VIII SA/Wa 355/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 18 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi E. M. i A. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazu opróżnienia i zabezpieczenia budynku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym A. M. wyjaśnił, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, dwoma synami i teściem, a dochód rodziny wynosi [...] zł. W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymienił dom jednorodzinny o wartości [...] , nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, pawilon handlowo – usługowy o wartości [...] zł, kamienicę z działką o wartości [...] zł, oszczędności w kwocie [...] zł oraz stałe zobowiązania i wydatki m.in. na dzierżawę "terenu", najem lokali handlowych, opłaty za media i utrzymanie mieszkania, łącznie ok. [...] zł. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W stanie faktycznym sprawy należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy trzeba pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych W tym kontekście wskazać przede wszystkim należy, że pięcioosobowa rodzina skarżącego posiada stały dochód według deklaracji, w wysokości [...] zł, majątek nieruchomy o znacznej wartości i co najistotniejsze posiada także bieżące środki finansowe w formie oszczędności w kwocie [...] zł. W ocenie referendarza dysponowanie określonym majątkiem oraz oszczędnościami wielokrotnie przekraczającymi koszty sądowe w sprawie nie wskazuje, aby skarżący znajdował się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej. W podobnych stanach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podnosił, że nie można przyjąć, by osoba dysponująca - poza stałymi dochodami - oszczędnościami zgromadzonymi na lokacie bankowej, niezależnie w jakiej one są wysokości, nie była w stanie, mimo podjęcia wszelkich starań, ponieść kosztów ustanowienia adwokata, bez względu także na cel, gromadzenia wymienionych oszczędności (por. m.in. z 26 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 265/09, z 23 września 2009 r., sygn. akt I OZ 878/09, z 14 lutego 2007 r., sygn. akt I FZ 563/07). Z tych wszystkich względów, w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie, należy uznać, że brak jest jakichkolwiek podstaw uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie zostały bowiem spełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przypomnieć należy w tym miejscu, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej ich poniesienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Tego rodzaju sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.