Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VII SA/Wa 2507/25

Wyrok WSA w Warszawie z 16 kwietnia 2026 r., VII SA/Wa 2507/25 – rozgraniczenia nieruchomości

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
16 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla asesor WSA Wojciech Białogłowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r., na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2025 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

I 1. W dniu 10 września 2025 r. (data urzędowego przedłożenia na platformie ePUAP) Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. skargę na postanowienie tego organu z [...] sierpnia 2025 r. (znak: [...]). 2. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: 2.1. Wnioskiem z 6 listopada 2024 r. B. Ł. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o rozgraniczenie należącej do niego nieruchomości z sąsiednimi działkami. 2.2. Postanowieniem z 20 stycznia 2025 r. (znak: UG.6830.10.2024) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 735, ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 29 i art. 30 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752, ze zm.; dalej: p.g.k.), wszczął postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonych w obrębie Kleczkowo w gminie [...], oznaczonych numerami ewidencyjnymi: 921 (stanowiącą własność B. Ł.), 931 (stanowiącą własność K. Z.), 915/2 (stanowiącą własność K. D. i T. D.), 920 (stanowiącą własność K. S.), 930 (stanowiącą własność J. J.), 879 (stanowiącą własność Skarbu Państwa) i 907 (stanowiącą własność Gminy [...]). 2.3. Powyższe postanowienie zostało doręczone Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie – Zarządowi Zlewni w O. (jako stationi fisci Skarbu Państwa) w dniu 31 stycznia 2025 r. 2.4. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych skarżący nie zareagował w żaden sposób na postanowienie z 20 stycznia 2025 r. 2.5. Pismem z 29 stycznia 2025 r. (znak: UG.6830.10.2024) Wójt Gminy [...] zlecił Przedsiębiorstwu Geodezyjno-Usługowemu "Agrometr" w O. ustalenie przebiegu nieruchomości. 2.6. Pismem z 7 lutego 2025 r. Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Usługowe "[...]" w O. wezwało Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie – Zarządowi Zlewni w O. (jako statio fisci Skarbu Państwa) do stawienia się w dniu 26 lutego 2026 r. na działce ewidencyjnej o numerze [...] w celu przeprowadzenia jej rozgraniczenia z działką ewidencyjną o numerze [...]. 2.7. Powyższe pismo zostało doręczone Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie – Zarządowi Zlewni w O. (jako stationi fisci Skarbu Państwa) w dniu 10 lutego 2025 r. 2.8. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych skarżący nie zareagował w żaden sposób na pismo z 7 lutego 2025 r. 2.9. Jak wynika z protokołu granicznego, sporządzonego w dniu 26 lutego 2025 r. przez geodetę uprawnionego Zygmunta Wilga, nie stawił się nikt w imieniu skarżącego na czynności rozgraniczenia działek. 2.10. Przy piśmie z 12 marca 2025 r. Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Usługowe "[...]" w O. przedłożyło Wójtowi Gminy [...] dziewięć kopii operatu rozgraniczenia nieruchomości, zarejestrowanego przez Starostę O. pod numerem P.1415.2025.858, oraz fakturę VAT nr 27/2025 opiewającą na kwotę 5043,00 zł. 2.11. Decyzją z 9 kwietnia 2025 r. (znak: UG.6830.10.2024) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 33 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 2 p.g.k. oraz art. 104 k.p.a., zatwierdził granice pomiędzy nieruchomościami, położonymi w obrębie [...] w gminie [...], oznaczonymi numerami ewidencyjnymi: [...] (stanowiącą własność B. Ł.), 931 (stanowiącą własność K. Z.), [...] (stanowiącą własność K. D. i T. D.), [...] (stanowiącą własność K. S.), [...] (stanowiącą własność J. J.), [...] (stanowiącą własność Skarbu Państwa) i [...] (stanowiącą własność Gminy [...]). 2.12. Powyższa decyzja wraz z operatem rozgraniczenia została doręczona Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie – Zarządowi Zlewni w O. (jako stationi fisci Skarbu Państwa) w dniu 16 kwietnia 2025 r. 2.13. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych skarżący nie zareagował w żaden sposób na decyzję z 9 kwietnia 2025 r. 2.14. Decyzja z 9 kwietnia 2025 r. – wskutek jej niezaskarżenia – stała się ostateczna w dniu 1 maja 2025 r. 2.15. Postanowieniem z 9 kwietnia 2025 r. (znak: UG.6830.10.2024) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 264 § 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.: – w punkcie 1 – ustalił koszt postępowania w sprawie na kwotę 5043,00 zł; – w punkcie 2 – ustalił długość granic podlegających rozgraniczeniu na 622,93 m, przy czym: a) granica pomiędzy działką B. Ł. a działką K. Z. wynosi 89 m, b) granica pomiędzy działką B. Ł. a działką K. D. i T. D. wynosi 6,09 m, c) granica pomiędzy działką B. Ł. a działką K. S. wynosi 385,49 m, d) granica pomiędzy działką B. Ł. a działką J. J. wynosi 7,10 m, e) granica pomiędzy działką B. Ł. a działką Skarbu Państwa wynosi 129,22 m, f) granica pomiędzy działką B. Ł. a działką Gminy [...] wynosi 6,03 m; – w punkcie 3 – zobowiązał strony postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia kosztów postępowania, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia tego postanowienia, w następującej wysokości: a) B. Ł. – 2521,50 zł, b) K. Z. – 360,25 zł, c) K. D. i T. D. – 24,65 zł, d) K. S. – 1560,39 zł, e) J. J. – 28,74 zł, f) Skarb Państwa – 523,06 zł, g) Gminę [...]– 24,41 zł. 2.16. Powyższe postanowienie zostało doręczone Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie – Zarządowi Zlewni w O. (jako stationi fisci Skarbu Państwa) w dniu 16 kwietnia 2025 r. 2.17. Pismem z 22 kwietnia 2025 r. (znak: BS.ZUW.2312.46.2025) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 9 kwietnia 2025 r., podnosząc że w przedmiotowym postępowaniu nie miał interesu prawnego oraz nie kwestionował aktualnych granic nieruchomości, a koszty postępowania powinien ponieść w całości jego wnioskodawca. 2.18. Postanowieniem z 2 czerwca 2025 r. (znak: SKO/4118/5/2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 oraz art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 k.p.a., uchyliło postanowienie z 9 kwietnia 2025 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. 2.19. Postanowieniem z 4 lipca 2025 r. (znak: UG.6830.10.1.2024) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 264 § 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.: – w punkcie 1 – ustalił koszt postępowania w sprawie na kwotę 5043,00 zł; – w punkcie 2 – ustalił długość granic podlegających rozgraniczeniu na 622,93 m, przy czym: a) granica pomiędzy działką B. Ł. a działką K. Z. wynosi 89 m, b) granica pomiędzy działką B. Ł a działką K. D. i T. D. wynosi 6,09 m, c) granica pomiędzy działką B. Ł a działką Krzysztofa Szumowskiego wynosi 385,49 m, d) granica pomiędzy działką B. Ł a działką J. J. wynosi 7,10 m, e) granica pomiędzy działką B. Ł a działką Skarbu Państwa wynosi 129,22 m, f) granica pomiędzy działką B. Ł a działką Gminy [...] wynosi 6,03 m; – w punkcie 3 – zobowiązał strony postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia kosztów postępowania, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia tego postanowienia, w następującej wysokości: a) B. Ł – 2521,50 zł, b) K. Z. – 360,25 zł, c) K. D. i T. D. – 24,65 zł, d) K. S. – 1560,39 zł, e) J. J. – 28,74 zł, f) Skarb Państwa – 523,06 zł, g) Gminę [...] – 24,41 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, iż dokonując rozliczenia kosztów postępowania należy mieć na uwadze długość rozgraniczanych granic i rozdzielenie tych kosztów proporcjonalnie do długości granic biorących udział w rozgraniczeniu. 2.20. Powyższe postanowienie zostało doręczone Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie – Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w B. (jako stationi fisci Skarbu Państwa) w dniu 9 lipca 2025 r. 2.21. Pismem z 15 lipca 2025 r. (znak: B.RUM.0800.87.2025.MK) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 4 lipca 2025 r., podnosząc że ustalenie linii brzegowej pomiędzy nieruchomością stanowiącą grunt pokryty śródlądowymi wodami płynącymi a nieruchomością przyległą dokonuje się na podstawie art. 220 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087; dalej: p.w.), co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem prawa, zaś skarżący nie ma żadnych udziałów w nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną o numerze 921 z obrębu Kleczkowo w gminie [...]. 2.22. Postanowieniem z 11 sierpnia 2025 r. (znak: SKO/4116/36/2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 k.p.a., utrzymało w mocy postanowienie z 4 lipca 2025 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie było rozgraniczenie nieruchomości jako takie, tylko koszty przeprowadzonego rozgraniczenia. Ta ostatnia kwestia została zaś w sposób prawidłowy rozważona przez organ pierwszej instancji, który rozdzielił koszty proporcjonalnie wobec wszystkich stron postępowania. 3. W skardze na postanowienie z 11 sierpnia 2025 r. zarzucono temu rozstrzygnięciu naruszenie: 1) art. 262 § 1 pkt 2 oraz art. 264 § 1 k.p.a. "przez niewłaściwe zastosowanie, a wniosek ten uzasadniony jest ujawnionymi w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżnościami w stosowaniu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. w sprawach administracyjnych o rozgraniczenie nieruchomości. Zgodnie z jednym kierunkiem wykładni tego przepisu koszty administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego obciążają zawsze wnioskodawcę. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA 1117/97 (»LEX« nr 41275) i podzielił go Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 305/05 (»LEX« nr 168064). U podstaw tego poglądu legło założenie, że tylko przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie przepisy prawa cywilnego, mogą być podstawą rozstrzygnięcia o kosztach administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Znajduje tu zatem zastosowanie ogólna zasada z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., że koszty postępowania wszczętego na wniosek strony obciążają tę stronę, jako poniesione w jej interesie"; 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. "poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgromadzenie materiału dowodowego w sposób niekompletny i wybiórczy, a w szczególności uznania, zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z wszystkimi obowiązującymi przepisami"; 3) art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i "art. 107 § 6" (tak w skardze – uwaga WSA) k.p.a., "polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji I instancji, przemilczenie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji istotnych okoliczności sprawy tj. naruszenie przepisów postępowania, przez nie ustosunkowanie się do twierdzeń uważanych przez skarżących za istotne dla sposobu załatwienia sprawy uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a., a w konsekwencji zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej przez niewyjaśnienie w pełni i nieustosunkowanie się w zaskarżonej decyzji do istotnych zastrzeżeń zgłaszanych przez skarżących w toku postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.) – podczas gdy: a) postępowanie dowodowe organu winno prowadzić do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą (art. 7 k.p.a.), oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w tym celu całego materiału dowodowego, tj. dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów (art. 77 § 1 k.p.a.). Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy organ winien natomiast dokonać w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zauważa też, że dopiero na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego organ administracyjny może dokonać oceny zebranych w sprawie dowodów, opierając się na przekonywujących podstawach i dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji powinno znaleźć się więc pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy – okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV SA 703/99 Lex nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż »Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje (...) kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje – w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA – wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a.« (v. także wyrok NSA z 6 sierpnia 1984 r" sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67)"; 4) art. 107 § 3 k.p.a. "poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności brak należytego wykazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanek, którymi kierował się organ administracji publicznej rozstrzygając sprawę oraz dowodów, na których to rozstrzygnięcie zostało oparte, z całkowitym pominięciem wyjaśnienia powodów, dla których odmówiono racji twierdzeniom skarżących, a także z całkowitym pominięciem części zarzutów odwoławczych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji"; 5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. "poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji zamiast jej uchylenia i rozstrzygnięcia sprawy albo ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji". W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji, które określił mianem "decyzji", a także o zasądzenie od organu drugiej instancji na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. 4. W odpowiedzi na powyższą skargę, zawartej w piśmie procesowym z 3 października 2025 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie. II Stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2026 r. III Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. 2. Przed ustosunkowaniem się do zarzutów rozpatrywanej skargi należy przypomnieć, że akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu (względnie – stwierdzenie jego nieważności) przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. (por. np. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 10 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1398/18, Legalis). 3. Sąd zastrzega, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest decyzja Wójta Gminy [...] z 9 kwietnia 2025 r. (znak: UG.6830.10.2024) w przedmiocie zatwierdzenia przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami, położonymi w obrębie Kleczkowo w gminie Troszyn, która – nota bene – wskutek jej niezaskarżenia przez żadną ze stron (w tym skarżącego) stała się ostateczna. 4. W ocenie Sądu rozpatrywana skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z 11 sierpnia 2025 r. (znak: SKO/4116/36/2025) oraz utrzymane przez nie w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z 4 lipca 2025 r. (znak: UG.6830.10.1.2024) w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego odpowiadają prawu. 5. Za oczywiście bezzasadne Sąd uznaje zarzuty obrazy: a) art. 262 § 1 pkt 2 oraz art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.; dalej: k.p.a.), b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. 5.1. Należy przypomnieć autorowi skargi, że kwestia obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego została już wyjaśniona w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 26) – podjętej w trybie art. 15 § 1 pkt 2 w związku z art. 264 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich – której sentencja jest następująca: "Organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania". W uzasadnieniu do tego judykatu Naczelny Sąd Administracyjny w powiększonym składzie wskazał natomiast, co następuje: "Rozgraniczanie nieruchomości unormowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), zwanej dalej ustawą, obejmuje, co do zasady, dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe (art. 29-39). Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek lub z urzędu. W tym postępowaniu czynności rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Od decyzji organu administracji I instancji nie przysługuje stronom odwołanie do organu administracji II instancji (jest to postępowanie jednoinstancyjne), ponieważ w myśl art. 33 ust. 3 ustawy strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie przekazania sprawy sądowi. Przepis ten ma charakter szczególny i z jego treści wynika, że zgłoszenie żądania przekazania sprawy sądowi wyłącza możliwość uprawomocnienia się decyzji o rozgraniczeniu i rozpoczyna się postępowanie sądowe. Jeżeli zaś strony nie wniosły żądania przekazania sprawy sądowi, decyzja o rozgraniczeniu staje się decyzją ostateczną (prawomocną). Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 16 marca 1998 r. sygn. akt II SA 1407/97), (LEX nr 41282). To jednak, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach: administracyjnym i sądowym, nie zmienia faktu, że sama instytucja prawna »rozgraniczenia nieruchomości«, choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, to jest w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne i w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość. Nielogiczne bowiem byłoby założenie, że rozgraniczenie nieruchomości jest dokonywane w postępowaniu administracyjnym według innych kryteriów i prawideł niż rozgraniczenie nieruchomości, do którego dochodzi w postępowaniu cywilnym. Nie do obrony więc jest teza, że w postępowaniu administracyjnym nie stosuje się przepisów Kodeksu cywilnego, a w postępowaniu cywilnym – unormowań zawartych w Prawie geodezyjnym i kartograficznym. Przeciwnie, zarówno w jednym, jak i w drugim postępowaniu, tak organ administracji publicznej, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady. Wniosek ten znajduje potwierdzenie w analizie porównawczej art. 152 i 153 Kodeksu cywilnego i art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Z przepisów tych wynika, że dokonując rozgraniczenia nieruchomości, należy w pierwszej kolejności mieć na względzie stan prawny nieruchomości (art. 153 zdanie pierwsze K.c.), co w art. 31 ust. 2 ustawy konkretyzuje się w ten sposób, że przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Wszystko to są dowody pozwalające na ustalenie stanu prawnego granic nieruchomości. Tak więc nakaz uwzględnienia stanu prawnego przez organ prowadzący postępowanie administracyjne wynika z obowiązku przeprowadzenia dowodów, które pozwalają na jego ustalenie. Jeżeli nie da się ustalić stanu prawnego nieruchomości (nie ma dowodów pozwalających na jego ustalenie lub są one niewystarczające albo sprzeczne – art. 31 ust. 3 ustawy), należy ustalić granice według »ostatniego spokojnego stanu posiadania« (art. 153 zdanie pierwsze in fine K.c.). Uwzględnienie tego kryterium następuje przez przeprowadzenie wskazanych środków dowodowych: także w postępowaniu administracyjnym »ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy« (art. 31 ust. 3 in fine ustawy). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych należy dążyć zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym, do zawarcia ugody przez strony (art. 153 zdanie drugie K.c. i art. 31 ust. 4 ustawy). Jeżeli nie jest możliwe ustalenie granic według stanu prawnego lub według stanu posiadania, a strony nie zawrą ugody, ustalenie granic należy do sądu, który czyni to uwzględniając wszelkie okoliczności i może jednemu z właścicieli przyznać odpowiednią dopłatę pieniężną (art. 153 zdanie drugie in fine K.c.). Jeżeli w postępowaniu administracyjnym nie dojdzie do zawarcia ugody i nie ma podstaw do rozgraniczenia w drodze decyzji, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie, który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 1 i 2 ustawy). Uregulowanie to oznacza, że w takim wypadku postępowanie administracyjne ogranicza się do przygotowania wstępnego materiału dowodowego dla sądu. Konsekwentnie więc należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 K.c., stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium »interesu prawnego« musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, musi to być interes własny, indywidualny i oparty na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego (wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r. sygn. akt II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Należy więc uznać, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny bowiem jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Wobec tego nie powinien on ponosić kosztów rozgraniczenia, które – w jego ocenie – zostało wszczęte zbyt pochopnie. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Reasumując, należy stwierdzić, że art. 152 K.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Należy wszakże mieć na względzie, że w postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego. Przepis ten (art. 262 § 1 K.p.a.) natomiast wyklucza możliwość przyznania przez organ administracji zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami. Kwestia ta zresztą nie budzi wątpliwości w literaturze przedmiotu (J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 880-882; C. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. II, Zakamycze 2005, s. 582), jak również w orzecznictwie sądowym (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 2016/98, "Palestra" 2001, nr 7-8, s. 206). Konsekwentnie więc należy przyjąć, że na tej podstawie można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej (np. o wynagrodzeniu upoważnionego geodety) i obciążyć kosztami rozgraniczenia wyłożonymi przez organ po połowie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 Kodeksu cywilnego. Koszty rozgraniczenia obejmują wynagrodzenie geodety, wydatki poniesione na sporządzenie map i innych dokumentów oraz znaków granicznych, a także na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania. Do tych kosztów natomiast nie można zaliczyć innych kosztów poniesionych przez stronę z jej wyboru (na przykład kosztów zastępstwa procesowego), które nie są kosztami rozgraniczenia, a ponadto wówczas orzeczenie organu dotyczyłoby w tej mierze zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami. Skoro koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele gruntów sąsiadujących po połowie, to obowiązek ten występuje już w toku postępowania administracyjnego, a więc organ prowadzący takie postępowanie może także żądać od stron złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów rozgraniczenia (art. 262 § 2 K.p.a.), uwzględniając, że koszty te obciążają właścicieli sąsiadujących gruntów po połowie". 5.2. Sąd w obecnym składzie w pełni podziela przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko i nie widzi podstaw do wnoszenia o jego rewizję na zasadzie art. 269 § 1 p.p.s.a. 5.3. Reasumując – i mając na uwadze ostateczność decyzji z 9 kwietnia 2025 r. w przedmiocie zatwierdzenia przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami – Wójt Gminy [...] prawidłowo ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy wnioskodawcę tegoż postępowania oraz właścicieli nieruchomości graniczących z nieruchomością wnioskodawcy. Prawidłowo zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. 6. Za oczywiście bezzasadne Sąd uznaje także zarzuty obrazy: a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., b) art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i "art. 107 § 6" k.p.a., c) art. 107 § 3 k.p.a. 6.1. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę autorowi skargi, że art. 107 k.p.a. nie zawiera w sobie jednostki redakcyjnej oznaczonej jako "§ 6". Sąd przyjmuje zatem, że skarżącemu mogło chodzić o art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. 6.2. Wbrew supozycji autora skargi – uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, które umożliwiają zrekonstruowanie i ocenę toku myślowego organu, którym kierował się utrzymując w mocy rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Analizując postanowienie z 11 sierpnia 2025 r. i zestawiając je rozpatrywaną skargą – z jednej strony – a aktami postępowania administracyjnego – z drugiej – Sąd nie widzi żadnych uchybień po stronie organu odwoławczego; w ocenie Sądu analiza akt postępowania administracyjnego, niezbędna do ustalenia ziszczenia się przesłanek do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, jest prawidłowa. Oczekiwanie zaś przez autora skargi w tak ewidentnej sprawie od organu odwoławczego nie wiadomo jak obszernych i wyszukanych wywodów jest – delikatnie ujmując – absurdalne, albowiem mamy tu do czynienia z sytuacją "zero-jedynkową". Skoro bowiem wszczęto i zakończono postępowanie rozgraniczeniowe (czyli postępowanie jurysdykcyjne), a decyzja o zatwierdzeniu przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami weszła skutecznie do obrotu prawnego i stała się ostateczna (nota bene skarżący nie nigdy nie zakwestionował w przepisanym trybie dokonanego rozgraniczenia z nieruchomością Skarbu Państwa, którego jest stationem fisco), to akcesoryjny ma charakter postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego i obejmuje ono proporcjonalnie (według długości granic) wszystkich właścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem – hoc est omne et nihil amplius. 7. Ponadto Sąd nie dopatrzył się po stronie organów obu instancji jakichkolwiek innych uchybień w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które skutkowałyby koniecznością uchylenia wydanych w sprawie postanowień. W tym stanie rzeczy – na zasadzie art. 151 p.p.s.a. – orzeczono, jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
9 października 2025
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Bogusław Cieśla Mirosław Montowski /przewodniczący/ Wojciech Białogłowski /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny