VII SA/Wa 2445/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędziowie asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi P.D. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 kwietnia 2020 r. nr 671/2020 w przedmiocie zobowiązania do wpłacenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego postanawia: umorzyć postępowanie sądowe

1. Zaskarżonym postanowieniem z 20 kwietnia 2020 r. nr 671/2020 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) utrzymał w mocy w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) z [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wpłacenia zaliczki. 2. Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następujących okolicznościach. 2.1. Decyzją z [...] grudnia 2015 r. nr [...] PINB, nakazał P. D. (dalej: skarżącemu) doprowadzenie do stanu poprzedniego części korytarza przy lokalu mieszkalnym nr 2 usytuowanym na parterze budynku przy ul. [...] w W., poprzez rozbiórkę ściany działowej z płyt gipsowo-kartonowych o wymiarach 2,27 m x 3,50 m, stanowiącej zabudowę części wspólnej korytarza. W związku z niewykonaniem przez P. D. obowiązku wskazanego w ww. decyzji, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, dalej "u.p.e.a."), PINB przeprowadził postępowanie mające na celu wyegzekwowanie obowiązku z niej wynikającego. W dniu 11 kwietnia 2016 r. PINB wystawił upomnienie nr [...] wzywające zobowiązanego do wykonania w/w obowiązku. Następnie 17 lipca 2017 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Doręczenie skarżącemu tego tytułu skutkowało wszczęciem przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. 2.2. W dniu 12 września 2017 r. przedstawiciel PINB przeprowadził czynności, podczas których ustalił, że egzekwowany obowiązek nie został wykonany. Następnie postanowieniem z [...] września 2017 r. nr [...] PINB skierował obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 17 lipca 2017 r. do wykonania zastępczego. Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. nr [...] PINB zobowiązał skarżącego do wpłacenia zaliczki na poczet sporządzenia kosztorysu inwestorskiego w ramach wykonania zastępczego w wysokości 500,00 zł. Z kolei postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. nr [...] PINB na podstawie art. 129 w zw. z art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nałożył na skarżącego obowiązek wpłacenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego w wysokości 4.193,66 zł obowiązku nałożonego decyzją nr PINB [...] z [...] grudnia 2015 r. 3. Wyrokiem z 26 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1143/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Pawła Dunajewskiego (dalej: skarżącego) na ww. postanowienie WINB. 3.1. Na skutek skargi kasacyjnej skarżącego, wyrokiem z 12 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1478/21, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. orzeczenie WSA w Warszawie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpatrzenia. NSA podał, że decyzją z [...] października 2020 r. nr [..., WINB stwierdził nieważność decyzji PINB nr [...] z [...] grudnia 2015 r., tj. decyzji będącej przedmiotem prowadzonej egzekucji. NSA wskazał, że nieistnienie obowiązku egzekucyjnego stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Z sytuacją taką możemy mieć do również czynienia w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji nakładającej obowiązek, a to z uwagi na jej skutek ex tunc. Przesłanka nieistnienia obowiązku może wystąpić zarówno przed wszczęciem, jak i po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. NSA wskazał, że ponownie prowadząc postępowanie Sąd I instancji zobowiązany będzie ocenić wpływ decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia stanowiącego podstawę egzekwowanego obowiązku, dla legalności postanowienia zobowiązującego do wpłacenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego. Sąd I instancji powinien też ustalić, czy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez PINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 4. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. 5. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału, decyzją WINB z 23 października 2020 r. nr 1232/2020 stwierdzono nieważność decyzji PINB z [...] grudnia 2015 r. nr [...], tj. decyzji będącej przedmiotem prowadzonej egzekucji. Sąd ustalił, że w następstwie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, postanowieniem z [...] października 2021 r. nr [...] PINB umorzył postępowanie egzekucyjne, w ramach którego zostało wydane zaskarżone postanowienie. Do WINB nie wpłynęło żażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, w związku z czym należało uznać, że jest ono ostateczne (WINB poinformował o tym Sąd pismem z 20 grudnia 2022 r. – k. 99). 5.1. Zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a., umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie czynności egzekucyjnych. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wynika natomiast, że przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. 5.2. W uzasadnieniu postanowienia PINB z [...] października 2021 r. nr [...] wskazano, że z mocy art. 60 § 1 u.p.e.a., z mocy prawa doszło do uchylenia postanowienia PINB z [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wpłacenia zaliczki, utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem. PINB wyjaśnił również, że należność określona w tym postanowieniu nie jest wymagalna. 5.3. W ocenie Sądu oznacza to, że skutek z art. 60 § 1 u.p.e.a. rozciąga się na postanowienie organu II instancji, tj. zaskarżone postanowienie WINB, skoro miało ono tożsamy przedmiot i charakter ostateczny. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie o zobowiązaniu skarżącego do do wpłacenia zaliczki zostało uchylone w wyniku umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA z 28 kwietnia 2014 r. sygn. akt I FPS 8/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem ustalono, że wpływ decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia stanowiącego podstawę egzekwowanego obowiązku na legalność zaskarżonego postanowienia ma charakter pośredni, albowiem stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, skutkującą z mocy prawa uchyleniem m.in. zaskarżonego postanowienia (oraz innych czynności egzekucyjnych podjętych w toku kontrolowanego postępowania). 6. W związku z powyższym należało wskazać, że zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Na tle tego przepisu podnosi się, że z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego z innych przyczyn mamy do czynienia m.in., gdy w jego toku wystąpią zdarzenia, które powodują, że dalsze jego prowadzenie nie jest uzasadnione, czyli przykładowo przestanie istnieć przedmiot danego postępowania, jak decyzja, postanowienie czy bezczynność organu administracyjnego (zob. wyrok NSA z 1 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1680/11, LEX nr 1149214). Skoro zatem zaskarżone postanowienie zostało uchylone z mocy art. 60 § 1 u.p.e.a., to znaczy, że nie istnieje już przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., postanowiono o umorzeniu postępowania sądowego. 7. O kosztach postępowania nie orzeczono, przyjmując – wynikającą z art. 199 p.p.s.a. – zasadę, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Obowiązujące przepisy nie dają bowiem podstaw, aby w przypadku umorzenia postępowania sądowego w sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, zwracać skarżącemu uiszczony wpis sądowy od skargi lub też zasądzać na jego rzecz zwrot kosztów postępowania (por. art. 201, art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z tych przyczyn, Sąd postanowił, jak w sentencji.