VIII SA/Wa 731/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: organ, Szef Urzędu) z [...] sierpnia 2022 r., Nr [...], dotyczącą odmowy potwierdzenia S. P. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: [...] maja 2021 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął wniosek S. P. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca) o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1255, dalej: ustawa o działaczach opozycji). Wnioskodawca wskazał, że podstawą uzyskania przez niego uprawnień działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych są okoliczności jego "nękania" w czasie pełnienia zasadniczej służby wojskowej w okresie od 27 października 1970 r. do 14 października 1972 r. Służba ta była bez możliwości odroczenia, a przez wcielenie do wojska został pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu rolnika (miał ukończoną szkołę rolniczą). Zdaniem skarżącego powodem represji wobec niego w wojsku była działalność niepodległościowa w Armii Krajowej jego ojca J. P. oraz stryja J. P.. Do wniosku wnioskodawca załączył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej (dalej: Prezes IPN) z [...] kwietnia 2021 r., w której zgodnie z art. 4 ustawy o działaczach opozycji stwierdzono, że nie był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz że w archiwach IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W związku z tym stwierdzono, że może ubiegać się o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W toku postępowania wyjaśniającego skarżący dołączył do akt sprawy oświadczenia świadków: E. W., J. Z., J. S. i R. B., kserokopie Dyplomu za bezinteresowną pomoc przy budowie pomnika w O. i Biuletynu informacyjnego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Koło S. opisującego sylwetkę jego stryja J. P. "[...]", kopie książki ewidencyjnej oraz wyciągi z rozkazów dziennych Dowódcy [...] Pułku [...] S., Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w P. i Dowódcy [...] Dywizjonu Obrony Powietrznej Kraju w D. dotyczące przybycia i ubycia ewidencyjnego. Dodatkowo organ [...] września 2021 r. przesłuchał wnioskodawcę w charakterze strony Pismem z [...] stycznia 2022 r. Szef Urzędu zawiadomił stronę o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz o tym, że nie spełnia przesłanek określonych w art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji. W odpowiedzi na powyższe w piśmie z [...] stycznia 2022 r. skarżący wyjaśnił, iż ma trudności z uzyskaniem adresów osób, z którymi pełnił służbę wojskową. W archiwach wojskowych nie ma dokumentów potwierdzających jego pobyt w szpitalu wojskowym, albowiem w latach 1970-1972 odnotowywane były tylko pobyty dotyczące służby zawodowej, a nie zasadniczej służby wojskowej. Decyzją z [...] marca 2022 r. Nr [...] Szef Urzędu, działając na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji, odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania oraz treść przepisów, będących podstawą wydania decyzji. Po analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie uznał, że brak jest podstaw do potwierdzenia spełnienia przez stronę przesłanek ww. przepisów ustawy o działaczach opozycji. Wnioskodawca nie przedstawił bowiem dowodów, które jednoznacznie potwierdzałyby prowadzenie przez niego co najmniej przez 12 miesięcy nielegalnej działalności opozycyjnej w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, pomimo wezwań organu o przedłożenie takich dowodów W ocenie organu powołani przez wnioskodawcę świadkowie wspominają, że rozprowadzał on ulotki i organizował "S. W.", jednak oświadczenia te zawierają ogólnikowe informacje. Sam wnioskodawca natomiast nie podnosił w swoim wniosku prowadzenia takiej działalności, a przesłuchany w charakterze strony zeznał, iż nie prowadził działalności antykomunistycznej. Natomiast okoliczności represjonowania strony podczas pełnienia zasadniczej służby wojskowej, takie jak: poniżanie i nakładanie obowiązków ponad siły, nie zostały wymienione w art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Ponadto organ wskazał, że zdaniem samego skarżącego powodem nękania go w czasie pełnienia służby wojskowej nie była prowadzona przez niego działalność antykomunistyczna, a działalność niepodległościowa ojca i stryja. Aby organ mógł potwierdzić status osoby represjonowanej z powodów politycznych należy wykazać bezpośredni związek zastosowania represji z działalnością polityczną prowadzoną przez stronę. Strona niezadowolona z treści decyzji zwróciła się do Szefa Urzędu o ponowne rozpatrzenie sprawy, w wyniku którego organ decyzją z [...] sierpnia 2022 r., Nr [...], działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 5 w związku z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2022 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ brak jest nowych dowodów wskazujących na spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek z art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Szef Urzędu wskazał, że świadek E. W. oświadczyła, że wnioskodawca został wcielony do wojska ludowego z przyczyn politycznych, co było zemstą za działalność opozycyjną całej rodziny. Świadek J. Z. w swoim oświadczeniu stwierdził, że skarżący w latach 1981-1983 brał czynny udział w spotkaniach celem założenia związku "S. W.", zajmował się pozyskiwaniem nowych członków oraz rozprowadzał ulotki, pisał hasła przeciw ówczesnej władzy. Świadek J. S. w swoim oświadczeniu stwierdził, że skarżący w latach 1981-1983 pomagał w organizowaniu spotkań w celu założenia "S." na terenie gminy S.. Brał udział w pozyskiwaniu członków, rozprowadzał ulotki, wypisywał hasła antykomunistyczne. Świadek R.B. stwierdził z kolei, że razem ze stroną pełnili służbę w szkole podoficerskiej w S., gdzie skarżący był wielokrotnie poniżany za swoją postawę antykomunistyczną, nakładano na niego dodatkowe kary. Organ wskazał, że powyższe oświadczenia ocenił również w kontekście zeznań strony złożonych pod odpowiedzialnością karną do protokołu przesłuchania z 3 września 2021 r. oraz jego wcześniejszych opisów dotyczących doznanych represji oraz powadzonej działalności. W ocenie organu strona na potwierdzenie swojej działalności opozycyjnej przedłożyła wyłącznie lakoniczne oświadczenia świadków, sama nawet na nią nie wskazując na początku powadzonego postępowania, a podczas przesłuchania [...] września 2021 r. nawet jej zaprzeczając. Wnioskodawca nie wskazał również na żadne szczegóły związane z prowadzoną działalnością. Strona wprawdzie wraz z pismem z [...] kwietnia 2022 r. przesłała protokół z zebrania "S. W." z [...] stycznia 1981 r., gdzie padają nazwiska świadków J. Z. oraz J. S., którzy w złożonych oświadczeniach potwierdzają zaangażowanie strony we wpieraniu "S. W.", jednak dokument ten dotyczy legalnego okresu działalności związków zawodowych. Organ wskazał, że oceniając złożone przez świadków J. Z. i J. S. oświadczenia wziął pod uwagę fakt, że nie posiadają oni statusu działacza opozycji, ani w żaden sposób nie uprawdopodobnili swojego zaangażowania w strukturach nielegalnej "S.". W konkluzji Szef Urzędu ocenił, że strona nie udowodniła w sposób spójny i niebudzący wątpliwości, że prowadziła działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji bądź podlegała represjom, określonym w art. 3 tej ustawy. Podkreślił, że działalność określona w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Opisywana przez świadków pomoc w "pozyskiwaniu członków" czy "roznoszenie ulotek i zawiadomień o spotkaniach" nie może być traktowane jako wystarczające do potwierdzenia wnioskowanego statusu na gruncie cytowanej ustawy. W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że strona nie przedstawiła również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji. W ocenie Szefa Urzędu brak jest dowodów, że skarżący został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej z innych powodów, jak obowiązujący wówczas obowiązek do jej odbycia na podstawie istniejących wówczas przepisów ustawy o obronności kraju. Strona wskazała, że motywem do wcielenia jej do wojska była działalność ojca i stryja w Armii Krajowej, a podczas pełnienia służby wojskowej był zmuszany do sprzątania. Miał również być przesłuchiwany po samobójczej śmierci jednego z żołnierzy. Ustawa o działaczach opozycji nie przewiduje jednak możliwości potwierdzenia wnioskowanego statusu za działalność w ruchu oporu członków rodziny, a jedynie za wykazanie, iż to strona przed rozpoczęciem służby prowadziła działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a powołanie było tego powodem. W konkluzji Szef Urzędu stwierdził, że tylko te zdarzenia, które zostały wymienione w ustawie o działaczach opozycji, mogą spowodować uznanie, że dana osoba była działaczem opozycji antykomunistycznej lub była represjonowana z przyczyn politycznych. W orzecznictwie sądów utrwalone jest stanowisko, że żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, chociażby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej stanowiły dużą dolegliwość. W skardze złożonej na powyższą decyzję wnioskodawca zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania , które miało wpływ na treść decyzji, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a przez to zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i błędną ocenę materiału zebranego w sprawie poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykazał, aby był działaczem opozycji antykomunistycznej, w sytuacji gdy - jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy - podejmował działania antykomunistyczne i spełnił wszystkie przesłanki, aby status ten otrzymać. W uzasadnieniu skargi strona ponownie szeroko opisała okoliczności, które powinny być podstawą do uwzględnienia jej wniosku. Podniosła, że jej działania w okresie stanu wojennego polegały głównie na pozyskiwaniu nowych członków "S. W.", roznoszeniu ulotek, szerzeniu haseł antykomunistycznych oraz prowadzeniu takiej formy działalności, która przeszkadzała ówczesnej władzy w osiągnięciu zamierzonych celów. Na murach budynków pisał "[...] J.J", ponieważ dotyczyło to uwolnienia J. J., działacza MKZ NSZZ "S.", z którym współpracował przed jego aresztowaniem (współpracę tę potwierdzili wskazani przez skarżącego świadkowie). Zdaniem skarżącego organ nie uwzględnił zeznań świadka potwierdzającego fakt poniżania i nękania skarżącego w czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej. Na skutek wolnościowych wystąpień w wojsku nakładano na niego dodatkowe i dotkliwe kary, a jedna z nich spowodowała u skarżącego utratę przytomności i 10- dniowy pobyt w szpitalu. Nadto skarżący zarzucił organowi nieuwzględnienie faktu, że został pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu, o którym mowa w art. 3 pkt 3c ustawy o działaczach opozycji. Podkreślił, że to niepodległościowa działalność jego ojca i stryja miały wpływ na wcielenie go do odbywania zasadniczej służby wojskowej bez możliwości jej odroczenia. Poprzez wcielenie wnioskodawcy do wojska pozbawiono go możliwości wykonywania swojego zawodu, ponieważ posiadał wówczas ukończoną szkołę przysposobienia rolniczego. Podnosząc powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Szefa Urzędu z [...] sierpnia 2022 r. nie narusza przepisów prawa w stopniu, który powodowałby konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy o działaczach opozycji. Stosownie do treści art. 4 tej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie pracował na rzecz organów bezpieczeństwa państwa oraz nie współpracował w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez te organy. Potwierdza to decyzja Prezesa [...] z [...] kwietnia 2021 r. (k. 9 akt administracyjnych), którą załączył do wniosku. Nie zachodziła więc negatywna przesłanka wykluczająca uzyskanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, o przyznanie którego wystąpił skarżący. Przesłanki pozytywne, których spełnienie jest konieczne, by mogła zostać wydana decyzja potwierdzająca status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zostały określone w art. 2 i art. 3 ww. ustawy. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji). Według art. 3 ww. ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956 -1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przywołane wyżej przepisy ustawy stanowią zamknięty katalog przesłanek pozwalających na przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej (art. 2) lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 3), wiążących organ administracji i niedopuszczających w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ rozpatrujący wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania, biorąc pod uwagę inne przyczyny niż przewidziane w przepisach ustawy. Niedopuszczalna jest zatem odmienna wykładnia tych przepisów, prowadząca do uznania za osobę represjonowaną osoby niespełniającej przesłanek ustawowych, lecz represjonowanej w innej formie przez władze PRL z powodu sprzeczności prezentowanej postawy życiowej z polityką i ideologią ówczesnego systemu (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1791/19; wyrok WSA we Wrocławiu z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 290/21, wszystkie publ. CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej stanowiły dużą dolegliwość (por. np. wyrok WSA w Kielcach z 19 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 540/17, wyrok WSA w Poznaniu z 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Po 742/16, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 613/20, wszystkie publ. CBOSA). Z wniosku skarżącego z maja 2021 r. oraz jego dalszych pism złożonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że swoich praw do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych upatruje w represjach, jakich doświadczył w okresie pełnienia zasadniczej służby wojskowej, do której w ocenie skarżącego został skierowany z powodu prowadzonej przez jego ojca i stryja działalności niepodległościowej (członkostwo w Armii Krajowej) oraz w swoim zaangażowaniu w tworzenie "S. W.". W ocenie Sądu przedłożone przez skarżącego dowody, w tym oświadczenia świadków i jego zeznania, nie dają podstaw dla uznania, aby skarżący mógł zostać uznany za działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, ponieważ brak jest dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia łącznie przez co najmniej 12 miesięcy w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Także pozostałe zgromadzone w sprawie dowody tej okoliczności nie potwierdzają. Należy zauważyć, że działalność, określona w art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Działalność w ramach struktur zakłada członkostwo w określonej grupie, czego skarżący nie wykazał. Złożony w toku postępowania protokół z zebrania "S. W." z 4 stycznia 1981 r. pochodzi z okresu legalnej działalności związków zawodowych, dlatego nie może być skutecznym dowodem w niniejszej sprawie z uwagi na przepis art. 2 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji. Z kolei świadkowie: J. Z. (k. 62 akt administracyjnych) i J. S. (k. 65 akt administracyjnych) wprawdzie potwierdzili, że skarżący w latach 1981 – 1983 brał udział w spotkaniach celem założenia związku "S. W." na terenie gmin: S. i K., udzielał się w pozyskiwaniu nowych członków czy rozpowszechnianiu ulotek bądź pisaniu haseł przeciwko ówczesnej władzy. Jednak samo ogólne wskazanie na powyższe działania przez świadków, którzy sami nie posiadają statusu działacza opozycji, bez podania konkretnych informacji, nie jest wystarczające do potwierdzenia, że skarżący faktycznie prowadził działalność na rzecz Polski w ramach opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Samo odwoływanie się do form prowadzonej działalności opozycyjnej, polegające np. na kolportażu bliżej nieokreślonego rodzaju ulotek, wypisywanie haseł w nieokreślonych miejscach, czy pozyskiwanie członków do działalności związkowej, nie pozwala na uznanie, że w sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Znamienne jest, że sam skarżący we wniosku o nadanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych nie wskazywał na swoją działalność opozycyjną, a przesłuchiwany 3 września 2021 r. w charakterze strony kategorycznie stwierdził, że nie prowadził działalności antykomunistycznej, ale starał się wspomagać działaczy, a jako radny (od 1984 r.) nie przeszkadzał takiej działalności (protokół przesłuchania strony k. 55 akt administracyjnych). Zdaniem Sądu nie każda działalność i zachowanie, wskazujące na brak akceptacji działań podejmowanych przez ówczesne władze, podpada pod działania opozycyjne w ramach art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Również analiza poszczególnych przesłanek określonych w art. 3 ustawy o działaczach opozycji, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, nie daje podstaw dla uznania ich występowania na gruncie niniejszej sprawy. Dokonując analizy wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych w świetle normy art. 3 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji należy stwierdzić, że skarżący spełnienia ww. przesłanki upatruje w powołaniu go do pełnienia zasadniczej służby wojskowej (bez możliwości odroczenia) oraz w tym, że w czasie pełnienia tej służby podlegał represjom: m.in. był poniżany, nękany, zmuszany do wykonywania dodatkowych obowiązków, pracy ponad siły, co doprowadziło do utraty przytomności i dziesięciodniowego pobytu w szpitalu. Powodem powyższego traktowania - jak wielokrotnie wskazuje sam skarżący - była działalność niepodległościowa prowadzona przez jego ojca i stryja – członków Armii Krajowej. W tym zakresie należy zgodzić się z organem, że ustawa o działaczach opozycji nie przewiduje możliwości potwierdzenia wnioskowanego statusu za działalność w ruchu oporu członków rodziny, a jedynie za wykazanie, że to skarżący przed rozpoczęciem służby wojskowej prowadził działalność polityczną na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a powołanie na okres powyżej 30 dni było tego powodem. Aby organ mógł potwierdzić status osoby represjonowanej z powodów politycznych, wnioskodawca winien wykazać bezpośredni związek zastosowania represji ze swoją działalnością polityczną. Skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. Jak wynika z przedłożonej do akt kserokopii książeczki wojskowej skarżący odbywał czynną służbę wojskową w okresie od 27 października 1970 r. do 24 czerwca 1972 r. (k. 24 i k. 26 akt administracyjnych). Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1979 r. Nr 18, poz. 111) obowiązek obrony był powszechny, a więc podlegali mu wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku. Skarżący - z uwagi na swój wiek - w 1970 r. także obowiązkowi temu podlegał. Sąd nie kwestionuje dolegliwości, jakich z pewnością skarżący doznawał podczas odbywania zasadniczej służby wojskowej, ale podziela stanowisko organu, że jest związany przesłankami z art. 3 ustawy o działaczach opozycji i nie orzeka w tego rodzaju sprawach w ramach uznania administracyjnego. Takie okoliczności jak: zmuszanie skarżącego do sprzątania w wojsku, utrata przytomności na poligonie czy też przesłuchanie w sprawie samobójstwa wartownika, nie stanowią przesłanek z art. 3 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Tak samo wskazanie przez wnioskodawcę na pozbawienie możliwości wykonywania swojego zawodu rolnika na skutek poboru do zasadniczej służby wojskowej nie jest przesłanką z art. 3 pkt 3 lit. c) ustawy o działaczach opozycji, a przebywanie w trakcie służby wojskowej w szpitalu przez 10 dni nie stanowi przesłanki z art. 3 pkt 3 lit. a) ww. ustawy. Z treści art. 3 pkt 3 cytowanej ustawy wynika bowiem, że strona powinna w ramach tego przepisu wykazać, że brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania praw człowieka w Polsce i w związku z tym na skutek działania wojska doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni lub była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu. W ocenie Sądu organ prawidłowo przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie. Nie ma więc racji skarżący, zarzucając w skardze, że organ naruszył przepisy regulujące postępowanie wyjaśniające oraz swobodną ocenę dowodów, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że materiał dowodowy w jego całokształcie został dogłębnie przeanalizowany i omówiony, a wnioski z niego wyciągnięte nie są dowolne, tylko logiczne i spójne. Organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. właściwie uzasadnił zaskarżoną decyzję, przedstawiając zarówno stan faktyczny, jak i prawny oraz wykazując dowody, na których się oparł i którym odmówił wiarygodności. Podkreślić w tym miejscu należy, że organ w toku postępowania z urzędu podjął działania w celu zweryfikowania twierdzeń skarżącego i w oparciu o przepis art. 5 ust. 5 ustawy zwrócił się do Archiwum IPN o przekazanie informacji o treści dokumentów dotyczących skarżącego (pismo z 14 maja 2021 r. k. 17 akt administracyjnych). W odpowiedzi na powyższe wskazano, że w wyniku szczegółowej kwerendy dotyczącej skarżącego w zasobie archiwalnym IPN, poza aktami paszportowymi zawierającymi standardowe dokumenty związane ze staraniem się o paszport, nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji (k.30-k.39 i k.91 akt administracyjnych). Poza tym organ z urzędu zwrócił się do Archiwum IPN celem zweryfikowania, czy w aktach świadków: J. Z. i J. S. znajdują się jakiekolwiek informacje dotyczące działalności opozycyjnej wnioskodawcy (k. 116 akt administracyjnych), jednak kwerenda w tym kierunku dała wynik negatywny (k. 124 akt administracyjnych). W tym miejscu należy zauważyć, że zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Skoro postępowanie w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej wszczyna się co do zasady na wniosek osoby ubiegającej się o ten status, to ta osoba ma dołączyć do wniosku dowody potwierdzające spełnienie oznaczonych przesłanek (por. wyroki NSA: z 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1452/20; z 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 645/20; z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2864/19, wszystkie publ. CBOSA). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.