VIII SA/Wa 400/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze skargi P. K. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 4 marca 2022 r. znak [...[ w przedmiocie unieważnienia aktu własności ziemi postanawia: odrzucić skargę

Pismem z 1 kwietnia 2022 r. P. K. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej organ ) z [...] marca 2022 r. znak: [...] stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącego z 17 lutego 2022 r. dotyczący unieważnienia w trybie administracyjnym tj. na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. aktu własności ziemi z [...] sierpnia 1973 r. nr [...]. W piśmie tym organ poinformował skarżącego, iż z art. 63 ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 514) wynika, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ) nie stosuje się przepisów ustawy Kodeks postepowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności uchylenia lub zmiany decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że jedyną formą poprawiania błędów w aktach własności ziemi jest sprostowanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Dlatego też unieważnienie aktu własności ziemi, którego domaga się skarżący nie jest możliwe w trybie administracyjnym. Skarżący wezwany przez Sąd do jednoznacznego wskazania numeru i daty zaskarżonej decyzji, postanowienia lub działania, czy bezczynności organu, w piśmie z 3 czerwca 2022 r. wyjaśnił, że domaga się stwierdzenia, że decyzja – akt własności ziemi została wydana z naruszeniem prawa. Wniosek opiera na art. 158 § 2 k.p.a., a wcześniejsze pismo SKO i pismo Prezydenta Miasta R. z [...] grudnia 2021 r. nie odnoszą się do jego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej jako, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z brzmieniem art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8)bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wskazać jednocześnie należy, iż każda wniesiona do sądu administracyjnego skarga podlega w pierwszej kolejności ocenie pod względem jej dopuszczalności tzn. czy ze względu na przedmiot zaskarżenia (akt, czynność lub zaniechanie organu) może zostać rozpoznana merytorycznie przez sąd, czy też zakwestionowane w niej akty lub czynności takiej sądowej kontroli z woli ustawodawcy nie podlegają. Przedmiotem niniejszej skargi jest pismo organu – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., z [...] marca 2022 r. znak: [...] stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącego z [...] lutego 2022 r. dotyczący stwierdzenia w trybie art. 158 § 2 k.p.a., że akt własności ziemi z [...] sierpnia 1973 r. nr [...] został wydany z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie tym organ poinformował skarżącego, że z uwagi na obowiązujące przepisy, tj. art. 63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie jego wniosku w trybie administracyjnym. Zdaniem Sądu orzekającego zaskarżone w przedmiotowej sprawie pismo posiada jedynie walor informacyjny i jako takie w żaden sposób nie rozstrzyga o sytuacji prawnej adresata. Dlatego też nie można go zakwalifikować jako jednego ze wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a aktów w lub czynności administracji publicznej, a skoro tak, to nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. W treści skargi skarżący wskazuje również, iż nie zgadza się z postanowieniem organu z [...] marca 2022 r. znak: [...]uznającym za niezasadne jego ponaglenie z [...] lutego 2022 r. w sprawie rozpatrywanej przez Prezydenta Miasta R.. W ocenie Sądu, powyższe postanowienie nie spełnia żadnego z wymogów wskazanych w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących sądową kontrolę legalności. Postanowienie to nie kończy bowiem postępowania ani też nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty, a ponadto nie służy na nie zażalenie. Jest ono rodzajem postanowienia, o których mowa w art. 123 § 2 k.p.a. Ponaglenie to bowiem swoisty środek procesowy, do którego nie mają zastosowania przepisy dotyczące zażaleń. Celem zaś postanowienia wydanego na podstawie art. 37 k.p.a. jest spowodowanie, aby rozstrzygnięcie co do istoty zostało wydane. Zatem na postanowienie w przedmiocie uznania ponaglenia za nieuzasadnione także nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Jednocześnie Sad zauważa, że zarówno w skardze, jak i w piśmie z 3 czerwca 2022 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu do sprecyzowania skargi, skarżący podnosi, że we wniosku z [...] lutego 2022 r. jako podstawę swojego zadania wskazał art. 158 § 2 k.p.a. Sąd za zasadne uznał wyjaśnienie skarżącemu, że przepis, który skarżący podaje jako podstawę swojego żądania wchodzi w zakres regulacji jednej z instytucji postępowania administracyjnego – stwierdzenia nieważności decyzji, uregulowanej w art. 156 – art. 159 k.p.a. Inaczej ujmując, jednego z postępowań nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, tzw. postępowania nieważnościowego. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., zatem może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przepis ten w punktach od 1 do 7 określa w jakich przypadkach organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji i m.in. w przypadku określonym w pkt. 2 – kiedy decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei art. 156 § 2 k.p.a. stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Dopiero, zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a., jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 (tj. upływu dziesięciu lat, nieodwracalności skutków prawnych), organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których nie stwierdził nieważności decyzji. Art. 158 § 2 k.p.a. zawiera więc uregulowanie, które nie ma charakteru samodzielnego i jego zastosowanie może mieć miejsce tylko w trybie nieważnościowym i wtedy kiedy nie jest wyłączone stosowanie art. 156 k.p.a. stanowiącego o pozytywnych czy negatywnych przesłankach wydania decyzji. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa w postępowaniu nieważnościowym jest jednym z rodzajów rozstrzygnięć (element decyzji określony w art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.) postępowania nieważnościowego, oprócz stwierdzenia nieważności decyzji czy odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Aby też organ mógł stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, to musiałby wszcząć postępowanie nieważnościowe w trybie zakreślonym granicami regulacji art. 156 – art. 159 k.p.a. Tymczasem względem decyzji administracyjnych - aktów własności ziemi, w chwili obecnej możliwości takiej nie daje, jak słusznie zauważył organ, obowiązujący od 1 stycznia 1992 r., art. 63 ust. 2 o gospodarowaniu nieruchomościami rolnych Skarbu Państwa. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł, jak sentencji postanowienia.