie wskazuje KGP, że stanowią one pewne przypuszczenie co do istotnych okoliczności sprawy. Świadek A. M. w ramach złożonych zeznań wskazała m.in., że: "rodzina składała się z pięciu osób, tj. J. F., rodziców: M. P. i J. P. oraz brata P. i siostry A.", rodzice wymienionej "posiadali i prowadzili gospodarstwo rolne około [...] hektarów", "J. F. pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców we wnioskowanym okresie, tj. od 23 lutego 1997 r. do 23 czerwca 2003 r., jak również przed tym okresem i po tym czasie", "zabudowania mieszkalne i gospodarskie położone były w odległości około 200 metrów od miejsca mojego zamieszkania", "grunty rolne rodziny F. znajdowały się w miejscowości Z. [...] i znajdowały się w kilku kawałkach", na terenie gospodarstwa rolnego znajdował się "dom mieszkalny, obora, stodoła, garaże i szopa i zajmowały one powierzchnię około [...] arów", "gospodarstwo rolne F. było niskotowarowe i przeznaczone na zaspakajanie własnych potrzeb", "Państwo P. siali zboże, sadzili truskawki, ziemniaki, buraki, porzeczki i warzywa oraz hodowali krowy i trzodę chlewną", "w gospodarstwie uprawiane były zboża, warzywa i owoce, ale nie pamiętam na jakiej powierzchni", "uprawy z gospodarstwa w większości przeznaczone były na sprzedaż", "część ze zbiorów przeznaczona była na karmę dla zwierząt, ale nie pamiętam w jakiej części", "hodowane były krowy, trzoda chlewna i drób, ale nie pamiętam w jakiej ilości", część zwierząt "wykorzystywana była na sprzedaż, a część na własne potrzeby", "w tamtym czasie w gospodarstwie pracowali rodzice J., ona sama i rodzeństwo", "prace w gospodarstwie polegały na sianiu zboża, zbiorach i pracy przy zwierzętach, a zajmowało to cały dzień", "J. F. w gospodarstwie rolnym rodziców pracowała rano przed pójściem do szkoły oraz po powrocie do domu ze szkoły. Praca polegała na karmieniu zwierząt i zbieraniu plonów", "z wiekiem J. F. wykonywała bardziej cięższe i odpowiedzialne prace", "Państwo F. nie zatrudniali w gospodarstwie żadnych osób, nikt im nie pomagał", "mama J. w okresie objętym zeznaniem oprócz pracy w gospodarstwie, pracowała na etacie w [...] w S. n/[...]. Świadek widywała stronę codziennie. Podobnej treści zeznania złożył drugi świadek M. C. (str. 8 zaskarżonego rozkazu). M. C. zeznała również, że widywała skarżącą podczas wykonywania prac w godzinach wczesno porannych jak i popołudniowych, przy czym nie podała w jakich okolicznościach i jak często., bowiem z zeznań świadka wynika, że odległość zabudowań rodziców skarżącej od miejsca zamieszkania świadka wynosiła około 200 m. Przedstawione zeznania świadków, jako kluczowy dowód, na podstawie którego, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., można potwierdzić okres pracy policjanta w gospodarstwie rolnym rodziców są, nie stanowią potwierdzenia że strona w omawianym okresie stale pracowała w przedmiotowym gospodarstwie. Biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe w gospodarstwie 5 – osobowym, czemu nie zaprzeczała także skarżąca każdy przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego jako wspólnego majątku, z tym, że największy ciężar spoczywa na osobach dorosłych. Ponadto z zeznań świadka A. M. wynika, iż matka skarżącej pracowała na etacie w [...] w S. nad [...]. Potwierdziła to również skarżąca w oświadczeniu z 14 marca 2023 r. Analizując zebrany materiał dowodowy, w ocenie Sądu trudno dać wiarę twierdzeniom skarżącej, że jako 16 latka, przed szkołą i po szkole wykonywała stale prace w gospodarstwie rolnym związane z karmieniem zwierząt czy przygotowaniem pokarmu dla zwierząt (paszy – przypis Sądu). Logicznym jest, że skarżąca w okresie szkolnym poświęcała czas na wykonywanie obowiązku szkolnego, dojeżdżała do szkoły i wracała po szkole, spożywała posiłki, odrabiała lekcje, odpoczywała. Nie jest zatem możliwa jej codzienna stała praca w gospodarstwie rolnym. Dlatego Sąd uznał ustalenia organu i dokonana ocenę za prawidłowe. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że w świetle powołanych zeznań świadków brak jest podstaw do uznania, że skarżąca wykonywał w gospodarstwie rolnym pracę a nie wyłącznie pomoc świadczoną rodzicom. Skarżąca niewątpliwie realizowała określone obowiązki w gospodarstwie rolnym, jednak nie przekraczały one wymiaru doraźnej pomocy świadczonej na rzecz rodziców prowadzących gospodarstwo rolne. Intensyfikacja tej pomocy następowała zwłaszcza w okresie letnim w okresie prac polowych i żniw, czy zbioru owoców. Nie można tym samym stwierdzić, że czynności, które wykonywała skarżąca były niezbędne dla funkcjonowania gospodarstwa rolnego przez cały rok, w sytuacji gdy jej matka pracowała w [...] i miała stałą pracę. Zgodzić się również należy z KGP, że zeznania świadków są ogólnikowe, mało precyzyjne i mało dokładne, nie określają dostatecznie poszczególnych czynności tak, by można było bezsprzecznie je zakwalifikować jako prace świadczoną stale. Powyższe wskazuje, jak zasadnie przyjął organ, że świadkowie błędnie utożsamiają obserwowaną przez nich doraźną pomoc skarżącej w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od dzieci, jako członków rodziny rolnika, ze stałą pracą w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 6 pkt 2 lit. c ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zeznania świadków, którzy widywali skarżącego w pracy w gospodarstwie rolnym, nie może stanowić dowodu potwierdzającego świadczenie "stałej pracy". Dla uznania, że praca w gospodarstwie rolnym miała charakter stały, nie wystarczy jedynie ustalenie, że osoba bliska rolnikowi wykonywała jakiekolwiek prace związane z prowadzoną produkcja rolną. Stała praca w szczególności wymaga dyspozycyjności (na co wskazuje przesłanka stałości), co w odniesieniu do uczniów szkół dziennych z zasady jest wątpliwe i wymaga wykazania szczególnych okoliczności związanych ze stosunkami rodzinnymi i rodzajem gospodarstwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2021 r. III OSK 4723/21). W powołanym wyroku NSA wyraził ponadto pogląd, cyt.: "Nie ma żadnych racjonalnych przesłanek do tak liberalnego traktowania osób bliskich rolnika i przyjmowania, że każde prace wykonywane w gospodarstwie rolnym należy uznawać za stałą pracę w takim gospodarstwie. Byłoby to nadmierne uprzywilejowanie osób świadczących jakąkolwiek pomoc w gospodarstwie rolnym w stosunku do pracowników (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1997 r. sygn. akt II UKN 318/97 - lex 3310 i z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt II CSK 37/10 - lex 852536 oraz NSA z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 1234/13 - lex 1578853 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 5/13 - lex 1317090). W warunkach wiejskich dzieci rolnika na ogół pomagają swym rodzicom czy dziadkom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Nie oznacza to jednak, że każde z nich może w przyszłości skorzystać z omawianego przywileju. Zakres pomocy świadczonej na rzecz rolnika nie może być zatem obojętny dla oceny czy pomoc ta może być uznana za stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Drobne czynności, systematycznie wykonywane w ramach rodzinnego podziału obowiązków oraz inne, ale świadczone okazjonalnie nie podlegają takiej kwalifikacji. O stałej pracy można mówić tylko wtedy, gdy pomoc na rzecz rolnika była świadczona w rozmiarach istotnych dla funkcjonowania gospodarstwa. Zatem przy ustaleniu stażu pracowniczego nie można uwzględniać każdej pomocy udzielanej rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo rolne. Zaliczeniu podlega tylko praca stała o istotnym znaczeniu dla działalności prowadzonej przez rolnika." Z kolei co do okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie gdy skarżąca kontynuowała naukę na studiach zaocznych w Kielcach (jak twierdzi) i przebywała w domu, pracując w gospodarstwie rolnym jako domownik, będąc osobą pełnoletnią to jako domownik powinna zostać zgłoszona do ubezpieczenia społecznego rolników w KRUS-ie. Wynika to z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników – art. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym "Ubezpieczenie społeczne rolników, zwane dalej "ubezpieczeniem", obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników (....)". Zatem jeśli skarżąca była domownikiem, nie miała innego ubezpieczenia, to obowiązkiem rodziców (w tym przypadku ojca) było zgłoszenie skarżącej do ubezpieczenia w KRUS. Odnosząc się do zarzutów skarżącej w zakresie naruszenia przepisów proceduralnych, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. wskazać należy, że w toku postępowania przeprowadzono prawidłowo postępowanie dowodowe, a Skarżąca na każdym etapie mogła zgłosić kolejne wnioski dowodowe. Strona ma obowiązek przedstawić organowi dowody, gdy ubiega się o uzyskanie uprawnienia. W kontekście zarzutów skargi co do przesłuchania świadków, wyjaśnić należy, że skarżąca została poinformowana telefoniczne o terminie przesłuchania świadków, co wynika z pisma Komendy Powiatowej w L.(pismo z 28.04.2023 r.) - przesłanego do Komendanta Głównego Policji. W uzupełnieniu swoich wyjaśnień skarżąca dodatkowo przesłała pismo z 20 kwietnia 2023 r. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kopia oświadczenia skarżącej z dnia 20.04.2023 r., potwierdzająca, że została powiadomiona telefonicznie przez dzielnicowego i jako strona nie korzysta z przysługującego jej prawa i nie będzie brała udziału w ww. czynnościach. W tej sytuacji jest to zarzut chybiony. Końcowo Sąd stwierdza, że na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. - Sąd nie przeprowadził dowodu z przesłuchania zawnioskowanych świadków. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Organy Policji nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani nie uchybiły przepisom prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.