VIII SA/Wa 350/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lipca 2017 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. Wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł. Stan konta na rachunku w Banku [...] wynosi [...] zł, w [...] Banku (-) [...] zł, zaś w [...] Banku [...] (-) [...] zł. Stan środków w kasie wynosi zaś [...] zł. Wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą na majątku J. C., w związku z zawarciem umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie. W świetle treści tej umowy, skarżąca zobowiązana została do przeznaczania 60% zysków na spłatę zobowiązań, choć w praktyce Spółka przeznacza na ten cel 100% zysku. Do wniosku załączyła m. in.: kopie zeznań podatkowych (CIT - 8) za lata 2015 – 2016 r. (przychody za 2015 r. – [...] zł, dochód – [...] zł; za 2016 r. przychód – [...] zł i dochód [...]zł), a także wyciągi z rachunków bankowych. Oświadczyła, że nie posiada środków finansowych na uiszczenie opłaty sądowej (wpis od skargi w wysokości [...] zł). Postanowieniem z 25 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, gdyż prowadzi ona działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, z której osiąga dochody. Nie wykazała, że nie jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania (wpis od skargi na obecnym etapie). Spółka prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postawiła zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że posiada możliwość uiszczenia wymaganej opłaty sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymaga, że załączony w niniejszej sprawie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy nie został podpisany przez osoby uprawnione do reprezentacji Spółki. Jednakże powyższa okoliczność, zdaniem Sądu, nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu sprzeciwu na wskazane wyżej postanowienie starszego referendarza sądowego z 25 lipca 2017 r. Sąd uznał bowiem, że mimo braku podpisu pod wnioskiem o przyznanie Spółce prawa pomocy, wniosek ten został złożony skutecznie. Jak wynika z akt sądowych poza sporem jest, że powyższy wniosek stanowi załącznik do odpowiedzi Spółki na wystosowane do niej wezwanie Sądu z [...] czerwca 2017 r. podpisanej przez Prezesa Zarządu Spółki (k. 31 akt sądowych) i został przesłany tym samym listem. Wskazana okoliczność nie stanowi zatem przeszkody do merytorycznego rozpoznania sprzeciwu skarżącej, o czym świadczy także pogląd prawny zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 7 maja 2015 r., sygn. akt II OZ 383/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: "CBOSA"), który to pogląd tutejszy Sąd w pełni aprobuje. Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "uppsa"), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 uppsa, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że zostały spełnione przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku w całości lub w części. Z utrwalonego orzecznictwa i poglądów doktryny wynika bowiem obowiązek uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z tą działalnością, tj. ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2014 r., I OZ 304/14). Tym samym Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu o braku podstaw do przyznania Spółce prawa pomocy. Skarżąca prowadzi bowiem działalność gospodarczą znacznych rozmiarów i osiąga z tego tytułu wielomilionowe przychody. Wykazała dochód za ostatni rok obrotowy w kwocie ponad [...] zł. Korzysta przy tym z dopłat dokonywanych przez J. C., o czym świadczy treść załączonych do wniosku rachunków bankowych. Brak jest zatem podstaw do wniosku, że pomimo wskazywanych trudności finansowych (płatniczych), nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego, w tym uiścić wymagany wpis od skargi ([...] zł). W realiach niniejszej sprawy podkreślić należy, w odpowiedzi na argumentację skarżącej, że zobowiązania prywatnoprawne nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Podniesiona we wniosku argumentacja, że Spółka, zgodnie z zawartą umową o przewłaszczenie, posiada zobowiązania dotyczące spłaty wierzytelności i przeznacza na ten cel całość wypracowanego zysku, zdaniem Sądu nie skutkuje koniecznością przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.