VII SA/Wa 425/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: odmówić M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący w formularzu PPF podał, że utrzymuje się z zasiłku chorobowego w wysokości 480 zł., dodał, że posiada długi, ponosi stałe opłaty: leki, rehabilitacja, wizyty lekarskie, czynsz, energia, gaz, woda żywność, zakupy własne. Nie wskazał wysokości poszczególnych wydatków. W formularzu PPF żadnych innych danych na temat sytuacji materialnej wnioskodawca nie podał. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia wydanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - właściwego uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy, - wykazania czy wnioskodawca posiada nieruchomości (dom, nieruchomości gruntowe, gospodarstwo rolne), jeżeli wnioskodawca posiada nieruchomości należało wskazać czy uzyskuje z nich dochody; - wskazania kto jest właścicielem lokalu wskazanego jako adres dla doręczeń wnioskodawcy (ul. [...] w [...]) i jakiej wielkości jest to lokal; - wskazania kto jest właścicielem lokalu wskazanego jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej (ul. [...] w [...]) i jakiej wielkości jest to lokal, ew. jakie koszty ponosi wnioskodawca w związku z tym lokalem; - wskazania kto jest właścicielem lokalu przy ul. [...] w [...], gdzie mieści się sklep prowadzony przez wnioskodawcę i jakiej wielkości jest to lokal, ew. jakie koszty ponosi wnioskodawca w związku z tym lokalem; - wskazania czy wnioskodawca nadal prowadzi sklep spożywczy - podania miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności kosztów żywności, opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy (gaz, prąd, woda, ścieki) a także telefon, ubezpieczenia, ew. podatek od nieruchomości; - nadesłania kopii dokumentów PIT wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które się rozliczały z urzędem skarbowym, z rozliczeniem podatku za rok 2016; - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega, - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc; - nadesłania kopii wyciągu bankowego z wszystkich kont bankowych posiadanych przez wnioskodawcę i wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące. Wnioskodawca pismem z dnia 26 czerwca 2017 r. wskazał, że przebywa cały czas na zasiłku chorobowym, obecnie wypłaty są wstrzymane, żyje za pożyczone pieniądze i z pomocy bliskich, nie uzyskuje innych dochodów. Nie posiada lokalu na ul. [...], mieszka tam u bliskich, przy ul. [...] jest zarejestrowana firma, przy ul [...] w [...] "nic się nie mieści", z uwagi na problemy związane z niniejszą sprawą. Dodał, że opłaca "cokolwiek" jeżeli posiada środki. Nie otrzymuje pomocy z pomocy społecznej. Konta bankowego nie posiada. Jest stanu wolnego. Do pisma dołączono kopię zaświadczenia o wypłacie zasiłku chorobowego i o złożeniu wniosku o wypłatę ww. wniosku. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawczyni wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należało więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niepełne wykonanie przez wnioskodawcę zarządzenia z dnia 15 maja 2017 r. i nieustosunkowanie się do wszystkich zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. Wskazać należy ponadto, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację w sposób wybiórczy i niestaranny, uniemożliwiający prawidłową ocenę. Nie jest przede wszystkim wiadome z czego wnioskodawca się utrzymuje. Wnioskodawca wskazał, że utrzymuje się z zasiłku chorobowego w wysokości 480 zł. Trudno jednak uznać, że z takiej kwoty można się utrzymać, płacąc za żywność, leki, rehabilitację, wizyty lekarskie, czynsz, energię, gaz, wodę, zakupy własne, jak wskazano we wniosku. Dalej wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawca prowadzi sklep, powinien zatem posiadać konto bankowe i rozliczać się z podatków (przynajmniej za 2016 r.). Wnioskodawca nie przedstawił jednak dokumentów PIT oraz wyciągu z rachunku bankowego. Wprawdzie zaznaczył, że nie posiada takiego rachunku, ale uznano, że oświadczenie to jest mało wiarygodne, gdyż wnioskodawca jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Trudno uznać by w tej sytuacji nie posiadało się konta bankowego. Ogólnikowe stwierdzenie, że wnioskodawca utrzymuje się z pożyczonych środków nie jest wystarczające do uznania, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację w sposób wiarygodny. Należało w tej kwestii wskazać czy wnioskodawca pożycza środki od osób prywatnych (bliskich, znajomych, jakie są to kwoty z jaką częstotliwością uzyskiwane, z jakich środków wnioskodawca zamierza je spłacać), czy od instytucji finansowych (przedstawiając kopie pożyczek). Należy również zauważyć, że wnioskodawca nie wskazał by był właścicielem nieruchomości, w szczególności wskazanych w piśmie z dnia 15 maja 2017 r., udzielając ogólnikowych odpowiedzi, że mieszka u bliskich na ul. [...], lokal przy ul. [...] służy tylko do zarejestrowania działalności gospodarczej, a przy ul. [...] był sklep, jednakże wśród wydatków wskazał opłaty związane z posiadaniem mieszkania (czynsz, opłaty za gaz, energię, wodę). Nie jest zatem wiadome, czy która z tych nieruchomości nie jest własnością wnioskodawcy. Należy również zauważyć, że wnioskodawca pomimo zadanego wprost pytania nie odpowiedział, czy prowadzi nadal sklep spożywczy, nie wyszczególnił miesięcznych kosztów utrzymania (poprzez podanie kwot jakie przeznacza na ww. wydatki). W tej sytuacji orzekający nie wie z jakich środków wnioskodawca się utrzymuje, jaki ma majątek, czy nadal prowadzi działalność gospodarczą. Z powyższych względów uznano, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie jest wiarygodny i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.