VII SA/Wa 2712/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Kramek (spr.), Sędziowie sędzia WSA Mirosław Montowski, sędzia WSA Grzegorz Antas, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi R T na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W na rzecz skarżącego R T kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2019 r. znak: [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania R T (dalej: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...]z dnia [...]maja 2019 r. nr [...] (dalej: Prezydent, organ I instancji) w sprawie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rej. [...] na kwotę 239 zł. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Prezydent w związku z niezastosowaniem się skarżącego w dniu 24 czerwca 2019 r. do znaku B-36 z tabliczką T-24, tj. pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany tam pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela, ustalił wysokość kosztów powstałych z wydaniem dyspozycji usunięcia ww. pojazdu na kwotę 239 zł oraz zobowiązał skarżącego do zapłaty tych kosztów. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Prezydent wyjaśnił, że w trakcie czynności usuwania pojazdu do strażnika zgłosił się kierujący pojazdem skarżący, w związku z czym na podstawie art. 130a ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2018 r. poz. 1990 ze zm. – dalej: Prawo o ruchu drogowym) odstąpiono od usunięcia pojazdu. Organ I instancji podniósł, że powyższe okoliczności zostały ustalone na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] wystawionej przez strażnika miejskiego, notatki urzędowej Strażnika Miejskiego, oraz dokumentacji fotograficznej wykonanej przez strażnika miejskiego. Dowody te zdaniem Prezydenta jednoznacznie wskazują, że zostały spełnione przesłanki do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu zgodnie z art. 130a ust. 1 ww. ustawy. Ponadto istotną okolicznością w niniejszej sprawie był również fakt, że wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu strony, spowodowało wyjazd holownika, a dopiero po tym fakcie wydano dyspozycję odstąpienia od usunięcia pojazdu (na co dowodem są m.in. zapisy na dyspozycji usunięcia pojazdu, zapisy w systemie GPS, raport drogowy oraz dokumentacja fotograficzna wykonana przez Straż Miejską). Za oczywiste organ I instancji uznał, że sytuacja ta spowodowała powstanie kosztów, czego dowodem jest załącznik do faktury wystawionej przez firmę holującą [...] Sp. z o. o. i zapłaconej przez [...]. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił naruszenie zasady legalizmu i praworządności, art. 7 Konstytucji RP i art. 286 Kodeksu karnego. Podkreślił, że roszczenie jest bezpodstawne, bowiem WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1063/17 stwierdził nieważność uchwały Rady [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2016. Po rozpatrzeniu odwołania opisaną na wstępie decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Z kolei, art. 130a ust. 2a wymienionej ustawy stanowi, że od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli jednak wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Jednakże zgodnie z ust. 10i tego artykułu jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Mając na uwadze treść przytoczonych wyżej przepisów, Kolegium stwierdziło, że warunkiem sine qua non wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela, pojazdu i kierującego pojazdem (którym jest R T), zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te powstały. W tym celu organ ma obowiązek wyjaśnić w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, w jakich okolicznościach doszło do odstąpienia od wydanej dyspozycji usunięcia pojazdu oraz, czy wydanie dyspozycji odstąpienia spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć właściciela pojazdu. W ocenie Kolegium za okoliczność niesporną należało w sprawie uznać, że pojazd skarżącego został zaparkowany w sposób niezgodny z przepisami prawa o ruchu drogowym w miejscu zakazu zatrzymywania się pod rygorem odholowania pojazdu. W związku tym konieczne było wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Jej wydanie doprowadziło do powstania kosztów. Kolegium uznało, że koszty takie wystąpiły w związku z wyjazdem holownika do miejsca zdarzenia po zgłoszeniu dyspozycji usunięcia pojazdu. Powołując się na uchwałę Rady [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2016 Kolegium wyjaśniło, że stawka kwotowa opłaty za usunięcie pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t to kwota w wysokości 478 zł, a wysokość kosztów odstąpienia od usunięcia pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t to kwota 239 zł. Przedmiotowe koszty w zakresie niniejszego postępowania, w świetle zarówno ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak i powyższej uchwały Rady [...] , nie odnoszą się zdaniem Kolegium do wysokości kosztów rzeczywiście poniesionych w konkretnej sprawie, a przeciwnie zostały w przedmiotowej uchwale doprecyzowane stałą stawką i konieczność ich poniesienia uzależniona jest jedynie od powstania kosztów w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO podniosło, że wyrok WSA w Warszawie przywołany przez skarżącego nie jest prawomocny, wobec tego ww. uchwała pozostaje w mocy. Ponadto ewentualne stwierdzenie nieważności uchwały nie spowoduje wygaśnięcia podstawy prawnej do naliczenia kosztów, bowiem uregulowana jest ona w ustawie. Jednocześnie Kolegium wskazało, że nie jest właściwe do oceny naruszeń przepisów karnych. W skardze na decyzję Kolegium skarżący wskazując na "art. 100 § 1 k.p.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.c." wniósł o "odroczenie wydania wyroku i zawieszenie postępowania przez WSA (dotyczącego odwołania od decyzji SKO o numerze: [...] w związku z decyzją ZDM o nr: [...]) do momentu wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. I OSK 2089/18 (apelacja Rady [...] od wyroku WSA - sygn. akt VII SA/Wa 1063/17) jako przesłanka o charakterze prejudycjalnym". W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia 14 czerwca 2020 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania w sprawie w związku z wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 13 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 2089/18 wyroku oddalającego skargę kasacyjną w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1063/17 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady [...] m.in. w części z której wynikała orzeczona w sprawie kwota obciążająca skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 8 maja 2020 r. złożonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), przy stanowisku SKO o nieżądaniu przeprowadzenia rozprawy (pismo z dnia 1 czerwca 2020 r.). Skarga zasługiwała na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO w [...] z dnia [...] września 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...]maja 2019 r. o ustaleniu wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rej. [...] na kwotę 239 zł i zobowiązującą skarżącego do ich uiszczenia. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowił art. 130a ust. 2a Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Ten ostatni stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 10h ustawy, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W myśl art. 130a ust. 6 omawianej ustawy, wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu ustala corocznie rada powiatu w drodze uchwały. Stosując powołane przepisy organy orzekające w sprawie zgodnie przyjęły, że dyspozycja usunięcia pojazdu nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., następnie cofnięta, wygenerowała koszty. Uznały jednocześnie zasadność jej wydania, wobec zaparkowania pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela (postój pojazdu w strefie znaku B36 z T24 - art. 130a ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Przyjęły przy tym, że "sama" dyspozycja usunięcia pojazdu (następnie cofnięta) nie stanowi jeszcze podstawy do wydania decyzji "obciążającej" na podstawie art. 130a ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Jednakże w przypadku, gdy wskazana dyspozycja spowodowała powstanie rzeczywistych kosztów - niezależnie w jakiej wysokości - zachodzi podstawa do zastosowania ww. art. 130a ust. 2 omawianej ustawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w związku z wyjazdem holownika, który od wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do momentu jej cofnięcia przejechał dystans ponad 4 km (por. raport drogowy szczegółowy z dnia 24 czerwca 2016 r., od 12:57 do 13:12). Biorąc pod uwagę zgromadzone w sprawie dowody, Sąd uznał poczynione w sprawie ustalenia za prawidłowe. Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy, kierując się prawidłowym rozumieniem ww. przepisów prawa materialnego, przeprowadziły postępowanie dowodowe we właściwym zakresie i zasadnie przyjęły, że zostały spełnione przesłanki wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Prawidłowo przy tym zaznaczyły, dając temu wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji, że obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a Prawa o ruchu drogowym (w tym przypadku - ust. 1 pkt 5); 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie (pojawienie się kierowcy i usunięcie pojazdu); 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu (m.in. faktura firmy holującej i załącznik do niej). Zważyć jednocześnie trzeba, że prawidłowo w sprawie przyjęto, że dla zastosowania wskazanego powyżej przepisu nie ma znaczenia wysokość wygenerowanych kosztów. Przepis art. 130a ust. 2 Prawa o ruchu drogowym znajduje bowiem zastosowaniem w każdym przypadku, gdy takie koszty powstały, a więc niezależnie od tego, jaka była rzeczywista ich wysokość i bez względu na okoliczności, którymi kierowała się osoba naruszająca prawo pozostawiając pojazd w miejscu niedozwolonym (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2019 r., sygn. akt I OSK 63/18 – publ. Cbosa). W świetle powyższego Sąd nie stwierdził wad zaskarżonych decyzji wskazujących na naruszenie przepisów prawa materialnego. Zgromadzone w sprawie dowody w ocenie Sądu wskazują na to, że w związku z wydaniem ww. dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, powstały koszty - związane z wyjazdem holownika. W tej zaś sytuacji, zaistniała podstawa do wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 2a Prawa o ruchu drogowym. Niezależnie jednak od powyższego zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzją Prezydenta m.st. Warszawy nie mogły się ostać, bowiem odpadła podstawa prawna obciążenia skarżącego kwotą 239 zł. Podkreślić ponownie należy, że w myśl art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym, wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu ustala corocznie rada powiatu w drodze uchwały. W decyzjach wydanych w sprawie, ustalając wysokość kosztów na kwotę 239 zł powołano się na załącznik nr 2 do uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2016 (Dz. Urz. Woj. [...] z 2016 r., poz. [...]), który określił wysokość kosztów odstąpienia od usunięcia pojazdu, którego dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 3,5 t na 239 zł. Wskazane zapisy prawa miejscowego przytoczono prawidłowo, obowiązywały one w dacie wydania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, a na zasadzie ww. art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym znajdowały zastosowanie sprawie. Jednakże na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2020 r. o sygn. akt I OSK 2089/18, zapisy te przestały obowiązywać. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę kasacyjną Rady [...] od wyroku tut. Sądu z dnia 8 marca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1063/17. Tym ostatnim, w wyniku rozpoznania skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę Rady [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadkach odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2016, WSA w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 1 wraz z załącznikiem nr 1, § 2 wraz z załącznikiem nr 2 oraz § 5 ustęp 2. Zatem z dniem 13 lutego 2020 r. uprawomocnił się wyrok WSA unieważniający m.in. § 2 i załącznik nr 2 do ww. uchwały, z których wynikała orzeczona w sprawie kwota obciążająca skarżącego. Wobec tego, że stwierdzenie nieważności wywołuje skutek ex tunc, należało przyjąć, że w konsekwencji ww. wyroku NSA w dacie wydanych decyzji brak było podstawy prawnej ustalenia kosztów w niniejszej sprawie w wysokości 239 zł, jakimi obciążono skarżącego. To z kolei skutkować musiało uwzględnieniem skargi. Orzekając ponownie w sprawie Prezydent obowiązany będzie uwzględnić ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 2089/18 i rozważyć zasadność umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, na które złożył się wpis od skargi w wysokości 100 zł ma podstawę w art. 200 p.p.s.a.