VII SA/Wa 738/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w sprawie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić A. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia radcy prawnego.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca w formularzu PPF podała, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Wspólny dochód w rodzinie wynosi 5 350 zł., na który składa się wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni i emerytura męża wnioskodawczyni. Strona wykazała posiadanie nieruchomości – domu – o pow. 200 m2 o szacunkowej wartości 500 000 zł. (własność 50%) oraz nieruchomości rolnej częściowo zalesionej nieużytkowanej o pow. 0,8 ha o wartości około 10 000 zł. Strona nie wykazała posiadania oszczędności, ani innego majątku. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawczyni jest zatrudniona w sklepie i otrzymuje netto około 1 500 zł. Ponadto podniosła, że sprawa jest skomplikowana i potrzebuje do prawidłowej obrony pełnomocnika z urzędu. Dodała, że ponosi następujące koszty utrzymania koszty opłaty za wodę, gaz, prąd, kanalizację - 800 zł., wyżywienie, bieżące utrzymanie 3 000 zł. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawczyni wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową A. W. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Należy zauważyć, że z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika aby strona była w trudnej sytuacji majątkowej i aby wnioskodawcę można było zaliczyć do osób ubogich, których stać na zaspokajanie jedynie podstawowych potrzeb. Wnioskodawczyni utrzymuje się z łącznego dochodu pochodzącego z wynagrodzenia za pracę i emerytury męża w łącznej wysokości 5 350 zł. miesięcznie. Posiada dom oraz nieruchomość rolną o pow. 0,8 ha. Wskazane wydatki zamykają się w kwocie 3 800 zł. Porównując je z dochodami gospodarstwa domowego wskazać należy, że wnioskodawczyni posiada wolne środki, które może przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych i opłacenie pełnomocnika we własnym zakresie. Pamiętać należy, że prawo pomocy przysługuje jedynie stronie, która znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn od siebie niezależnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 r. II OZ 1028/14 Lex nr 1530792, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 czerwca 2012 r. II SA/Rz 440/12 Lex nr 1231908). Skarżący nawet jeżeli ma trudności finansowe, to powinien w pierwszej kolejności poszukać rozwiązania tych problemów we własnym zakresie. Wskazać w tym zakresie należy na możliwości wzięcia pożyczki lub udzielenia dzierżawy nieruchomości rolnej, której wnioskodawczynie obecnie nie wykorzystuje. W orzecznictwie przyjęło się stanowisko, że jeżeli strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia to faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571., tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12). Z tych względów uznano, że strona jest w stanie opłacić koszty sądowe w sprawie i odmówiono przyznania prawa pomocy w tym zakresie. W zakresie ustanowienia pełnomocnika uznano, że z uzyskiwanego dochodu samodzielnie poniesienie wydatku nie przekracza finansowych możliwości wnioskodawcy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.