VIII SA/Wa 230/18

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2017r., znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona. Wnioskodawca wraz z żoną utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu umów o pracę oraz wynagrodzenia dla pełnomocnika o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że oprócz oszczędności w wysokości [...] zł nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej i innej nieruchomości, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawca wskazał koszty utrzymania mieszkania w wysokości [...] zł oraz opłaty za media w wysokości [...] zł, co w sumie stanowi kwotę [...] zł. Wnioskodawca dodał, że ma z żoną ustanowioną rozdzielność majątkową, na podstawie zawartej majątkowej umowy małżeńskiej z dnia 25 września 2007 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uzyskiwane obecnie dochody są obciążone z tytułu zaskarżonej decyzji i są zbyt niskie by był w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie oraz koszty ustanowienia adwokata z wyboru. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H. Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie znajduje się w żadnej ww. sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca wraz z żoną uzyskują stały, niemały dochód miesięczny w wysokości [...] zł. netto, który przeznaczany jest wyłącznie na własne potrzeby. Nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Ponadto, wnioskodawca posiada zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. Wskazać przy tym należy, iż aktualna linia orzecznicza sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy uznaje fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie NSA z dnia 27 września 2011r. sygn. akt I OZ 724/11 Lex 965945). Posiadanie oszczędności pieniężnych oraz stałych niemałych dochodów miesięcznych w zasadzie wyklucza obecnie przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że z uzyskiwanego dochodu o łącznej wysokości [...] zł wnioskodawca ponosi miesięczne wydatki stałe w wysokości [...] zł. Po odjęciu od wysokości uzyskiwanego dochodu wysokości ponoszonych wydatków wnioskodawcy pozostaje do dyspozycji kwota [...] zł. Nawet przy uwzględnieniu, że z kwoty tej wnioskodawca przeznacza miesięcznie około [...] zł na bieżące potrzeby życia codziennego, to i tak do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje kwota w wysokości około [...] zł – [...] zł. Stwierdzono zatem, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Jeżeli strona ma jakikolwiek majątek, w szczególności stały miesięczny dochód zapewniający potrzeby bytowe oraz zgromadzone oszczędności pieniężne to powinna samodzielnie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona w sprawie przez wnioskodawcę okoliczność, iż posiada wyłączoną wspólność ustawową małżeńską na podstawie zawartej majątkowej umowy małżeńskiej. Wyjaśnić należy, iż ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59), zwanego dalej k.r.o. regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o). Zgodnie z treścią art. 27 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zatem nawet rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.). Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawca nie znajduje się w stanie ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, by nie był on w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych w sprawie, jak również kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Uznano, że wnioskodawca przy wysokości uzyskiwanego wraz z żoną dochodu oraz zgromadzonych oszczędnościach pieniężnych jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, jak również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z tego względu odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.