VII SA/Wa 361/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Protokolant ref. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R S na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] listopada 2016 r. numer [...] w przedmiocie uznania stosowanych praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów oddala skargę

Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], działając na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2016 r. poz. 186 ze zm., dalej: u.p.p.), - uznał praktyki stosowane przez R S - prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: "[...]", dalej zwany jako "Strona", polegające na: a) braku zapewnienia od dnia 5 maja 2014 r. odpowiednich warunków zabezpieczających część dokumentacji medycznej przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych, wytworzonej w czasie prowadzenia przez Stronę działalności leczniczej pod firmą: "Prywatna Przychodnia Lekarska [...]" S R" w [...] oraz w [...], po zaprzestaniu działalności prowadzonej pod tą firmą, mające na celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 23 ust. 2 ustawy w związku z § 74 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dl 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazuje jej zaniechanie; b) braku prowadzenia, przechowywania i udostępniania od dnia 5 maja 2014 r. części dokumentacji medycznej, wytworzonej w czasie prowadzenia przez Stronę działalności leczniczej pod firmą: "Prywatna Przychodnia Lekarska "[...]" S R" w [...] oraz w [...], po zaprzestaniu prowadzenia działalności pod tą firmą, mające na celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 24 ust. 1, art. 26 ust 1, art. 27 pkt 1- 5 i art. 29 ust. 1 ustawy, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazuje jej zaniechanie; - zobowiązał R S - prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" do: a) usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów przez poinformowanie osób, którym udzielał on świadczeń zdrowotnych w ramach prowadzonej działalności leczniczej pod firmą: "Prywatna Przychodnia Lekarska "[...]" w [...] oraz w [...] o miejscu przechowywania wytworzonej przez niego dokumentacji medycznej, które znajdować się będzie w budynku zajmowanym przez Stronę wraz ze wskazaniem adresu tego budynku ([...], ul. [...],[...]), poprzez wywieszenie powyższej informacji w budynku urzędu miasta [...] (adres: ul. [...],[...]) i urzędu gminy [...] (adres: ul. [...],[...]) w miejscu ogólnodostępnym, na okres trzydziestu dni następujących po upływie pięciu dni od otrzymania niniejszej decyzji; b) złożenia Rzecznikowi Praw Pacjenta informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonej praktyki, która narusza zbiorowe prawa pacjentów oraz działań niezbędnych do usunięcia skutków naruszenia tych praw w nieprzekraczającym trzydziestodniowym term licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji; - decyzji w pkt 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Rzecznik Praw Pacjenta wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez R S w związku z pozyskanymi informacjami uprawdopodabniającymi naruszenie zbiorowych praw pacjentów po zakończeniu prowadzenia działalności przez R S w Prywatnej Przychodni Lekarskiej "[...]" W [...], w postaci zorganizowanych działań mających na celu pozbawienie lub graniczenie praw pacjentów w zakresie prawa pacjenta do dokumentacji medycznej, o którym mowa w art. 23 ust. 2 w zw. z art. 29 ustawy polegających na braku zabezpieczenia dokumentacji medycznej po zaprzestaniu prowadzenia działalności w Prywatnej Przychodni Lekarskiej "[...]" w [...] oraz [...]. Pismami z 10 lutego 2016 r. Rzecznik Praw Pacjenta wystąpił do dr n. med. R S oraz K Z - Prezes Zarządu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (Wnioskodawcy) o złożenie wyjaśnień w sprawie. Dodatkowo wystąpiono do Prokuratury Rejonowej w [...] z zapytaniem czy jest prowadzone postępowanie przygotowawcze w przedmiotowej sprawie. K Z przesłała dane poprzedniego zarządcy budynku, w którym się pozostawiona dokumentacja medyczna oraz poinformowała, że "dokumentacja znajduje się w pomieszczeniu w którym Pan S ją pozostawił od 2010 r. mimo iż zabierał urządzenia 5.05.2014r. pozostawił niezabezpieczoną dokumentację medyczną. Jest to pomieszczenie z dojściem do maszynowni windy, do obsługi urządzeń wentylacyjnych i do skrzynki alarmowej, centrali studia [...]. Jest to pomieszczenie, które P. S zajmuje bezumownie od 2010 roku, meble i dokumentację przewiezioną z [...],[...] i [...] najprawdopodobniej z likwidowanych gabinetów. Jeżeli chodzi o wielkość i objętość jest to kilka kartonów, zdjęcia, segregatory. Do pisma dołączono dokumentację fotograficzną. Z kolei, Prokuratura Rejonowa w [...] poinformowała, że pismo spółki [...] zawierające informację o pozostawieniu w opuszczonym przez dr R S gabinecie stomatologicznym dokumentacji medycznej przekazano do załatwienia, zgodnie z właściwością, [...] Izbie Lekarskiej w [...]. W sprawie nie wszczęto postępowania karnego, gdyż w opinii prokuratury, brak było informacji wskazujących na uzasadnione popełnienie przestępstwa. Pan R S w piśmie z dnia 2 marca 2016 r. wyjaśnił, że działalność w [...] prowadził w okresie: od 1 grudnia 2004 r. do marca 2010 r. Natomiast działalność w [...] - w okresie od 1 listopada 2004 r. do 18 lutego 2011 r. Dnia 18 lutego 2011 r. miało miejsce zdarzenie, które pozbawiło go posiadania dokumentacji medycznej jego przedsiębiorstwa (oraz wyposażenia gabinetu). Tego dnia C D (reprezentujący [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] - zarządcę budynku) i D D weszli do prowadzonego przez niego Gabinetu w [...] (zgodnie z pismem R S - "włamali się"). Obecnie - wg R S - dokumentacja ta znajduje się w nielegalnym posiadaniu spółki [...] Sp. z o.o., której udziałowcami są córka C D (będąca zarazem prezesem zarządu tej spółki) i syn C D – D D, który - co może być w tej sprawie bardzo istotne - w przejętych po moim przedsiębiorstwie pomieszczeniach prowadzi działalność konkurencyjną do działalności, którą prowadziła moja przychodnia. Do pisma dołączono kopie następujących pism: - zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez ww. osoby, jakie R S złożył do Prokuratury Rejonowej w [...], - postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział [...] (sygn. akt: [...]) z dnia [...] listopada 2013 r. umarzającego postępowania wywołanie skargą dłużników C D i [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na czynność komornika w przedmiocie wszczęcia egzekucji; - postanowienia Sądu Rejonowego w [...], Wydział [...] (syng. akt: [...]) z dnia [...] czerwca 2014 r. umarzającego postępowanie w przedmiocie sprawy egzekucyjnej z wniosku wierzyciela R S przeciwko dłużnikowi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]; - protokołu z odebrania ruchomości z dnia 5 maja 2014 r. (poz. 9 - kartoteka medyczna - karton, poz. 12 - dokumentacja - karton, poz. 22 - dokumentacja - karton); - ugody zawartej dnia 5 maja 2014 r. pomiędzy R S (Wierzycielem) a C D i [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Dłużnikami) w przedmiocie wydania wyposażenia gabinetu stomatologicznego i zrzeczenia się roszczeń; - wezwania K Z (Prezes zarządu [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) do wydania dokumentacji medycznej z dnia 11 lutego 2016 r. wraz z odmowną odpowiedzią z dnia 23 lutego 2016 r.; - wezwania K Z (Prezes zarządu [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) do sporządzenia spisu rzeczy z dnia 2 marca 2016 r.; protokołu z dnia 19 czerwca 2016 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] - wstrzymanie egzekucji; D D w piśmie z [...] marca 2016 r. wskazał, że prowadzony przez niego podmiot leczniczy nigdy nie współpracował z lekarzem R S. Do pisma dołączono m.in. oświadczenie spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o rozwiązaniu umowy najmu z R S z dnia 28 stycznia 2011 r. Dodatkowo D D przesłał wyjaśnienia H K, która w latach 1996 - 2010 była zatrudniona w przychodni R S w [...] jako higienistka stomatologiczna. Od lutego 2012 r. Pani K jest zatrudniona w NZOZ Centrum Stomatologii "[...]" w [...]. Poinformowała ona, że już od dłuższego czasu pacjenci lekarza S mają utrudniony dostęp do dokumentacji medycznej, gdyż ta (w dużej części) w 2010 r. została zabrana przez prokuraturę do prowadzonego przeciw lekarzowi postępowania karnego (zatrudnianie obcokrajowców bez zezwolenia). Pozostała dokumentacja znajduje się w pomieszczeniu w [...], które R S zajmuje bezumownie. Została tam przewieziona przez wynajętego przez niego pracownika. W maju 2014 r., kiedy R S odbierał sprzęt, nie zabrał dokumentacji medycznej, która była w innym pomieszczeniu. R S we wrześniu 2010 r. zamknął swój gabinet w [...], a w styczniu 2011 r. w [...]. Wtedy to lekarz wyniósł część sprzętu, zmienił kody alarmu i wyjechał za granicę nie pozostawiając żadnego numeru kontaktu. W tym czasie, zgodnie z wyjaśnieniami Pani K, pacjenci wielokrotnie zwracali się do niej o pomoc w sprawie szczegółów przeprowadzonych zabiegów dentystycznych. Pani K oświadczyła, że w NZOZ Centrum Stomatologii "[...]" nie było dokumentacji medycznej z przychodni "[...]" R S. Pacjenci, którzy pytali się w swoją dokumentację z poprzedniej przychodni, dostawali informacje, że znajduje się ona w prokuraturze. Jedynym podmiotem, który zwrócił się z pisemnym wnioskiem o udostępnienie dokumentacji medycznej pacjentka był Sąd Rejonowy w [...]. Sąd Rejonowy w [...] pismem z 4 kwietnia 2016 r. przesłał kopie: - wyroku z dnia [...] listopada 2011 r. (sygn. akt: [...]), w którym uznał R S za winnego czynu zabronionego z art. 18 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (dalej: k.k.) w zw. z art. 58 ust. 2 ustawy dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty w zw. z art. 12 k.k. polegającym na tym, że oskarżony w okresie od czerwca 2007 r. do dnia 19 kwietnia 2010 r. w [...] i [...] będąc właścicielem Prywatnej Przychodni Lekarskiej "[...]" zlecał swoim pracownikom (m.in. H K) wykonywanie świadczeń zdrowotnych polegających na rozpoznaniu i leczeniu stomatologicznym, czym wprowadzał w błąd pacjentów, co do posiadanych przez nich uprawnień do wykonywania zawodu lekarza dentysty. Wobec R S orzeczono m.in. zakaz prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie stomatologii na okres 3 lat (obniżony do roku wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., sygn. akt: [...]). - wyroku z dnia [...] grudnia 2012 r. (sygn. akt: [...]), w którym sąd nakazał pozwanemu, tj. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] oraz jej prezesowi, tj. C D wydanie powodowi, R S wyposażenia gabinetu stomatologicznego znajdującego się w [...] przy ul. [...]. Sąd Okręgowy w [...] przesłał kopię postanowienia z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania z powództwa R S przeciwko [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] o ochronę własności - strony zawarły ugodę pozasądową. Pismem z 1 kwietnia 2016 r. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Okręgowej Izby Lekarskiej w [...] dostarczył akta toczącego się w sprawie postępowania dyscyplinarnego. Prokuratura Rejonowa w [...] poinformowała, że w związku z zawiadomieniem o przestępstwie złożonym przez R S z 18 lutego 2016 r. Komisariat Policji w [...] wszczął dochodzenie w sprawie. R S w piśmie z 6 kwietnia 2016 r. w kwestii zabezpieczenia dokumentacji medycznej przychodni przed dniem 18 lutego 2011 r. wyjaśnił "dokumentacja była przechowywana w zamkniętym na klucz pomieszczeniu w wynajmowanym przeze mnie lokalu użytkowym w [...] przy ul [...]. Kartoteki znajdowały się w szafie zamkniętej na klucz. Poza godzinami pracy moja przychodnia była zamknięta na klucz. Dodatkowo była założona instalacja alarmowa i miałem umowę o ochronę obiektu z firmą ochrony [...]. W opinii Pana S zabrana (i nielegalnie przetrzymywana) przez Panów D dokumentacja medyczna była wykorzystywana przez nich w prowadzonej przychodni stomatologicznej. Potwierdzeniem są zeznania świadka z dnia 18 marca 2016 r., w sprawie prowadzonej przez Sąd Okręgowy w [...], [...], sygn. akt: [...] (kopia protokołu została dołączona do pisma Strony). Przedsiębiorstwo Usługowe "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wyjaśniło, że "P. U. [...] Sp. z o. o (...) w dniu 1.02.2005 r. podpisało umowę nr [...] o usługę ochronną w formie monitorowania i ochrony obiektu w systemie dyskretnego ostrzegania (...) dotyczącą obiektu Centrum Stomatologiczne ul. [...][...] a reprezentowaną przez R S. W dniu 18.02.2011 r. o godzinie 13.30 Stacja Monitorowania Alarmów [...] otrzymała sygnał włamania do obiektu [...] w [...] ul. [...]. Dyżurny [...] wysłał na miejsce załogę interwencyjną, która podjęła stosowne przedsięwzięcia. Do pisma dołączono Kartę Interwencji, którą sporządzono w dniu zdarzenia. Na ww. Karcie widnieje notatka o treści: na miejscu informacji udzielił załodze właściciel budynku Prezes [...] p. D C. Wyjaśnił, że wszedł do swoich pomieszczeń a umowa z p. S wygasła, nie płaci on czynszu w zw. z czym przejmuje swój lokal. Na miejsce została wezwana policja KP [...], która podjęła dalsze czynności. Obiekt został zamknięty [w tym miejscu dokument nieczytelny], Zakończono interwencję. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] poinformowała, że umowa najmu pomieszczenia w [...] została podpisana dnia 10 października 2004 r. Umowa była wielokrotnie aneksowana. Została ona rozwiązana jednostronnym oświadczeniem [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] z dnia 28 stycznia 2011 r. Pismo z rozwiązaniem umowy zostało wysłane na adres Przychodni w [...] , gdzie Pan S nie przebywał, stąd brak jest potwierdzenia jego doręczenia. Dokumentacja medyczna, której dotyczy przedmiotowe postępowanie znajduje się w pomieszczeniu zajmowanym przez Pana S bezumownie od 2010 r. (innym niż pomieszczenie, w którym mieściła się Przychodnia). Dodatkowo K Z- Prezes Zarządu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przesłała kopię dokonanego w dniu 1 kwietnia 2016 r. spisu rzeczy pozostawionych przez R S zawierającego m.in. informację o 10 kartonach z dokumentacją medyczną. Rzecznik Praw Pacjenta, pismem z 9 maja 2016 r. poinformował R S, iż zgromadzony materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie oraz, że przysługuje mu możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego poinformowano R S, iż przedmiot niniejszego postępowania ulega rozszerzeniu o zarzut ograniczania praw pacjenta do dokumentacji medycznej, tj. prawa pacjenta określonego w art. 24 ust. 1 w zw. z art. 26, 27, 28 i art. 29 ustawy, w zakresie braku jej prowadzenia, przechowywania i udostępniania. Jednocześnie poinformowano, że Stronie przysługuje możliwość wypowiedzenia się w kwestii nowego zakresu postępowania. W konsekwencji powyższych działań Rzecznik wydał zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ - powołując się na art. 64 ust. 1 i 2 i art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - wskazał, że naruszenie zbiorowych praw pacjentów wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek, tj. bezprawności, zorganizowanego działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, mających na celu ograniczenie praw pacjentów lub ich pozbawienie. Bezprawność to zachowanie sprzeczne z przepisami prawa, określającymi prawa pacjentów i zobowiązania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych lub niedopełnienie obowiązku wynikającego z określonych norm prawnych. Do stwierdzenia bezprawności wystarczy, że określone zachowanie podmiotu leczniczego koliduje z przepisami prawa. Natomiast przesłanka zachowania zorganizowanego kładzie nacisk przede wszystkim na zaplanowanie czegoś i przeprowadzenie jakiegoś działania lub powstrzymanie się od niego. Do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewiduje, iż jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi. Nie jest zbiorowym prawem pacjentów suma praw indywidualnych (art. 59 ust. 1 ww. ustawy). Organ wyjaśnił, że "zbiorowe" prawa pacjentów odnoszą się do tych praw o których, mowa w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz w przepisach szczególnych. Używając terminu "zbiorowych praw pacjentów" ustawodawca objął ochroną administracyjnoprawną prawa aktualnych i potencjalnych pacjentów, traktowanych jako zbiorowość - grupę zasługująca na szczególną ochronę (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2826/12). Tym samym ustanowił odrębny przedmiot ochrony, niezależny od ochrony praw indywidualnych pacjentów. O naruszeniu zbiorowych praw pacjentów możemy mówić wówczas gdy, skutki działań mogą zagrażać lub realizować się sferze każdego potencjalnego pacjenta znajdującego się w podobnych okolicznościach. Zatem dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów istotne jest ustalenie, czy konkretne działanie podmiotu leczniczego nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesadza o naruszeniu zbiorowego interesu. Prawo do dokumentacji medycznej jest jednym z praw pacjenta gwarantowanych ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Przestrzeganie praw pacjenta określonych w ustawie jest obowiązkiem organów władzy publicznej właściwych w zakresie ochrony zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, osób wykonujących zawód medyczny oraz innych osób uczestniczących w udzielaniu świadczeń zdrowotnych (art. 2 ustawy). Powołując się na treść art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 1 oraz art. 26 i art. 29 ustawy organ wskazał kiedy i w jakich sytuacjach pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych, oraz jakiej ochotnie dokumentacja ta podlega. Następnie organ wskazał, że niniejsze postępowanie dotyczyło naruszenia prawa pacjenta do dokumentacji medycznej poprzez: - brak zapewnienia odpowiednich warunków zabezpieczających dokumentację medyczną i zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych, po przestaniu prowadzenia działalności pod firmą: "Prywatna Przychodnia Lekarska [...] R S" w [...] oraz w [...]; - brak prowadzenia, przechowywania i udostępniania ww. dokumentacji medycznej po zaprzestaniu prowadzenia ww. działalności w tych miejscach. R S jest odpowiedzialny za zapewnienie odpowiednich warunków zabezpieczających dokumentację medyczną przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych, wytworzonej w swojej przychodni w [...] w [...], jak również za jej prowadzenie, przechowywanie i udostępnianie pomiotom uprawnionym. W dalszym ciągu prowadzi on bowiem swoją działalność leczniczą a ten obowiązek jest niezależny od firmy (nazwy) tej działalności. Analiza ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazuje, w opinii Rzecznika, że zakres możliwej odpowiedzialności R S w kwestii oceny prawa pacjenta do dokumentacji medycznej można podzielić na 3 okresy: - działania R S do dnia 18 lutego 2011 r. - działania R S od dnia 18 lutego 2011 r. do dnia 5 maja 2014 r. - działania R S od dnia 5 maja 2014 r. R S dnia 1 lutego 2005 r. zawarł umowę z firmą ochroniarską w celu zabezpieczenia mienia swojej Przychodni. Należy więc uznać, że dnia 1 lutego 2005 r. podjął działania w celu zabezpieczenia dokumentacji medycznej przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych. Mniemać również należy, że dokumentacja medyczna była w prawidłowy sposób pacjentom udostępniania. Wobec czego w ww. okresie Pan R S nie naruszał praw pacjenta do dokumentacji medycznej. Dnia 18 lutego 2011 r. firma ochroniarska dostała informację o włamaniu do Przychodni R S i przyjechała na interwencję. W tym miejscu należy również uznać, że działania podjęte przez Stronę (umowa z firmą zajmującą się ochroną mienia) spełniły swoje zadania - dokumentacja była chroniona, firma interweniowała w przypadku próby włamania. Niemniej jednak, tego dnia, tj. 18 lutego 2011 r. R S utracił posiadanie wytworzonej przez siebie dokumentacji medycznej wraz z utratą posiadania pomieszczeń Przychodni. Od tego czasu nie mógł on zapewnić zabezpieczenia dokumentacji medycznej przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych, jak również udostępniać dokumentację medyczną zgodnie z przepisami prawa. Wobec czego w ww. okresie R S nie można przypisać naruszania praw pacjenta do dokumentacji medycznej, gdyż nie miał (w wyniku działań osób trzecich, za które nie był odpowiedzialny) dostępu do przedmiotowej dokumentacji medycznej. Ocena sytuacji ulega zmianie dnia 5 maja 2014 r. Tego dnia R S miał możliwość odbioru dokumentacji medycznej swoich pacjentów. Niemniej jednak odebrał tylko 3 kartony historii choroby. Nie była to cała dokumentacja medyczna. Reszta, tj. 10 kartonów, pozostała w lokalu znajdującym się w [...] przy ul. [...]. Organ wskazał, że przechowywanie ww. dokumentacji medycznej w "pomieszczeniu z dojściem do maszynowni windy, do obsługi urządzeń wentylacyjnych, i do skrzynki alarmowej, centrali studiu [...]", nie stanowi o zapewnieniu odpowiednich warunków zabezpieczających tą dokumentację przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych. Konieczność konserwacji ww. urządzeń może spowodować, że dostęp do tej dokumentacji będą miały osoby wykonujące ww. czynności a więc osoby nieupoważnione. W dodatku dokumentacja ta jest narażona na zniszczenie, utratę lub uszkodzenie. Odbierając część historii choroby R Sc zdawał sobie sprawę, że 3 kartony, które zabrał, nie zawierają całej dokumentacji medycznej jego pacjentów - prowadził przecież działalność leczniczą przez 7 lat (od 2004 r. do 2011 r.) w dwóch (a początkowo trzech) lokalizacjach. Miał więc świadomość, że pozostawia część dokumentacji medycznej swoich pacjentów. Dodatkowo R S miał świadomość, że jego działanie spowoduje brak możliwości dostępu do części dokumentacji medycznej pacjentów jego przychodni oraz że nie będzie miał możliwości jej zabezpieczenia a dostęp do niej będą mogły mieć osoby nieupoważnione. Brak odebrania całej dokumentacji, brak informacji, gdzie przedmiotowa dokumentacja się znajduje oraz w jaki sposób można uzyskać do niej dostęp, spowodował niemożność realizacji przez pacjentów ich prawa do dokumentacji medycznej. Należy więc uznać, że działania Strony w wyniku, których pacjentów pozbawiono prawa do dokumentacji medycznej miały charakter zorganizowany, celowy i nakierowany na ograniczenie praw pacjentów do dokumentacji medycznej. W rozpatrywanej sprawie ziściły się przesłanki wskazane w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Wobec tego, Rzecznik uznaje, że Pan R S stosuje praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjenta, gdyż: 1) wbrew przepisom prawa, nie zapewnia odpowiednich warunków zabezpieczenia części dokumentacji medycznej pacjentów, wytworzonej w czasie prowadzenia przez niego działalności leczniczej pod firmą: "Prywatna Przychodnia Lekarska "[...]" R S" w [...] oraz [...] a pozostawionej w lokalu przy ul. [...] w [...], przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych, co stanowi naruszenie określonego w art. 23 ust. 2 ustawy w związku z § 74 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania; 2) wbrew przepisom prawa, nie prowadzi i nie udostępnia ww. dokumentacji medycznej, co stanowi naruszenie określonego w art. 24 ust. 1, art. 26 ust. 1 i art. 27 pkt 1-5 ustawy prawa pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej; 3) wbrew przepisom prawa, nie przechowuje ww. dokumentacji medycznej, co stanowi naruszenie określonego w art. 24 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy prawa pacjenta do przechowywanie jego dokumentacji medycznej przez przewidziany prawem okres. Wykonanie nakazu zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów będzie więc polegać na odbiorze wszystkich pozostałych kartonów dokumentacji medycznej znajdujących się w lokalu w [...] przy ul. [...], przewiezieniu ich do obecnego miejsca prowadzenia działalności (adres: [...] ul. [...],[...]) oraz na zabezpieczeniu dokumentacji przed zniszczeniem, uszkodzeniem łub utratą i dostępem osób nieupoważnionych. Ponadto Strona powinna prowadzić, przechowywać i udostępniać ww. dokumentację medyczną zgodnie z przepisami ustawy. Z kolei, art. 64 ust. 2 ustawy pozwala Rzecznikowi nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów. Dlatego też Rzecznik zobowiązał R S do złożenia informacji o stopniu realizacji podjętych działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk, które naruszają zbiorowe prawa pacjentów oraz usunięcia skutków naruszenia tych praw, w terminie 30 dni, od dnia otrzymania niniejszego pisma. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] listopada 2016 r., złożył R S wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych leżących u podstaw wydanej decyzji polegający na stwierdzeniu, że z dniem 5 maja 2014 r. uległa zmianie sytuacja R S i od tego dnia należy przyjąć, że doszło do naruszenia grupowych praw pacjenta w postaci utrudnienia dostępu do dokumentacji medycznej. W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), uchyla ją lub stwierdza jej nieważność. W niniejszej sprawie Sąd kontrolował decyzję Rzecznika Praw Pacjenta, którą organ stwierdził naruszenie zbiorowych praw pacjentów poprzez: - brak zapewnienia przez skarżącego od dnia 5 maja 2014 r. odpowiednich warunków zabezpieczających część dokumentacji medycznej przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych, wytworzonej w czasie prowadzenia przez Stronę działalności leczniczej oraz - brak prowadzenia, przechowywania i udostępniania od dnia 5 maja 2014 r. części dokumentacji medycznej, wytworzonej w czasie prowadzenia przez Stronę działalności leczniczej pod firmą: "Prywatna Przychodnia Lekarska "[...]" S R" w [...] oraz w [...], a w związku z tym zobowiązał R S do: - usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów przez poinformowanie osób, którym udzielał on świadczeń zdrowotnych w ramach prowadzonej działalności leczniczej w [...] oraz w [...] o miejscu przechowywania wytworzonej przez niego dokumentacji medycznej, oraz: - złożenia Rzecznikowi Praw Pacjenta informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonej praktyki, która narusza zbiorowe prawa pacjentów oraz działań niezbędnych do usunięcia skutków naruszenia tych praw w nieprzekraczającym trzydziestodniowym term licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji. W ocenie Rzecznika Praw Pacjenta od dnia 5 maja 2014 r. doszło do stosowania przez R S praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, o których mowa w art. 64 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym, w przypadku wydania przez Rzecznika Praw Pacjenta decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W decyzji tej Rzecznik Praw Pacjenta może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów. Zgodnie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przez praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjenta suma praw indywidualnych. W myśl art. 23 ust. 1 i 2 ustawy pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Dane zawarte w dokumentacji medycznej podlegają ochronie określonej w niniejszej ustawie oraz w przepisach odrębnych. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest obowiązany prowadzić, przechowywać i udostępniać dokumentację medyczną w sposób określony przepisami prawa a także zapewnić ochronę danych zawartych w tej dokumentacji. Dokumentacja medyczna jest udostępniania pacjentowi, jego przedstawicielowi ustawowemu lub osobie upoważnionej przez pacjenta (art. 26 ust. 1), również po jego śmierci (art. 26 ust. 2). Dokumentacja jest również udostępniania wymienionym w ustawie podmiotom (art. 26 ust. 3). Dokumentacja medyczna jest udostępniana: 1. do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych; 2. poprzez sporządzenie jej wyciągów, odpisów, kopii lub wydruków; 3. poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej dokumentacji; 4. za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej; 5. na informatycznym nośniku danych. Za udostępnianie dokumentacji medycznej w postaci sporządzenia jej wyciągów, odpisów, kopii lub wydruków oraz na informatycznym nośniku danych podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych może pobierać opłatę (art. 28 ust. 1, dalsza część przepisu określa sposób ustalania wysokości ww. opłaty). Art. 29 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta stanowi, iż podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych przechowuje dokumentację medyczną przez okres 20 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano ostatniego wpisu, z wyjątkiem sytuacji określonych w ww. przepisie. Przepisy dotyczące przechowywania dokumentacji medycznej mają zastosowanie również po zaprzestaniu udzielania świadczeń zdrowotnych (art. 30a). Przechowywanie i udostępnianie dokumentacji medycznej po zaprzestaniu udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest uregulowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (art. 30a ust. 1 pkt 2 ustawy). Z treści ww. przepisów wynika, że podmiot leczniczy zapewnia odpowiednie warunki zabezpieczające dokumentację przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych (§ 74). W przypadku wykreślenia podmiotu z rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą miejsce przechowywania dokumentacji wskazuje ten podmiot, a w przypadku podmiotu leczniczego przedsiębiorcą - podmiot tworzący (§ 76 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia) lub miejsce przechowywania dokumentacji wskazuje ten podmiot, podmiot tworzący lub organ prowadzący rejestr (§ 76 ust. 1 i 2 poprzednio obowiązującego rozporządzenia). Ponieważ szczegółowo ustalony stan faktyczny sprawy pozwala bezspornie określić od kiedy rozpoczęło się naruszanie zbiorowych praw pacjentów, jak słusznie zauważył organ, okres od 5 maja 2014 r. nie jest traktowany jako naruszający zbiorowe prawa pacjentów. Za organem stwierdzić jednak należy, że ocena sytuacji ulega zmianie od dnia 5 maja 2014 r. Tego dnia - jak ustalił bezspornie organ - R S miał bowiem możliwość odbioru dokumentacji medycznej swoich pacjentów. Niemniej jednak odebrał tylko 3 kartony historii choroby. Nie była to cała dokumentacja medyczna. Reszta, tj. 10 kartonów, pozostała w lokalu znajdującym się w [...] przy ul. [...]. Przechowywanie ww. dokumentacji medycznej w "pomieszczeniu z dojściem do maszynowni windy, do obsługi urządzeń wentylacyjnych, i do skrzynki alarmowej, centrali studiu [...]", w lokalu przy ul. [...] w [...] nie stanowi o zapewnieniu odpowiednich warunków zabezpieczających tą dokumentację przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych. Konieczność konserwacji ww. urządzeń może spowodować, że dostęp do tej dokumentacji będą miały osoby wykonujące ww. czynności a więc osoby nieupoważnione. W dodatku dokumentacja ta nadal jest narażona na zniszczenie, utratę lub uszkodzenie. Odbierając część historii choroby R S zdawał sobie sprawę, że 3 kartony, które zabrał, nie zawierają całej dokumentacji medycznej jego pacjentów - prowadził przecież działalność leczniczą przez 7 lat (od 2004 r. do 2011 r.) w dwóch (a początkowo trzech) lokalizacjach. Miał więc świadomość, że w lokalu znajdującym się w [...] przy ul. [...] pozostawia część dokumentacji medycznej swoich pacjentów. Dodatkowo R S miał świadomość, że jego działanie spowoduje brak możliwości dostępu do części dokumentacji medycznej pacjentów jego przychodni oraz że nie będzie miał możliwości jej zabezpieczenia a dostęp do niej będą mogły mieć osoby nieupoważnione. Brak odebrania całej dokumentacji, brak informacji, gdzie przedmiotowa dokumentacja się znajduje oraz w jaki sposób można uzyskać do niej dostęp, spowodował niemożność realizacji przez pacjentów ich prawa do dokumentacji medycznej. Należy więc uznać, że działania skarżącego w wyniku, których pacjentów pozbawił prawa do dokumentacji medycznej poprzez zaniechanie i niedbalstwo - miały charakter zorganizowany, celowy i nakierowany na ograniczenie praw pacjentów do dokumentacji medycznej. Działania takowe należy traktować jako zorganizowane poprzez konsekwentne powstrzymywanie się od prawidłowego zgodnego z procedura postępowania. W rozpatrywanej sprawie ziściły się zatem przesłanki wskazane w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Wobec tego, słusznie Rzecznik uznał, że S od dnia 5 maja 2014 r. stosuje praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjenta, gdyż: 1) wbrew przepisom prawa, nie zapewnia odpowiednich warunków zabezpieczenia części dokumentacji medycznej pacjentów, wytworzonej w czasie prowadzenia przez niego działalności leczniczej pod firmą: "Prywatna Przychodnia Lekarska "[...]" R S" w [...] oraz [...] a pozostawionej w lokalu przy ul. [...] w [...], przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieupoważnionych, co stanowi naruszenie określonego w art. 23 ust. 2 ustawy w związku z § 74 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania; 2) wbrew przepisom prawa, nie prowadzi i nie udostępnia ww. dokumentacji medycznej, co stanowi naruszenie określonego w art. 24 ust. 1, art. 26 ust. 1 i art. 27 pkt 1-5 ustawy prawa pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej; 3) wbrew przepisom prawa, nie przechowuje ww. dokumentacji medycznej, co stanowi naruszenie określonego w art. 24 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy prawa pacjenta do przechowywanie jego dokumentacji medycznej przez przewidziany prawem okres. Wykonanie nakazu zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów będzie więc polegać na odbiorze wszystkich pozostałych kartonów dokumentacji medycznej znajdujących się w lokalu w [...] przy ul. [...], przewiezieniu ich do obecnego miejsca prowadzenia działalności (adres: [...] ul. [...],[...]) oraz na zabezpieczeniu dokumentacji przed zniszczeniem, uszkodzeniem łub utratą i dostępem osób nieupoważnionych. Ponadto Strona powinna prowadzić, przechowywać i udostępniać ww. dokumentację medyczną zgodnie z przepisami ustawy. Zgodnie z treścią art. 64 ust. 1 ustawy Rzecznik Praw Pacjenta w decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje jej zaniechania lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjenta wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Wobec tego, zasadnie Rzecznik nakazał R S poinformowanie pacjentów Prywatnej Przychodni Lekarskiej "[...]" w [...] oraz [...] o miejscu przechowywania dokumentacji medycznej pacjentów Prywatnej Przychodni Lekarskiej "[...]" w [...] oraz w [...] poprzez wywieszenie informacji w ww. zakresie w urzędzie miasta [...]i urzędzie gminy [...]. Pięciodniowe opóźnienie w podjęciu działań mających na celu usunięcie skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów od dnia otrzymania niniejszej decyzji ma na celu umożliwienie skarżącemu zorganizowania czasu niezbędnego do ich wykonania, w tym w szczególności na przygotowanie podróży do [...] oraz [...]. Art. 64 ust. 2 ustawy stanowi, iż Rzecznik Praw Pacjenta może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku, obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów. Dlatego też zobowiązano R S do złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk, które naruszają zbiorowe prawa pacjentów oraz usunięcia skutków naruszenia tych praw, w terminie 30 dni, od dnia otrzymania niniejszego pisma. Wobec powyżej przeprowadzonej analizy - nie może być mowy o - zarzucanym przez skarżącego - błędzie w ustaleniach faktycznych sprawy. W tych okolicznościach zarzut skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Organ przeprowadził postępowanie w zgodzie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Przeprowadzone czynności pozwoliły bowiem na wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie prawidłowego w ustalonych okolicznościach rozstrzygnięcia. Organ prawidłowo zastosował przepisy właśnie interpretując je przez pryzmat całego systemu prawa, uzasadnienie zaś zgodne jest z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Organ w sposób nie budzący wątpliwości przytoczył fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wyjaśnił jaki jest przedmiot postępowania, w oparciu o jaką podstawę prawną jest ono prowadzone, a tym samym jaki jest zakres niezbędnych ustaleń. Sąd Wojewódzki w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym, tj. art. 59 i art. 64 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Reasumując, skoro Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa a biorąc dodatkowo pod uwagę, że nie zostały dostrzeżone takie naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak wyroku.