Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VII SA/Wa 587/23

Wyrok WSA w Warszawie z 24 maja 2023 r., VII SA/Wa 587/23

Wynik

Stwierdzono nieważność uchwały w części

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
24 maja 2023
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędzia WSA Wojciech Rowiński, Asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w sprawie przyjęcia "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S." I. stwierdza nieważność § 9 ust. 2, § 10, § 11, § 12 ust. 1, § 14 ust. 4 i § 19 ust. 1 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S., stanowiącego załącznik nr 1 do zaskarżonej uchwały, II. zasądza od Gminy S. na rzecz Wojewody Mazowieckiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

1. W dniu 18 listopada 2022 r. Rada Gminy S. – działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559, ze zm.; dalej: u.s.g.) oraz art. 19 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2020 r. poz. 2028, ze zm.; dalej: u.z.z.w.) – podjęła uchwałę nr [...] w sprawie przyjęcia "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S." (Dz. Urz. Woj. Mazow. poz. [...]). 2. Pismem z 10 lutego 2023 r. Wojewoda Mazowiecki wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na ww. uchwałę, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w zakresie ustaleń zawartych w załączniku nr 1 do uchwały, tj. § 9 ust, 2, § 10, § 11, § 12 ust. 1, § 14 ust. 4, § 19 ust. 1. Zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie przepisów wymienionych w uzasadnieniu skargi, poprzez ich błędne zastosowanie, w szczególności art. 19 ust, 3 i 5 u.z.z.w. Skarżący wniósł również o zasądzenie od Gminy S. na rzecz Wojewody Mazowieckiego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. 2.1. Wojewoda Mazowiecki wskazał, że porównując treść § 9 ust. 2 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały z brzmieniem art. 27 u.z.z.w. uznać należy, że Rada Gminy zmodyfikowała ww. przepis, w zakresie podstawy, na jakiej ustala się ilość pobranej wody i odprowadzanych ścieków, co stanowi istotne naruszenie prawa. Z kolei w § 10 tego aktu, organ dokonał modyfikacji ustaleń zawartych w art. 19a ust. 4 i 5 u.z.z.w. W ocenie skarżącego, Rada nie uwzględniła wszystkich elementów zawartych w przepisie ustawy oraz dokonała modyfikacji regulacji zawartej w ustawie w tym zakresie. Skarżący następnie wskazał, że treść § 11 załącznika Nr 1 do uchwały w sposób istotny narusza art. 19a ust. 4 u.z.z.w., w zakresie, w jakim ustaleniem tym Rada nałożyła na osobę ubiegającą się o przyłączenie do sieci obowiązek przedłożenia dokumentu potwierdzającego okoliczności, o których mowa w art. 6 ust. 4 u.z.z.w. Skarżący wskazał, że Rada Gminy nie posiada delegacji do nałożenia na osoby ubiegające się o przyłączenie do sieci, obowiązku dołączenia do wniosku dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości. Następnie w ocenie Wojewody, § 12 ust. 1 załącznika nr 1 do uchwały jest niezgodny z regulacją zawartą w art. 19a ust. 1 i 2 u.z.z.w., a § 19 ust. 1 załącznika Nr 1 do uchwały narusza art. 8 ust. 3 u.z.z.w. Innymi słowy, w ocenie skarżącego, Rada Gminy w § 12 ust. 1 oraz § 19 ust. 1 załącznika Nr 1 do uchwały dokonała modyfikacji regulacji zawartej odpowiednio w art. 19a ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 3 u.z.z.w., w zakresie, w jakim w drodze aktu prawa miejscowego zmieniła długość terminów określonych na poziomie ustawy. Ponadto § 14 ust. 4 załącznika nr 1 do uchwały narusza art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Wojewoda wyjaśnił, że z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w art. 91 ust. 1 u.s.g. oraz fakt, że organ nadzoru utracił uprawnienie do orzeczenia we własnym zakresie o nieważności zaskarżonej uchwały, stwierdzenie wystąpienia przesłanki istotnego naruszenia prawa w uchwale obliguje organ nadzoru do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. 3. W odpowiedzi na skargę, Rada Gminy S. wniosła o uwzględnienie zawartych w niej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Z art. 151 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. 4.1. Skargę na uchwałę Rady Gminy S. w niniejszej sprawie wniósł Wojewoda Mazowiecki jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 u.s.g. W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. wyrok NSA z 15 lipca 2005 r. sygn. akt II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, Nr 1, poz. 7). 4.2. Sąd podkreśla, że stwierdzenie nieważności takiego aktu, jak zaskarżona uchwała, może zostać orzeczone tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym i gdy wynika to wprost z treści tego przepisu. Do kategorii istotnych naruszeń prawa zalicza się naruszenia znaczące, jak np. naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, przepisów podstawy prawnej podejmowanych uchwał, przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego – przez ich wadliwą wykładnię – oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 29.09.2021 r., I OSK 4382/18, LEX nr 3230418). Zgodnie ze stanowiskiem doktryny oraz z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (zob. wyrok NSA z 13.01.2022 r., III OSK 542/21, LEX nr 3287532). Zatem stwierdzenie nieważności uchwały organu gminy przez sąd następuje wyłącznie w sytuacji istotnego naruszenia prawa (zob. wyroki NSA: z 20.03.2009 r., II OSK 1527/08, LEX nr 737988; z 14.04.2011 r., I OSK 12/11, LEX nr 990159; z 28.05.2015 r., II OSK 2630/13, LEX nr 2089950; z 17.02.2016 r., II FSK 3595/13, LEX nr 2036630). 4.3. Przedmiotem zaskarżonej uchwały było przyjęcie "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S.". Oceniając legalność zaskarżonej uchwały należało uwzględnić, że została ona podjęta na podstawie art. 19 ust. 3 u.z.z.w. Zgodnie z tym przepisem, rada gminy uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, który – o czym stanowi ust. 4 tego przepisu – jest aktem prawa miejscowego. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma jednak art. 19 ust. 5 u.z.z.w., zgodnie z którym, Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; 2) warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; 4) warunki przyłączania do sieci; 5) warunki techniczne określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych; 6) sposób dokonywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne odbioru wykonanego przyłącza; 7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; 8) standardy obsługi odbiorców usług, w tym sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; 9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. 4.4. Z analizy językowej art. 19 ust. 5 u.z.z.w. wynikają dwa podstawowe wnioski wpływające na zakres kompetencji prawodawczej rady gminy. Po pierwsze, przedmiotem regulacji prawodawcy miejscowego jest określenie "praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług". Po drugie, określając te obowiązki, rada gminy jest zobowiązana do zawarcia w regulaminie przepisów dotyczących spraw wymienionych w przytoczonych wyżej punktach od 1 do 9 art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Sąd wskazuje, że art. 19 ust. 5 u.z.z.w. jest legislacyjnie skonstruowany w ten sposób, że czyni przedmiotem regulacji "prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług". Dopiero po tych słowach, jednak wciąż we wprowadzeniu do wyliczenia, zawarto sformułowanie "w tym". Zatem rada gminy może określać w regulaminie uchwalanym na podstawie art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, również jeśli nie dotyczą one zagadnień wprost wymienionych w wyliczeniu, tj. w przytoczonych wyżej punktach od 1 do 9 art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Na tle omawianych przepisów analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 maja 2022 r. (sygn. akt III OSK 1115/21, LEX nr 3342709), w którym stwierdzono, że wyliczenie to określa konieczne minimum jakie musi się znaleźć w treści uchwalonego aktu, a brak w tym zakresie oznacza istotne naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu prawa miejscowego wydanego na tej podstawie. 4.5. Należy również przypomnieć, zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Zatem akty prawa miejscowego wydaje się w granicach upoważnienia ustawowego, celem uszczegółowienia norm ustawowych na terenie danej gminy (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 30.03.2022 r., III SA/Po 1608/21, LEX nr 3339617). Zatem prawo miejscowe może uszczegóławiać regulacje ustawowe – nie może natomiast ich zastępować (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11.03.2021 r., III SA/Gl 789/20, LEX nr 3172890). Ponadto, powtórzenie przepisów ustawowych w akcie prawa miejscowego jest, w świetle § 137 w zw. z § 143 Zasad techniki prawodawczej, istotnym naruszeniem prawa. Generalnie Zasady techniki prawodawczej nie stanowią wzorca w ocenie ważności obowiązującego prawa. Zatem należałoby przyjąć, że ich naruszenie nie świadczy o sprzeczności z prawem w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności kontrolowanych aktów w całości bądź w części. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w których konkretne uchybienie Zasadom techniki prawodawczej przyjdzie zakwalifikować, jako istotne naruszenie prawa. Będzie to zwłaszcza dotyczyć podstawowych kanonów techniki prawodawczej. Trybunał Konstytucyjny wypracował stanowisko, zgodnie z którym naruszenie zasad techniki prawodawczej może prowadzić do uznania danego aktu prawnego, w całości lub w części, za niezgodny z Konstytucją, jednak tylko wtedy, gdy naruszenie to jest poważne i powoduje naruszenie którejś z konstytucyjnych zasad tworzenia prawa wymagającej, aby materia regulowana wydanym aktem normatywnym wynikała z upoważnienia ustawowego i nie przekraczała zakresu tego upoważnienia (zob. wyrok TK z dnia 24 lutego 2003 r. sygn. K 28/02, OTK-A 2003; wyrok TK z dnia 29 października 2003 r., sygn. K 53/02, OTK-A 2003; wyrok TK z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. P 15/05, OTK-A 2006; por. też T. Zalasiński, Zasady prawidłowej legislacji w poglądach Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008, s. 51). Stąd, tylko w sytuacji powiązania naruszenia Zasad techniki prawodawczej z naruszeniem zasady konstytucyjnej, można mówić o wystąpieniu istotnego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności aktu prawnego (por. wyroki NSA: z dnia 24 października 2018 r., II OSK 2498/16, LEX nr 2589098; z dnia 19 maja 2021, sygn. III OSK 439/21, LEX nr 3180650). Z treści delegacji ustawowej do wydania spornego Regulaminu nie da się wyprowadzić wniosku, że przekazuje ona kompetencję do ponownego uregulowania w akcie prawa miejscowego kwestii już uregulowanych w ustawie. Nieuprawnione wejście prawodawcy lokalnego w sferę kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla ustawodawcy może bowiem wywołać u adresatów norm wadliwe przekonanie, że transponowane na grunt lokalny normy ustawowe są jedynie normami prawa miejscowego, które wiążą wyłącznie na obszarze właściwości lokalnego prawodawcy (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 370/07, LEX nr 446997; wyrok NSA z 14 czerwca 2022 r., sygn. III OSK 5233/21, LEX nr 3355620). Toteż powielanie oraz modyfikowanie tej regulacji w akcie prawa miejscowego jest niedopuszczalne. 5. Uwzględniając skargę – zgodnie również ze stanowiskiem organu, który wydał zaskarżony akt – Sąd stwierdził, że § 9 ust. 2, § 10, § 11, § 12 ust. 1, § 14 ust. 4 i § 19 ust. 1 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S., stanowiącego załącznik nr 1 do zaskarżonej uchwały (dalej: Regulaminu), naruszają prawo w sposób istotny. 5.1. Zgodnie z § 9 ust. 2 Regulaminu, "podstawę ustalenia ilości pobranej wody lub wprowadzonych ścieków stanowią: wodomierz główny, urządzenie pomiarowe, przeciętne normy zużycia oraz ilości ustalone w umowie". Tymczasem, jak trafnie wskazał skarżący, z art. 27 ust. 1 oraz ust. 4-6 u.z.z.w. wynika, że: "1. Ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego, a w przypadku jego braku - w oparciu o przeciętne normy zużycia wody. (...) 4. Ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych. 5. W razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1, jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie. 6. W rozliczeniach ilości odprowadzonych ścieków ilość bezpowrotnie zużytej wody uwzględnia się wyłącznie w przypadkach, gdy wielkość jej zużycia na ten cel ustalona jest na podstawie dodatkowego wodomierza zainstalowanego na koszt odbiorcy usług." W związku z tym należało zgodzić się ze skarżącym, że oceniany § 9 ust. 2 Regulaminu narusza przytoczony wyżej przepis ustawy. Wynika z niego, że ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego, a dopiero w przypadku jego braku w oparciu o przeciętne normy zużycia wody. Ponadto, ilość odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych. W razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1, jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie. Nie ulega zatem wątpliwości, że art. 27 u.z.w.o.ś. w szczegółowy sposób określa zasady dokonywania rozliczeń za zaopatrywanie w wodę oraz odprowadzanie ścieków. 5.2. W § 10 Regulaminu przewidziano, że "osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci składa przedsiębiorstwu wniosek o przyłączenie, który powinien zawierać co najmniej: 1) imię i nazwisko (lub nazwę) wnioskodawcy, 2) adres do korespondencji, 3) w przypadku osób prawnych odpis z właściwego rejestru wskazujący na sposób reprezentacji podmiotu, 4) określenie rodzaju instalacji i urządzeń służących do odbioru usług, 5) określenie ilości przewidywanego poboru wody, jej przeznaczenie oraz charakterystyki zużycia wody, 6) wskazanie przewidywanej ilości odprowadzanych ścieków i ich rodzaju, 7) opis nieruchomości, do której będzie dostarczona woda lub z której będą odprowadzane ścieki, w szczególności określenie jej powierzchni, sposobu zagospodarowania i przeznaczenia, 8) wskazanie planowanego terminu rozpoczęcia poboru wody lub dostarczania ścieków". Z uwagi na użycie przez prawodawcę miejscowego – we wprowadzeniu do wyliczenia – zastrzeżenia "co najmniej", regulacja ta nie ma charakteru wyczerpującego. Niemniej jednak zgodnie z art. 19a ust. 4 u.z.z.w.: "Wniosek o wydanie warunków przyłączenia do sieci zawiera co najmniej: 1) imię i nazwisko lub nazwę oraz adres zamieszkania lub siedziby podmiotu ubiegającego się o przyłączenie do sieci; 2) wskazanie lokalizacji nieruchomości lub obiektu, który ma zostać przyłączony do sieci, w tym jego adres i numer działki ewidencyjnej, na której się znajduje; 3) informacje o przeznaczeniu i sposobie wykorzystywania nieruchomości lub obiektu, który ma zostać przyłączony do sieci; 4) określenie dobowego zapotrzebowania na wodę z podziałem na wodę do celów bytowych, technologicznych, przeciwpożarowych oraz innych, z uwzględnieniem przepływów średniodobowych i maksymalnych godzinowych oraz wielkości ładunku zanieczyszczeń; 5) określenie ilości i jakości odprowadzanych ścieków z podziałem na ścieki bytowe i przemysłowe; 6) plan zabudowy lub szkic sytuacyjny, określający usytuowanie przyłącza w stosunku do istniejącej sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz innych obiektów i sieci uzbrojenia terenu". Porównując treść tych dwóch przepisów – Regulaminu oraz u.z.z.w. – należało przyznać rację skarżącemu, że w zaskarżonej uchwale określając elementy wniosku wskazano adres do korespondencji zamiast adresu zamieszkania lub siedziby podmiotu ubiegającego się o przyłączenie do sieci. Ponadto do obligatoryjnych elementów wniosku nie zaliczono lokalizacji nieruchomości lub obiektu, który ma zostać przyłączony do sieci, w tym adresu i numeru działki ewidencyjnej, na której nieruchomość lub obiekt się znajduje, informacji o przeznaczeniu i sposobie wykorzystywania nieruchomości lub obiektu, który ma zostać przyłączony do sieci. Rada Gminy nie określiła wymogu wskazania dobowego zapotrzebowania na wodę z podziałem na wodę do celów bytowych, technologicznych, przeciwpożarowych oraz innych, z uwzględnieniem przepływów średniodobowych i maksymalnych godzinowych oraz wielkości ładunku zanieczyszczeń. Rada Gminy wskazując elementy wniosku o przyłączenie nieruchomości do sieci nie uwzględniła planu zabudowy lub szkicu sytuacyjnego, określającego usytuowanie przyłącza w stosunku do istniejącej sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz innych obiektów i sieci uzbrojenia terenu oraz jakości odprowadzanych ścieków. 5.3. Zgodnie z § 11 Regulaminu, "do wniosku, o którym mowa powyżej, osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci powinna dołączyć dokument określający tytuł prawny do nieruchomości, której dotyczy wniosek" (przepis ten nawiązuje do wniosku o przyłączenie nieruchomości do sieci). Oceniając tę regulację, należało mieć na uwadze, że w myśl art. 6 ust. 4 u.z.z.w., umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. W związku z tym, rada gminy nie posiada kompetencji do nałożenia na osoby ubiegające się o przyłączenie do sieci, obowiązku dołączenia do wniosku dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości. Uregulowanie takiego obowiązku w drodze aktu prawa miejscowego narusza art. 6 ust. 4 u.z.z.w. Przepis ten nie wprowadza żadnych ograniczeń, ani warunków co do możliwości zawarcia takiej umowy przez osoby, korzystające z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Zatem umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków może być zawarta zarówno z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, jak również z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Ponadto w świetle art. 15 ust. 4 u.z.z.w., przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 u.z.z.w. oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Zatem warunkiem przyłączenia do sieci nie może być przedłożenie dokumentu określającego tytuł prawny do nieruchomości. Trafnie zatem wskazywał Wojewoda, że § 11 Regulaminu prowadzi do zmiany woli ustawodawcy w zakresie ustalenia kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku o przyłączenie do sieci. Rozwiązanie przyjęte w § 11 Regulaminu, prowadzi bowiem do – sprzecznego z u.z.z.w. – wykluczenia osób korzystających z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. 5.4. W § 12 ust. 1 Regulaminu przewidziano, że "jeżeli są spełnione warunki techniczne, umożliwiające podłączenie nieruchomości do sieci, Przedsiębiorstwo w terminie 30 dni od otrzymania prawidłowo wypełnionego wniosku, o którym mowa powyżej, wraz z kompletem załączników, wydaje osobie ubiegającej się o podłączenie nieruchomości, dokument pod nazwą "Warunki przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej". W razie braku możliwości podłączenia nieruchomości do sieci, przedsiębiorstwo w terminie 21 dni od otrzymania wniosku, o którym mowa powyżej, informuje o tym osobę ubiegającą się o podłączenie wskazujące wyraźne powody, które uniemożliwiają podłączenie". Zgodnie natomiast z art. 19a ust. 1 i 2 u.z.z.w: 1. Na pisemny wniosek podmiotu ubiegającego się o przyłączenie do sieci przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane wydać warunki przyłączenia do sieci albo uzasadnić odmowę ich wydania, w terminie: 1) 21 dni - od dnia złożenia wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci, w przypadku budynków mieszkalnych jednorodzinnych, w tym znajdujących się w zabudowie zagrodowej; 2) 45 dni - od dnia złożenia wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci, w pozostałych przypadkach. 2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może przedłużyć terminy określone w ust. 1, odpowiednio o kolejne 21 albo 45 dni, po uprzednim zawiadomieniu podmiotu ubiegającego się o przyłączenie do sieci z podaniem uzasadnienia przyczyn tego przedłużenia. Oceniany § 12 ust. 1 Regulaminu modyfikuje zatem określone w ustawie terminy obowiązane wydania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne warunków przyłączenia do sieci albo uzasadnionej odmowy ich wydania. 5.5. Stosownie do § 14 ust. 4 Regulaminu, "podmiot przyłączany wykonuje inwentaryzację geodezyjną zgodnie z odrębnymi przepisami". Jak słusznie wskazał autor skargi, zgodnie z art. 43 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, ze zm.; dalej: p.b.), obowiązkowi geodezyjnego wyznaczenia, o którym mowa w ust. 1, nie podlegają przyłącza, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 23 p.b., jeżeli ich połączenie z siecią znajduje się na tej samej działce co przyłącza łub na działce do niej przyległej. Zgodnie zaś z art. 43 ust. 1aa p.b., obowiązkowi geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, o której mowa w ust. 1, podlegają budynki, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 16 lit. "b" p.b., oraz stacje ładowania, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 25 p.b. W ocenie Sądu, Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Regulacja ustawowa zawarta w tym przepisie nie przyznała radzie gminy kompetencji do ustalania obowiązków w zakresie wykonywania inwentaryzacji geodecyzjnej. Zagadnienie to leży poza zakresem przedmiotowym ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a w konsekwencji, nie należy również do zakresu regulacji aktów normatywnych wydawanych na jej podstawie, w tym zaskarżonej uchwały. 5.6. W § 19 ust. 1 Regulaminu przewidziano, że "przedsiębiorstwo ma obowiązek poinformowania odbiorców o planowanych przerwach lub ograniczeniach w dostawie wody w sposób zwyczajowo przyjęty, z wyprzedzeniem co najmniej 48 godzinnym". Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 3 u.z.z.w., "przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępniania zastępczych punktów poboru wody zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorcę usług co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego". Oceniany § 19 ust. 1 Regulaminu modyfikuje zatem (znacznie skraca) określony w ustawie termin poinformowania odbiorców o planowanych przerwach lub ograniczeniach w dostawie wody. 6. Mając powyższe na uwadze, Sąd – działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. – stwierdził nieważność § 9 ust. 2, § 10, § 11, § 12 ust. 1, § 14 ust. 4 i § 19 ust. 1 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S., stanowiącego załącznik nr 1 do zaskarżonej uchwały. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., a na zasądzoną kwotę złożyło się wyłącznie wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, albowiem postępowanie sądowe w tej sprawie jest wolne od opłat sądowych (art. 100 u.s.g.).

Informacje o sprawie

Data wpływu
13 marca 2023
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Rada Gminy
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki /przewodniczący/ Michał Podsiadło /sprawozdawca/ Wojciech Rowiński

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny