VII SO/Wa 11/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak [...] w przedmiocie polecenia P. S.A. z siedzibą w W. podjęcia i realizacji czynności zmierzających do przygotowania przeprowadzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2020 r. postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji

Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 30 kwietnia 2020 r. złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz za pośrednictwem organu skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z [...] kwietnia 2020 r., znak [...] polecającą P. S.A. realizację "działań w zakresie przeciwdziałania COVID-l9, polegających na podjęciu i realizacji niezbędnych czynności zmierzających do przygotowania przeprowadzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2020 r., w trybie korespondencyjnym, w szczególności poprzez przygotowanie struktury organizacyjnej, zapewnienie niezbędnej infrastruktury oraz pozyskanie koniecznych zasobów materialnych kadrowych" wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z faktem wpływu bezpośrednio do Sądu jako pierwszej skargi wraz z wnioskiem sąd zarejestrował w pierwszej kolejności wniosek o wtrzymanie wykonania oczekując jednocześnie na wpływ skargi wraz z odpowiedzią organu na skargę. W uzasadnieniu wniosku Rzecznik wskazał, że "przesłanką do zastosowania przez Sąd art. 61 § 3 p.p.s.a. i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest poważna i realna obawa, że - na skutek wykonywania zaskarżonej decyzji Prezesa Rady Ministrów - dojdzie m.in. do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które - raz zaistniałe - spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, w której poważnego uszczerbku doznają chronione konstytucyjnie prawa obywatelskie. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że chodzi o takie skutki, w przypadku których powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt IIFSK 182/10). W tym przypadku w ocenie Rzecznika taka właśnie sytuacja ma miejsce - utrzymywanie w systemie prawnym zaskarżonej decyzji Prezesa Rady Ministrów i sytuacji, w której centralny organ władzy publicznej wydając polecenie operatorowi pocztowemu, nadając mu de facto uprawnienia zastrzeżone dla innych organów będących częścią procesu wyborczego, może w sposób nieodwracalny zmienić dotychczasowe zasady przeprowadzania wyborów w Rzeczypospolitej Polskiej, tym samym ewentualne wykonanie tej decyzji w sposób zasadniczy może wpłynąć na prawną ocenę ważności wyborów". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest to, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie decyzji pod warunkiem zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy, a mianowicie jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Na wstępie wyjaśnić należy, przede wszystkim w zaistniałej nadzwyczajnej sytuacji dotyczącej charakteru decyzji zaskarżonej do tut. Sądu, że skarga datowana jest na 29 kwietnia 2020 r. Została więc opracowana przed dniem wyborów Prezydenta RP, planowanych pierwotnie na 7 maja 2020 r., jako wybory w całości korespondencyjne. Tym niemniej - z przyczyn różnie ujmowanych i tłumaczonych - do wyborów 7 maja 2020 r. nie doszło. I tura wyborów prezydenckich odbyła się dopiero 12 czerwca 2020 r., ale jako wybory co do zasady odbywające się w lokalach wyborczych (z pozostawieniem określonym wyborcom możliwości głosowania korespondencyjnego). Wprawdzie bowiem, co podkreśla Rzecznik Praw Obywatelskich w swej skardze, 6 kwietnia 2020 r. Sejm RP uchwalił ustawę o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r., przewidującą przeprowadzenie wyborów wyłącznie w formie korespondencyjnej, ale ustawa ta nie uzyskała poparcia Senatu RP, który 5 maja 2020 r. wniósł o jej odrzucenie. Sejm jednak odrzucił uchwałę Senatu, a Prezydent Rzeczypospolitej ustawę podpisał, ale dopiero 8 maja 2020 r. Ustawa ta weszła w życie 9 maja 2020 r. Jej przedmiotem było określenie zasad przeprowadzania głosowania korespondencyjnego w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r., w związku z ogłoszonym stanem epidemii na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym obowiązków Poczty Polskiej S.A. (art. 3 ust. 1 ustawy). Tym niemniej, ustawa ta 2 czerwca 2020 r. uchylona została ustawą z dnia 2 czerwca 2020 r. o szczególnych zasadach organizacji wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r. z możliwością głosowania korespondencyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 979). Tym samym bezprzedmiotowe stało się w dniu orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niniejszym postanowieniem postępowanie wpadkowe o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Z uwagi na obowiązujący stan prawny nie może ona być już wykonana i kwestia jej wstrzymania jest już bezprzedmiotowa przedmiotowo. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny wydaje w takim wypadku postanowienie o umorzeniu postępowania, które może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 cyt. ustawy). Podkreślić należy, że umorzenie postępowania w sprawie z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich nie wynika w żadnej mierze z przeprowadzenia merytorycznej oceny zasadności (lub jej braku) skargi na przedmiotową decyzję. Jest wyłącznie wynikiem formalnego stwierdzenia przez tut. Sąd, że bezprzedmiotowym byłoby orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji, która w obowiązującym stanie prawnym wykonana być już nie mogłaby i której treść rozstrzygnięcia dotyczyła takich wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej, które - jak planowano (gdyż w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie obowiązywała jeszcze ustawa uchwalona 6 kwietnia 2020 r. o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r.) - miały odbyć się wyłącznie w formie korespondencyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokona merytorycznej kontroli zaskarżonej przez Rzecznika Praw Obywatelskich decyzji, dopiero po rozpoznaniu zawisłej sprawy i w składzie trzech sędziów zawodowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.