VII SA/Wa 1048/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak [...] w przedmiocie polecenia P. S.A. z siedzibą w W. podjęcia i realizacji czynności zmierzających do przygotowania przeprowadzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2020 r. postanawia: odrzucić skargę

Skarżący pismem datowanym na 4 maja 2020 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z [...] kwietnia 2020 r., znak [...] polecającą P. S.A. realizację działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, polegających na podjęciu i realizacji niezbędnych czynności zmierzających do przygotowania przeprowadzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2020 r., w trybie korespondencyjnym, w szczególności poprzez przygotowanie struktury organizacyjnej, zapewnienie niezbędnej infrastruktury oraz pozyskanie koniecznych zasobów materialnych kadrowych oraz wniosek o wstrzymanie wykonania tejże decyzji w części obejmującej przekazanie Poczcie Polskiej S.A. spisu wyborców. Wykazując interes prawny w złożeniu takiej skargi, skarżący wyjaśnił, że "w orzecznictwie sądów administracyjnych wykazuje się, iż posiadanie interesu prawnego jako pochodna legitymacji procesowej musi być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes musi być przy tym osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić raz aktualny, a nie ewentualny. Skarżący nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym oraz nie był adresatem decyzji, ale posiada interes prawny spełniający kryteria wskazane powyżej. Ze względu na pogląd prezentowany przez Prezesa Rady Ministrów, P. S.A. oraz Państwową Komisję Wyborczą zasadne jest uznanie, że polecenie zawarte w sentencji zaskarżonej decyzji obejmowało również spis wyborców. Z racji tego, iż dane osobowe skarżącego również znajdują się w jednym ze spisów wyborców, wykonanie decyzji doprowadzi do bezprawnego rozporządzenia wspomnianymi danymi osobowymi i przekazania ich w ręce nieuprawnionego podmiotu. Z tego powodu interes ten jest konkretny i indywidualny. Prośba P. S.A. o udostępnienie przez właściwe organy samorządu terytorialnego spisu wyborców potwierdziła natomiast aktualność tegoż interesu". W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie z uwagi na brak interesu prawnego skarżącego. W uzasadnieniu odpowiedzi organ wskazał, że decyzja została wydana w oparciu o art. 11 ust. 2 w zw. z art. 11 ust. 2a, ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374, 567, 568), nie została natomiast wydana w oparciu o art. 99 ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, który stanowi podstawę do pozyskania danych osobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej także "p.p.s.a.") do wniesienia skargi uprawnionym jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a także prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie interesu prawnego w rozumieniu ww. przepisu ma szersze znaczenie, niż w rozumieniu art. 28 k.p.a. Oznacza interes prawny do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, czyli żądania dokonania przez ten sąd oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z obiektywnym porządkiem prawnym (por. np. T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska - Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz. W-wa, 2005, s. 213, wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r. II OSK 439/10 – CBOSA i powołana tam literatura). Pojęcie strony, jak słusznie stwierdził NSA w ww. wyroku, jest kategorią prawa materialnego i dlatego interes prawny w postępowaniu administracyjnym wynikać musi z prawa materialnego, natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym może wynikać także z przepisów prawa procesowego lub ustrojowego. Wykazanie interesu prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym (podobnie, jak w postepowaniu administracyjnym) jest obowiązkiem skarżącego. Ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny nie poszukuje we własnym zakresie tego interesu. Może natomiast i powinien dokonać oceny wskazanych przez stronę lub skarżącego okoliczności, przemawiających za istnieniem takiego interesu prawnego. Tym niemniej, to skarżący powinien wykazać, że istnieje związek o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującym przepisem materialnoprawnym, a jego sytuacją prawną; związek polegający na tym, że zastosowanie danego przepisu może mieć bezpośredni wpływ na sytuację skarżącego. Jeżeli zaś taki bezpośredni wpływ nie zostanie wykazany, to brak jest interesu prawnego takiej osoby i nie może być ona uznana za stronę (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99, CBOSA). Osoba, która nie ma (nie wykaże) interesu prawnego w wyżej określonym znaczeniu, nie może więc skutecznie prawnie żądać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga wniesiona przez taką osobę podlega odrzuceniu. Jeżeli natomiast brak takiego interesu prawnego zostanie stwierdzony w toku postępowania sądowego, wówczas sąd skargę oddala (tak też uchwała NSA z 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62). Skarżący nie był stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Nie wykazał też własnego, indywidualnego interesu prawnego we wniesieniu do tut. Sądu skargi na decyzję Prezesa Rady Ministrów z [...] kwietnia 2020 r. w sposób opisany powyżej. W uzasadnieniu skargi, w zakresie wykazywanego interesu prawnego, skarżący przyznaje, że interes ten musi być indywidualny, konkretny i aktualny, a nie hipotetyczny, potencjalny. Takie stwierdzenie jest poprawne; tym niemniej z zaskarżonej decyzji nie wynika wprost polecenie przez Prezesa Rady Ministrów P. S.A. pozyskanie jakichkolwiek danych osobowych (chronionych) skarżącego. Nie wynika też wprost nakaz uzyskania danych osobowych skarżącego, zawartych w spisie wyborców. Sentencja decyzji brzmi: "polecam P. S.A. [...] realizację działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, polegających na podjęciu i realizacji niezbędnych czynności zmierzających do przygotowania przeprowadzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2020 r., w trybie korespondencyjnym, w szczególności poprzez przygotowanie struktury organizacyjnej, zapewnienie niezbędnej infrastruktury oraz pozyskanie koniecznych zasobów materialnych kadrowych". Z sentencji tej nie wynika więc – jak twierdzi skarżący – polecenie operatorowi pocztowemu pozyskanie spisu wyborców, a zatem danych osobowych – a właśnie w tym skarżący upatruje naruszenia swojego indywidulnego interesu prawnego. Odrębną natomiast kwestią, niebędącą przedmiotem niniejszej sprawy, jest, w jaki sposób P. S.A. wykonywałaby zaskarżoną decyzję i czy działanie tego operatora nie naruszałoby prawa m.in. w zakresie niezbędnej ochrony danych osobowych skarżącego. Tym samym, nie sposób jest uznać, że skarżący wykazał indywidualny i realny (a nie dotyczący ogółu wyborców polskich i wyłącznie potencjalny, domyślny) interes prawny. Skarżący nie skonkretyzował też, w jaki sposób bezpośrednio została zaskarżoną decyzją naruszona jego sfera praw chronionych. Nie wykazał bezpośredniego związku pomiędzy zarzucanym naruszeniem prawa, a jego osobistą, indywidualną sytuacją materialnoprawną. Nie jest zaś wykazaniem takiego związku wskazanie na potencjalną możliwość ewentualnego bezprawnego pozyskania i ewentualnego wykorzystywania przez P. S.A. danych osobowych skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza jednocześnie, że obywatelska troska o ochronę danych osobowych i należyte wykonywanie zadań wyborczych przez właściwe i powołane po temu organy, jest działaniem ze wszech miar zasługującym na uznanie. Tym niemniej troska taka sama w sobie nie jest wykazaniem realnego, bezpośrednio naruszonego i własnego indywidualnego interesu prawnego, powodującego powstanie po stronie jednostki lub podmiotu legitymacji skargowej w rozumieniu ww. art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawniającej do skutecznego poszukiwania ochrony przed sądem administracyjnym. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 w zw. z art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji. Formalnoprawny charakter postanowienia spowodował, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie rozpoznawał skargi merytorycznie.