VII SA/Wa 344/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko, asesor WSA Aneta Żak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2023 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 listopada 2022 r. znak: DOZ-OAiK.650.968.2022.BS w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz R. sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z 30 listopada 2022 r., znak: DOZ-OAiK.650.968.2022.BS, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister KiDN", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 840 ze zm., dalej: "u.o.z.") oraz art. 98 § 1, art. 108 § 2 i art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej "k.p.a.") – umorzył postępowanie zainicjowane zażaleniem [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "[...]WKZ", "organ I instancji") z [...] października 2022 r. znak[...] nadające decyzji tego organu z [...] września 2022 r. nr [...] rygor natychmiastowej wykonalności. Do wydania postanowienia Ministra KiDN doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez ten organ. [...] WKZ, działając na wniosek Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "PKP S.A.), 26 września 2022 r. wydał decyzję nr [...], którą pozwolił na demontaż, czasowe przeniesienie i zabezpieczenie części napisu przestrzennego "Dworzec Autobusowy", umieszczonego częściowo na dachu budynku dworca kolejowego i częściowo autobusowego, zlokalizowanych przy [...], tj. napisu "[...]", dz. nr [...], pod wskazanymi w sentencji warunkami pozwolenia, z terminem ważności pozwolenia: 31 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji uznał, że pozwolenie to uwzględnia w całości żądanie strony, wobec czego na zasadzie art. 107 § 4 k.p.a. odstępuje od jego uzasadnienia. Następnie [...] WKZ, działając na wniosek [...]., postanowieniem z 5 października 2022 r. znak: [...] nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanym przypadku nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było niezbędne ze względu na wykonywanie przez inwestora priorytetowego dla regionu, rządowego zadania o wartości 70 mln zł, realizowanego przy wsparciu z budżetu Unii Europejskiej, jakim jest budowa nowego dworca kolejowego w [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie w terminie ustawowym złożyła [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także: "Spółka", "skarżąca"). Minister KiDN, wspomnianym na wstępie postanowieniem z 30 listopada 2022 r. umorzył postępowanie zażaleniowe w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przypomniał, że postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 108 k.p.a., w myśl którego, decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Stosownie zaś do § 2 ww. przepisu, rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji również po jej wydaniu. W tym przypadku organ wydaje postanowienie, na które służy stronie zażalenie. Minister KiDN podkreślił, że dla rozstrzygnięcia zapadającego w tej sprawie istotna jest okoliczność, że w związku z odwołaniem [...] sp. z o. o. od decyzji [...] WKZ z [...] września 2022 r. nr [...]– wydał orzeczenie z 25 października 2022 r., znak: [...], którym umorzył postępowanie odwoławcze. Organ II instancji stwierdził bowiem, że roboty budowlane, będące przedmiotem pozwolenia konserwatorskiego, nie ingerują w prawo własności odwołującej się R. sp. z o.o., a decyzja organu I instancji nie nakłada na odwołującą się żadnych obowiązków, ani nie przyznaje jakichkolwiek uprawnień. Nie można zatem dopatrywać się wkroczenia przez ww. decyzję w sferę interesu prawnego skarżącej. Nie ma ona indywidualnego, własnego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji Minister KiDN uznał, że skarżąca Spółka nie ma przymiotu strony postępowania także w postępowaniu zakończonym postanowieniem, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności ww. decyzji [...] WKZ z [...] września 2022 r. nr [...]. Wskazał, że postanowienie wydane na podstawie art. 108 § 2 k.p.a. jest immanentnie związane z decyzją, której dotyczy. Wprawdzie przepis ten zezwala na nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności również po jej wydaniu, jednak rozstrzygnięcie w przedmiocie rygoru ma byt zależny od losów decyzji, względem której został nadany. Nadanie na podstawie tego przepisu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności odrębnym od niej postanowieniem nie oznacza zatem, że postanowienie to uzyskuje samodzielny byt prawny. Z umorzeniem postępowania zażaleniowego nie zgodziła się R. sp. z o.o. z/s w O., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który wniósł skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu Ministra KiDN zarzuca: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 oraz 108 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 1, art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 11 w zw. z art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 u.o.z., poprzez naruszenie przepisu i w konsekwencji umorzenie postępowania z powodu przyjęcia, że Spółce nie przysługuje status strony w postępowaniu zażaleniowym, gdyż przedmiotem wniosku o wydanie decyzji [...]WKZ był demontaż tylko części neonu nieznajdującej się na nieruchomości Spółki, podczas gdy neon w świetle unormowań u.o.z. stanowi jedną funkcjonalną i fizyczną całość, w związku z czym demontaż części powoduje zniszczenie całokształtu zabytku tak fizycznie, jak i funkcjonalnie, w konsekwencji czego Spółka posiada interes prawny w przedmiotowej sprawie; 2. art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 oraz 108 § 2 k.p.a. poprzez naruszenie przepisu oraz brak uchylenia postanowienia organu I instancji, podczas gdy w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające wydanie postanowienia o nadaniu decyzji [...] WKZ rygoru natychmiastowej wykonalności; 3. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy w postaci zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż demontaż części neonu nie wpływa na pozostałą część zabytku, przez co Spółka nie posiada indywidualnego, własnego interesu prawnego w sprawie; ponadto też pominięcia dowodu w postaci decyzji [...] WKZ z [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na demontaż neonu, które to pozwolenie zostało wydane na wniosek Spółki za uprzednią zgodą [...] i świadczy o jedności dwóch członów neonu, a w konsekwencji konieczności wyrażenia zgody - na demontaż neonu - przez dwóch dysponentów zabytku - Spółkę oraz [...] 4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego uzasadnienia podjętych w toku postępowania dowodowego ustaleń, w szczególności dotyczących: 1) fizycznej i funkcjonalnej jedności zabytkowego neonu, co skutkowało umorzeniem postępowania zażaleniowego; 2) pozwolenia [...]WKZ z [...] maja 2020 r. nr [...]świadczącego o jedności zabytkowego neonu i o konieczności wyrażenia zgody na demontaż przez dwa podmioty - Spółkę oraz [...]. II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 3 pkt 1, art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 11 w zw. z art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 u.o.z. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że Spółka nie ma przymiotu strony w postępowaniu zażaleniowym, podczas gdy dwie części neonu stanowią jedną całość pod względem fizycznym oraz funkcjonalnym, w konsekwencji czego Spółka niewątpliwie posiada interes prawny i może występować w charakterze strony postępowania. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła m.in. o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia [...]WKZ, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Uzasadniając zarzuty skargi, pełnomocnik Spółki wyjaśnił, że zabytkowy neon "Dworzec Autobusowy" usytuowany jest jednocześnie na dwóch budynkach położonych przy [...]. Do jednego z budynków (Dworzec PKS) Spółka ma tytuł prawny oraz jest dysponentem neonu. [...]. (dalej: "[...].") rozpoczęła prace rozbiórkowe w bezpośrednim sąsiedztwie neonu. Zgodnie z protokołem kontroli przeprowadzonej w dniu 12 września 2022 r. pracownicy [...] WKZ wskazali: "Stwierdzono, że kontynuacja prac rozbiórkowych stworzy realne zagrożenie dla zabytku ruchomego wpisanego do rejestru zabytków". Następnie z wniosku [...]. zostało wszczęte postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na relokację części neonu "Dworzec Autobusowy" w zakresie słowa "Dworzec". W dniu 26 września 2022 r. [...]WKZ wydał decyzję, w której udzielił pozwolenia na demontaż neonu w części, tj. "przecięcie" neonu na pół oraz demontaż tej części. Następnie postanowieniem z [...] października 2022 r. organ I Instancji nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, w związku z czym w dniu 11 października 2022 r. PKP PLK S.A. dokonała zniszczenia przedmiotowego zabytku poprzez odcięcie i demontaż części neonu (członu "Dworzec"). Zdaniem skarżącej, w sprawie istotne znaczenie dla oceny interesu prawnego Spółki ma fizyczna i funkcjonalna jednolitość zabytkowego neonu. Skarżąca powołała się na art. 3 pkt 1 u.o.z., określający definicję zabytku, a także art. 4 tej ustawy, określający zakres ochrony zabytków. Nadmieniła, że neon "Dworzec Autobusowy" jako zabytek ruchomy został wpisany do rejestru zabytków. Zauważyła, że zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa, jeżeli jakiś obiekt ma charakter zabytkowy, to celem organów konserwatorskich jest zachowanie go w możliwie najlepszym, ale jednocześnie autentycznym stanie. Z tego punktu widzenia wszelkie prace, jakie mogłyby skutkować zastąpieniem substancji zabytkowej nowymi obiektami lub nowymi materiałami, są dopuszczalne tylko jako absolutne wyjątki (wyrok WSA w Olsztynie z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/OI402/21). Celem przepisów u.o.z. i działania organów konserwatorskich jest ochrona i dążenie do zachowania materialnego dziedzictwa kulturowego, konserwacji i rewaloryzacji zabytków. Ochrona autentyczności zabytku oraz jego wartości jako obiektu, który zachował swój całokształt po dzień dzisiejszy, stanowi główne zadanie organów konserwatorskich. Neon stanowi integralną całość, jest niepodzielny, gdyż znajduje się na jednej blaszanej osnowie. Z tego względu, jakakolwiek próba podziału neonu skutkuje jego całkowitym zniszczeniem. Skarżąca wskazała, że w sytuacji gdy fizyczne przecięcie neonu na pół skutkuje zniszczeniem jego substancji to oddzielenie neonu skutkuje także zniszczeniem jego funkcjonalności - informowania o funkcji budynku - Dworzec Autobusowy. Po demontażu zabytku tylko w części jest on podzielony na dwa człony: "Dworzec" oraz "Autobusowy", przez co bezsprzecznie stracił swoją podstawową funkcję, co z kolei stanowi jedną z największych wartości zabytku - wartość użytkową. Tym samym skarżąca uznaje, że wbrew twierdzeniu Ministra KiDN, demontaż części neonu wpływał na interes prawny Spółki, bowiem doszło do zniszczenia jego fizycznej oraz funkcjonalnej substancji zabytkowej. Skarżąca jako dysponent części zabytku znajdującego się w części na jej nieruchomości powinna zostać uznana za stronę postępowania. Pozwolenie udzielone w trybie art. 36 ust. 1 pkt 11 u.o.z., skutkujące uprawnieniem wnioskodawcy będącego tylko współwłaścicielem zabytku do podjęcia działań w ramach zwykłego zarządu bądź przekraczających zakres zwykłego zarządu, winno być poprzedzone przedłożeniem stosownej zgody pozostałych współwłaścicieli stosownie do zasad wynikających z art. 199 i 201 Kodeksu cywilnego ("k.c."), a w przypadku braku udzielenia takiej zgody - odmowy wydania pozwolenia przez konserwatora zabytków (tak też w wyroku NSA z 28 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2943/16). W niniejszej sprawie wnioskodawca reprezentujący tylko jednego ze współwłaścicieli nie zwrócił się do Spółki o wyrażenie zgody na złożenie wniosku o relokację zabytku, co więcej, ani organ I Instancji, ani organ II Instancji nawet nie zażądali od wnioskodawcy przedłożenia stosownej zgody od skarżącej jako podmiotu, który jest jednym z dysponentów zabytku. Ponadto Spółka w trakcie przeprowadzonej kontroli w dniu 12 września 2022 r., a następnie w pismach ustosunkowujących się do kontroli jednoznacznie wskazała, że nie wyraża zgody na relokację neonu. Powyższe tym bardziej nie przemawiało za zasadnością nadania decyzji [...] WKZ rygoru natychmiastowej wykonalności, a następnie umorzenia postępowania zażaleniowego powołując się na brak interesu prawnego skarżącej. Skarżąca podnosi poza tym naruszenie art. 108 k.p.a. wskazując, że w niniejszej sprawie Minister KiDN jako organ odwoławczy w ogóle nie przeprowadził ponownego postępowania uwzględniającego zebrany w sprawie materiał dowodowy. Niejako automatycznie uznał, że gdy postępowanie odwoławcze od decyzji organu I instancji zostało umorzone, to postępowanie zażaleniowe też należy umorzyć z tych samych powodów. Skarżąca stwierdza natomiast, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przesądzające o konieczności zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami oraz niezbędność ochrony ważnego interesu społecznego. Zdaniem skarżącej, organ II Instancji pominął zarazem i nie ustosunkował się do wydanej wcześniej przez [...] WKZ decyzji z [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na demontaż neonu, które to pozwolenie zostało wydane na wniosek skarżącej za uprzednią zgodą PKP S.A. i świadczy o fizycznej i funkcjonalnej całości zabytkowego neonu, a w konsekwencji w przypadku demontażu zabytkowego neonu o konieczności wyrażenia zgody na to dwóch podmiotów - Spółki oraz PKP S.A. Pozwolenie to dotyczyło całego zabytku, a nie jego części i zostało wydane przez organ I instancji na wniosek Spółki, która zobowiązana była zwrócić się o wyrażenie zgody na demontaż do PKP S.A. - jako współdysponenta zabytku. Pozwolenie miało charakter wnioskowy, w związku z czym Spółka mogła, ale nie musiała z niego skorzystać. Z kolei w trakcie obecnie prowadzonego postępowania administracyjnego Spółka nie była zawiadomiona o jego wszczęciu, ani też o zebraniu materiału dowodowego przed wydaniem postanowienia [...] WKZ. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa, a skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 30 listopada 2022 r. umarzające postępowanie wywołane zażaleniem skarżącej Spółki na postanowienie [...] WKZ z [...] października 2022 r. o nadaniu decyzji tego organu z [...] września 2022 r. nr [...], rygoru natychmiastowej wykonalności. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu II instancji stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Przy czym stosownie do treści art. 144 k.p.a., do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Minister uznał, że postępowanie zainicjowane zażaleniem skarżącej należało umorzyć, gdyż Spółka nie ma interesu prawnego w sprawie rozpoznanej decyzją [...] WKZ z [...] września 2022 r. nr [...] w sprawie zgody na demontaż, czasowe przeniesienie i zabezpieczenie części napisu przestrzennego "Dworzec Autobusowy" (tj. napisu "Dworzec"), a tym samym nie jest stroną postępowania zakończonego tą decyzją i w konsekwencji także sprawy załatwionej postanowieniem tego organu o nadaniu ww. decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Powołał się w tej kwestii na własną decyzję z [...] października 2022 r., znak: [...], którą umorzył postępowanie drugoinstancyjne wszczęte na skutek odwołania Spółki od decyzji [...] [...] z [...] września 2022 r., nr [...]. Niemniej oceny tej tutejszy Sąd nie podziela. Należy podkreślić, że jak wynika z ustaleń faktycznych dokonanych w toku postępowania rozpoznanego ww. decyzją [...]WKZ z [...] września 2022 r. nr [...], w dacie jego wszczęcia, na dwóch budynkach dworca kolejowego i autobusowego przy P. w O. usytuowany był neon z napisem przestrzennym "Dworzec Autobusowy", przy czym do jednego z tych budynków tytuł prawny posiada skarżąca Spółka, a wraz z tym jest dysponentem wspomnianego neonu w części nazwy "Autobusowy". [...] S.A. rozpoczęła prace rozbiórkowe w bezpośrednim sąsiedztwie neonu i wystąpiła z wnioskiem o udzielenia pozwolenia na relokację części neonu "Dworzec Autobusowy" w zakresie słowa "Dworzec". W dniu [...] września 2022 r. [...]WKZ wydał decyzję, w której udzielił pozwolenia na demontaż neonu w części zawierającej słowo "Dworzec". Decyzji tej, postanowieniem z 5 października 2022 r. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Uznając, że przedmiotowy neon jest przedmiotem własności dwóch podmiotów: [...] w części stanowiącej napis "Dworzec" oraz [...] sp. z o.o. w części nazwy "Autobusowy" a także, że neon ten fizycznie nie tworzy zwartej konstrukcji i jest możliwe jego rozdzielenie bez uszczerbku dla zabytku, przyjęto, że ochrona zabytku nie wymaga by stroną w toczącym się postępowaniu o relokację napisu "Dworzec" był właściciel drugiej części neonu - napisu "Autobusowy". Nieprawidłowość takiego stanowiska stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 98/23 (nieprawomocny), uchylając decyzję Ministra z 25 października znak: DOZ-OAiK.650.881.2022.BS, którą umorzono postępowanie odwoławcze od decyzji [...] WKZ z [...] września 2022 r., nr [...] Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał ocenę prawną wyrażoną w ww. wyroku za trafną, przyznając rację skarżącej Spółce, że skoro powinna być ona stroną postępowania w sprawie wszczętej na podstawie art. 36 ust.1 pkt 11 u.o.z., to tym samym miała również interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia organu I instancji nadającego rygor natychmiastowej wykonalności ww. decyzji z [...] września 2022 r., nr [...]. Przepis art. 36 ust. 1 pkt 11 u.o.z. stanowi, że koniecznym jest uzyskanie pozwolenia konserwatora zabytków na podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru, z wyłączeniem działań polegających na usuwaniu drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lub jej części niebędącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem albo inną formą zaprojektowanej zieleni. Już tylko z literalnego brzmienia przepisu wynika, że uzyskanie pozwolenia na podejmowanie działań przy zabytku ma chronić jego substancję i zmianę jego wyglądu. Pozwolenia, o których mowa w ust. 1 i 1a, wydaje się na wniosek osoby fizycznej lub jednostki organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego na Listę Skarbów Dziedzictwa albo do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego. Wskazać należy, że [...] WKZ decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. wpisał napis przestrzenny "Dworzec Autobusowy" umieszczony częściowo na dachu budynku dworca kolejowego i częściowo autobusowego, zlokalizowanych przy P. w O. do rejestru zabytków ruchomych. Zgodnie z tą decyzją ochronie konserwatorskiej podlega: forma plastyczna, materiał i technologia wykonania, kompozycja. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wymieniony napis posiada wartości, które uzasadniają objęcie go ochroną konserwatorską. Napisy dachowe wpisują się w etap historii reklamy jakim była moda na neony, trwająca od lat 50-tych do końca lat 80-tych XX wieku. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowy napis został wykonany z blachy w odcieniu błękitu. Wyraz "Dworzec" posiada 880 cm długości, a "Autobusowy" 1150 cm. Oba są tej samej wysokości. Litery mierzą po 123 cm. Zarówno dla wyrazu "Dworzec", jak i "Autobusowy" zaprojektowano osobne stelaże z rur stalowych, bez szwów, które przymocowano do stropodachu. Zachowały się także przewody/rurki wypełnione neonem oraz skrzynki urządzeń sterujących, również wykonane z blachy. Neony oraz wspomniana instalacja sterująca, związane z napisem od wielu lat, nie funkcjonują. W tym stanie rzeczy PKP S.A. wystąpiły z wnioskiem o pozwolenie na relokację zabytku. W toczącym się postępowaniu organy nie przyznały jednak przymiotu strony skarżącej Spółce uznając, że przepis art. 36 ust 1 pkt 11 u.o.z. dotyczy wyłącznie właściciela części zabytku, tj. w tym wypadku – właściciela zabytkowego napisu "Dworzec". Jak jednak słusznie dostrzegł WSA w Warszawie w wyroku z 10 maja 2023 r., taka wykładania art. 36 ust.1 pkt 11 u.o.z. musi być uznana za nieprawidłową. Z literalnego brzmienia przepisu art. 36 ust. 1 pkt 11 u.o.z. wynika, że prowadzenie działań przy zabytku, które mogłoby doprowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru wymaga pozwolenia konserwatorskiego. Po pierwsze należy zwrócić uwagę, że zapis ten dotyczy zabytku jako całości, a nie dających się w nim wyodrębnić części. W sprawie na mocy ww. decyzji z 12 czerwca 2019 r. o wpisie napisu do rejestru zabytków ruchomych określone w rozstrzygnięciu decyzji neony "Dworzec" "Autobusowy" zostały objęte ochroną jako całość, tworząc jeden zabytek, którego formę plastyczną, materiał i technologię wykonania oraz kompozycję należy chronić. Wydając decyzję w postępowaniu w odniesieniu tylko do jednej części zabytku bez udziału w postępowaniu właściciela drugiej jego części, organ uniemożliwił jego prawną opiekę. Do opieki nad zabytkiem, jako całością zobligowani są właściciele zabytku. Słusznie podniosła skarżąca, że celem norm zawartych w u.o.z., a zarazem celem działania organu konserwatorskiego jest ochrona i dążenie do zachowania materialnego dziedzictwa kulturowego, konserwacji i rewaloryzacji zabytków. Prawne obowiązki w tym zakresie wynikają m.in. z art. 4 i 5 u.o.z. Wypada zauważyć, że art. 5 u.o.z. zobowiązuje właściciela lub posiadacza zabytku do opieki nad zabytkiem. Opieka ta polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: naukowego badania i dokumentowania zabytku prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; korzystaniu z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury. Trudno zatem sobie wyobrazić, by obowiązki wynikające z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami właściciele poszczególnych części mogli wykonywać odrębnie, bez wiedzy i wzajemnego porozumienia. Przypomnieć należy, że w sprawie ochronie polega napis przestrzenny "Dworzec Autobusowy". Neon ten jest całością powiązaną ze sobą więzami prawnymi właśnie na skutek wydanej decyzji administracyjnej o wpisie do rejestru zabytków i jako całość jest chroniony. Podkreślić należy, że chroniona jest m.in. forma plastyczna rzeczonego napisu oraz kompozycja. Taka formuła ochrony, w ocenie Sądu nakazuje, by właściciel drugiej części zabytku ruchomego brał udział w postępowaniu administracyjnym, w sprawie, by móc realizować wynikające z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami obowiązki. Oczywistym jest bowiem, że forma plastyczna neonu wiąże się nierozerwalnie z istnieniem obu napisów. Dodatkowo, dla oceny przymiotu strony Spółki w rozpatrywanej sprawie znaczenie ma także treść art. 36 ust. 1 pkt 11 u.o.z. Organ odnosząc się do treści tego przepisu, skoncentrował się na kwestii nienaruszenia substancji zabytku i wskazał, że z uwagi na sposób mocowania poszczególnych części neonu do naruszenia jego substancji nie dojdzie, pominął jednak, że przepis art. 36 ust. 1 pkt 11 u.o.z. chroni nie tylko substancję zabytku, lecz także jego wygląd. Zgoda na relokację części zabytku - neonu z napisem "Dworzec" - miała oczywisty wpływ na jego wygląd. Zapewnienie wszystkim właścicielom zabytku prawa do udziału w postępowaniu, w którym substancja zabytku i jego wygląd mają być chronione jest obowiązkiem organu. Właścicielom zabytku, każdej jego części, przysługiwała własna legitymacja procesowa i należało im udział taki zapewnić. Na marginesie wskazać przyjdzie, że w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie można mówić o współwłasności zabytku w rozumieniu prawa cywilnego, a to dlatego, że każda część neonu, posiada innego właściciela, natomiast części te prawnie połączył wpis do rejestru zabytków, stanowiąc o tym, że tworzą one zabytkowy napis "Dworzec Autobusowy". Tym samym orzeczeń sądowych, do których w skardze odwołuje się skarżąca, nie można uznać za przydatne w sprawie. Brak wspólności w rozumieniu cywilnoprawnym nie ma bowiem wpływu na to, że z punku widzenia prawa administracyjnego właściciele zabytku (jako całości) mają prawny obwiązek sprawowania nad nim opieki, który wynika z art. 5 u.o.z. a także wprost z art. 36 ust.1 pkt 11 u.o.z. Z tych przyczyn przysługuje im przymiot strony w takim postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 28 k.p.a., który przewiduje, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że skarżąca Spółka legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu rozpoznanym decyzją [...] WKZ z [...] września 2022 r., nr [...], zaś organ II instancji uznając inaczej naruszył art. 28 k.p.a. w zw. z art. 5 u.o.z. oraz 36 ust.1 pkt 11 u.o.z. Wobec takich ustaleń, skarżąca posiada również interes prawny w zaskarżeniu postanowienia tego organu z [...] października 2022 r. znak: [...], nadającego ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż jak stwierdził sam Minister, postanowienie to – wydane na podstawie art. 108 § 2 k.p.a. – jest nierozerwalnie związane z decyzją, której dotyczy i nie ma samodzielnego bytu prawnego. W tych okolicznościach, umorzenie postępowania wywołanego zażaleniem skarżącej na przedmiotowe postanowienie było nieprawidłowe i musi skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia Ministra. Mając powyższe na uwadze w postepowaniu toczącym się po uchyleniu wyroku organ dopuści do udziału w postępowaniu jako stronę skarżącą R. sp. z o.o. oraz rozpozna wniesione przez tę Spółkę zażalenie na postanowienie [...]WKZ z [...] października 2022 r. znak: [...]. Z przedstawionych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 i art. 134 § 1 tej ustawy - orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 597 zł, na które składają się: uiszczony wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł). Mając na uwadze treść przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym bez przeprowadzania rozprawy.