VII SA/Wa 2500/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2017 r. w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez Z. K. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten jest drugim wnioskiem Z. K. złożonym w przedmiocie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2017 r. odmówiono wnioskodawcy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowiono adwokata z urzędu. Obecny wniosek został złożony w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący w pierwotnie złożonym formularzu PPF podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem. Uzyskuje dochód z emerytury w wysokości 1 262,18 zł., syn jest osobą niepełnosprawną i otrzymuje tymczasową zapomogę z ZUS w wysokości 724,40 zł. Łączny dochód rodziny to 1 986,58 zł. Posiadany majątek obejmuje ¼ domu o pow. 25 m2, którą wnioskodawca zajmuje na podstawie umowy dożywocia. Wnioskodawca wskazał, że jest osobą schorowaną, ma wstawiony rozrusznik serca. Syn jest kawalerem, posiada orzeczenie o trwałym uszczerbku na zdrowiu. Wnioskodawca nie wskazał posiadania innego majątku, przedmiotów wartościowych, ani oszczędności. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że po opłaceniu kosztów utrzymania domu pozostaje niewielka kwota na własne potrzeby. Wskazał, że ponosi następujące wydatki media 100 zł., światło 250 zł., woda 150 zł., leki około 300 zł., rehabilitacja 200 zł. Do wniosku dołączono wydruki z banku dot. przelewu emerytury i zasiłku. Z nadesłanego obecnie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie uległa zmianie. Wnioskodawca nadal uzyskuje dochód około 2 000 zł. Nadal prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem. Podał podobne uzasadnienie wniosku. Wnioskodawca ponosi także podobne wydatki. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem zgodnie z treścią ww. przepisu wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano pod kątem zmiany okoliczności, które były przedmiotem orzekania na wcześniejszym etapie sprawy. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie przepisu zawartego w art. 165 p.p.s.a. jest zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji materialno – bytowej wnioskodawcy. Te okoliczności bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Chodzi więc o zmianę tych okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie, przy czym zmiana ta musi być na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Analizując wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności przemawiających za zmianą postanowienia w przedmiocie udzielenia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać należy, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie zmieniła się w stosunku do sytuacji poprzednio rozpoznawanej. Wnioskodawczyni nadal utrzymuje się z dochodów w wysokości netto około 2 000 zł., wydatki pozostają na tym samym poziomie. Stronę stać było na poniesienie w sprawie dotychczasowych kosztów, które obecnie są niższe niż te, które wnioskodawca poniósł (100 zł wpisu od skargi kasacyjnej wobec poniesionych wydatków w wysokości 300 zł.). Wnioskodawca nie podał żadnych innych nowych okoliczności, które miałyby wpływ na wysokość obecnie osiąganych dochodów lub deklarowanych wydatków, w stosunku do sytuacji materialno – bytowej nakreślonej przy wniosku złożonym poprzednio. W szczególności nie wykazał, aby przy deklarowanym dochodzie oraz wydatkach ponoszonych z tytułu prowadzenia dwuosobowego gospodarstwa domowego nie był w stanie ponieść kosztów postępowania. Przykładowo można wskazać, że dopiero utrata stałego źródła dochodu, bądź pojawienie się nowych stałych i zarazem koniecznych wydatków, mogłoby wpłynąć na zmianę sytuacji majątkowej strony w takim stopniu, że uzasadniło by to zmianę wcześniejszego postanowienia. Mając powyższe na uwadze uznano, że ewentualny wydatek rzędu 100 zł. jest w zasięgu możliwości finansowych strony. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.