VII SA/Wa 2133/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie: sędzia WSA Andrzej Nogal, asesor WSA Marcin Maszczyński (sprawozdawca), , Protokolant: referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2026 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 13 czerwca 2025 r. znak: DOZ-OAiK.650.547.2024.BKW w przedmiocie nakazu przeprowadzenia robót budowlanych oraz konserwatorskich oddala skargę

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: ,,Minister’’ lub "organ odwoławczy") z dnia 13 czerwca 2025 r., znak: DOZ-OAiK.650.547.2024.BKW, w części uchylająca i umarzająca postępowanie, w części uchylająca i orzekająca co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymująca w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie (dalej: ,,Mazowiecki WKZ’’ lub "organ I instancji") Nr 270/DR/24 z dnia 26 kwietnia 2024 r., znak: DR.5180.74.2021.ML, w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach sprawy: Jak wynika z akt sprawy, Mazowiecki WKZ decyzją z dnia 26 kwietnia 2024 r. nakazał D.K. (dalej: "skarżąca") przeprowadzenie robót budowlanych oraz konserwatorskich w kamienicy położonej w [...] przy ul. [...], wpisanej do rejestru zabytków pod nr [...] z dnia [...] października 1979 r., w terminie do dnia 31 grudnia 2025 r., obejmujących: a) wykonanie izolacji przeciwwilgociowej ścian budynku, b) remont konserwatorski elewacji frontowej, bocznej oraz tylnej (południowej), w zakresie remontu tynków wraz z konserwacją zachowanego detalu architektonicznego i jego odtworzeniem w brakujących miejscach, c) konserwację żeliwnych balkonów w elewacji frontowej oraz bocznej, konserwację stalowej bramy wjazdowej oraz odbojów bramnych, d) wymianę obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych, e) konserwację neonu "K". Skarżąca, z zachowaniem terminu, złożyła odwołanie. Minister decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazania konserwacji neonu "K." i umorzył w tym zakresie postępowanie; uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania nakazanych prac do dnia 31 grudnia 2025 r. i wyznaczył nowy termin - do dnia 31 grudnia 2026 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2024 r. poz. 1292, dalej: "u.o.z.") i wskazał, że kamienica przy ul. [...] w [...] została wpisana do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] października 1979 r. pod numerem [...]. Ponadto jest położona w granicach zespołu urbanistyczno-architektonicznego miasta [...] , wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] września 1989 r. pod numerem [...] . Budynek, jak wynika z uzasadnienia decyzji wpisowej, został wzniesiony w 1830 r. i posiada wartości historyczne oraz architektoniczne, wchodzi w skład zwartej XIX- wiecznej zabudowy ul. [...]. Minister stwierdził dalej, że w jego ocenie, postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez organ I instancji w sposób prawidłowy. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego naruszenia zasady art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), Minister uznał, że całe postępowanie zostało przeprowadzone z zapewnieniem czynnego udziału skarżącej, a jej pełnomocnik uczestniczył w kontroli przestrzegania przepisów u.o.z. Organ I instancji zawiadamiał o kolejnych swoich działaniach, w tym przed wydaniem zaskarżonej decyzji zapewnił stronie możliwość zapoznania się z całością materiału dowodowego i wypowiedzenia się, co do niego. W ocenie organu odwoławczego, stan zachowania zabytku, udokumentowany w aktach sprawy wymaga pilnego wykonania robót budowlanych i prac konserwatorskich. Pozostawienie obiektu w obecnym stanie i brak jakichkolwiek działań zabezpieczających spowoduje pogłębienie się istniejących uszkodzeń i może doprowadzić do jego istotnego uszkodzenia. Niemniej zakres i terminy nakazanych zaskarżoną decyzją działań wymagały weryfikacji. W odniesieniu do nakazania konserwacji neonu "K." Minister uznał, że należało uchylić decyzję organu I instancji w części i umorzyć postępowanie w tym zakresie. Z treści wpisu do rejestru zabytków kamienicy nie jest możliwe wywiedzenie, że stanowi on chroniony na jej podstawie element. Nie stanowi bowiem jej elementu wystroju architektonicznego jej fasady. Nie jest również wpisany do rejestru zabytków ruchomych. Niemniej, w ocenie Ministra, Mazowiecki KWZ, działając zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., dokonać miał także starannej analizy dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, co pozwoliło mu na sformułowanie pozostałego zakresu prac odpowiadających przepisowi art. 49 ust. 1 u.o.z. Nałożone obowiązki obejmujące: wykonanie izolacji przeciwwilgociowej ścian budynku; remont konserwatorski elewacji frontowej, bocznej oraz tylnej (południowej, w zakresie remontu tynków wraz z konserwacją zachowanego detalu architektonicznego i jego odtworzeniem w brakujących miejscach); konserwacja żeliwnych balkonów w elewacji frontowej oraz bocznej, konserwację stalowej bramy wjazdowej oraz odbojów bramnych; wymiana próbek blacharskich, rynien i rur spustowych - odpowiadają dyspozycji zawartej wart. 49 ust. 1 u.o.z. Nakazane działania stanowią niezbędne minimum dla zahamowania procesu niszczenia lub istotnego uszkodzenia przedmiotowego budynku. Z niekwestionowanych ustaleń organu I instancji dokonanych na podstawie oględzin obiektu przeprowadzonych w dniu 15 grudnia 2023 r. wynikać ma m.in., że mury obiektu są zawilgocone, na elewacjach widoczne są ubytki i korozja tynku oraz odspojenia detalu architektonicznego, a obróbki blacharskie, rynny i rury spustowe są miejscowo skorodowane. Metalowe balkony, galerie i brama wjazdowa wraz z odbojami wykazują ślady korozji. Powyższe ustalenia wskazują na postępujące procesy niszczenia obiektu, a nakazane zaskarżoną decyzją działania mają na celu ich powstrzymanie. Wbrew argumentacji skarżącej ich zakres nie jest zbyt ogólny i pozwala na jednoznaczne określenie nałożonego obowiązku. Wydając orzeczenie w niniejszej sprawie organ I instancji maił nie przekroczyć także zakresu prac, jakie był uprawniony nakazać na podstawie art. 49 ust. 1 u.o.z., bowiem mieści się on w definicjach robót budowlanych i prac konserwatorskich. Ustawa Prawo budowlane definiuje "roboty budowlane" jako budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Natomiast definicję "prac konserwatorskich" zawiera art. 3 pkt 6 u.o.z. Prace konserwatorskie są to działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań. W odniesieniu do nakazania odtworzenia detalu architektonicznego w brakujących miejscach Minister uznał, że w rozpatrywanej sprawie mieści się ono w zakresie nakazanych prac konserwatorskich. Dotyczy bowiem, jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy fotografii, jedynie koniecznych uzupełnień dla zachowania ciągłości dekoracji elewacji. Nie będzie ono odpowiadało stricte pracom restauratorskim, a zatem działaniom mającym na celu odtworzenie zabytku. Wykonanie nakazanych prac konserwatorskich przy elewacjach bez przeprowadzenia tych działań byłoby niezgodnie ze sztuką konserwatorską. Organ odwoławczy podkreślił, że wojewódzki konserwator zabytków jest organem ustawowo powołanym do sprawowania ochrony nad zabytkami. Ochrona ta, zgodnie z art. 4 pkt 2 u.o.z., polega między innymi na zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków. Natomiast opieka nad zabytkiem zgodnie z przepisem art. 5 pkt 2, 3 i 4 u.o.z., sprawowana jest przez jego właściciela. Do obowiązków właściciela czy posiadacza zabytku, w myśl ww. przepisów należy prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczenie i utrzymanie zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystanie z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Obowiązki te spoczywają na właścicielu obiektu - skarżącej. Minister podzielił stanowisko Mazowieckiego WKZ, co do konieczności nakazania skarżącej realizacji zadań, do których zobowiązują ją przepisy u.o.z. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości ustalony stan zachowania budynku. Jego wartość zabytkowa wymaga od organów ochrony zabytków podjęcia działań mających na celu zabezpieczenie jego substancji materialnej. Wobec ustalonego stanu technicznego jest ono zasadne i konieczne by nie doszło do dalszych uszkodzeń chronionego budynku, a tym samym degradacji jego chronionych prawem wartości. W ocenie organu odwoławczego, wyznaczony w zaskarżonej decyzji termin wykonania nakazanych działań był możliwy do zachowania, niemniej z uwagi na czas rozstrzygnięcia odwołania wymagał zmiany. Nowy termin wykonania całości nakazanych prac Minister wyznaczył zatem do dnia 31 grudnia 2026 r. W skardze z dnia 28 lipca 2025 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zaskarżyła decyzję Ministra z dnia 13 czerwca 2025 r., w części – pkt 3 i 4 decyzji, zarzucając jej: 1) naruszenie przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust.1 u.o.z. w postaci naruszenia przepisu art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wskutek niedokonania przez organ ponownego rozpoznania sprawy oraz nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a jedynie ograniczenie postępowania do weryfikacji orzeczenia wydanego w I instancji; 2) naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności niewyjaśnienia przez organ, czy zaistniały przesłanki do wydania decyzji nakazującej skarżącej przeprowadzenia robót budowlanych oraz konserwatorskich w przedmiotowej kamienicy w określonym terminie, jak również poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do dokonania tych czynności - co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji o zaskarżonej treści; b) art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego uzasadniającego utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w określonym terminie; c) art. 11 oraz art. 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnianie przez organ zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności nieuzasadnienie okoliczności faktycznych i prawnych, które miały wpływ na treść zaskarżonej decyzji, co jednocześnie godzi w zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; d) art. 128 w zw. z 127 § 3 k.p.a. poprzez uznanie przez organ, że niewskazanie zarzutów odnośnie zaskarżonej decyzji oraz innych dowodów przez skarżącą mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stanowi podstawę do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy, odwołanie - nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, a jedynie wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji, ponieważ samo złożenie odwołania implikuje konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy; e) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wskutek niedokonania przez organ ponownego rozpoznania sprawy oraz nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a jedynie ograniczenie postępowania do weryfikacji orzeczenia wydanego w I instancji. Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie: uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części, ewentualne uchylenie decyzji organu I instancji; zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację, która ma przemawiać za zasadnością skargi. W odpowiedzi z dnia 7 sierpnia 2025 r. na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia 19 lutego 2026 r. "załącznik do protokołu" skarżąca przedstawiła dodatkowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: ,,p.p.s.a.’’) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 49 ust. 1 u.o.z. Zgodnie z tą normą, wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Zastosowanie w danym stanie faktycznym przepisu art. 49 ust. 1 u.o.z. warunkowane jest uprzednim ustaleniem, że w odniesieniu do określonego zabytku istnieje zagrożenie jego zniszczenia lub istotnego uszkodzenia, czyniąc niezbędnym dokonanie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku. Wojewódzki konserwator zabytków uprawniony jest w takim wypadku do wydania odpowiedniego nakazu, mając przede wszystkim na uwadze stan zachowania zabytku i konieczność zapobieżenia jego destrukcji. Nie ma przy tym znaczenia, kto - właściciel, użytkownik obiektu, czy poprzedni władający - przyczynił się do pogorszenia stanu technicznego obiektu, odpowiedzialność za stan zachowania obiektu spoczywa na tym, kto dysponuje obiektem wpisanym do rejestru zabytków. Punktem odniesienia dla wydania nakazu wykonania określonych prac przy zabytku jest substancja materialna i jej walory, które ze względu na stan zachowania podlegają ochronie i które pozostają zagrożone zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 15 grudnia 2023 r. organ I instancji przeprowadził oględziny przedmiotowego zabytku, z których został sporządzony protokół, pod którym podpisał się pełnomocnik skarżącej i nie wniósł do niego żadnych uwag. Z dokonanych ustaleń wynika m.in., że mury obiektu są zawilgocone, na elewacjach widoczne są ubytki i korozja tynku oraz odspojenia detalu architektonicznego, a obróbki blacharskie, rynny i rury spustowe są miejscowo skorodowane. Metalowe balkony, galerie i brama wjazdowa wraz z odbojami wykazują ślady korozji. Powyższe ustalenia wskazują na postępujące procesy niszczenia obiektu, a nakazane zaskarżoną decyzją działania mają na celu ich powstrzymanie. Powyższe ustalenia poparte są dokumentacją fotograficzną, a z całości tych ustaleń jednoznacznie wynika, że nakazane przez Mazowieckiego WKZ prace konserwatorskie i roboty budowlane przy przedmiotowym zabytku, są niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem oraz istotne uszkodzenie tego zabytku. Sąd podziela przy tym stanowisko Ministra, że wbrew argumentacji skarżącej ich zakres nie jest zbyt ogólny i pozwala na jednoznaczne określenie nałożonego obowiązku. Słusznie przy tym argumentuje Minister, że nakazane działania stanowią niezbędne minimum dla zahamowania procesu niszczenia lub istotnego uszkodzenia przedmiotowego budynku. Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, warunki dla zastosowania tego przepisu zostały zachowane, a organy obu instancji nie naruszyły prawa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Jeszcze raz należy podkreślić, że ww. nieprawidłowości wynikają przede wszystkim z protokołu kontroli oraz wykonanych fotografii obiektu znajdujących się w aktach administracyjnych organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów skargi, to nie są one zasadne. Zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W orzecznictwie wskazuje się, że granice postępowania odwoławczego wyznaczają zasady postępowania administracyjnego, w tym, zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta rozwinięcie swoje znajduje w art. 77 § 1 k.p.a. jak też w art. 80 k.p.a. Ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest zatem ustalić zakres postępowania wyjaśniającego, niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, poddać ocenie materiał dowodowy, ewentualnie materiał ten uzupełnić w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy następnie usunąć stwierdzone naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego o ile organ odwoławczy naruszenia takiego się dopatrzy w orzeczeniu organu niższej instancji (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 października 2025 r. IV SA/Wr 119/25). W realiach niniejszej sprawy zarzuty skarżącej sprowadzają się natomiast przede wszystkim do stwierdzenia, że organ odwoławczy nie przeprowadził własnego postępowania wyjaśniającego (w tym dowodowego) i oparł się wyłącznie na ustaleniach organu I instancji, co miałoby naruszać zasadę dwuinstancyjności i stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra. W związku z powyższym trzeba dostrzec, że w uzasadnieniu postawionych zarzutów (str. 8-12 skargi), skarżąca – poza szerokim przytoczeniem fragmentów wybranych przez siebie orzeczeń sądów administracyjnych – nie wyjaśnia jednak jakie to konkretnie czynności i w jakim celu miałby podejmować dodatkowo organ odwoławczy. O ile rację ma skarżącą, że dwuinstancyjność postępowania – wynikająca wprost z art. 78 Konstytucji RP – jest fundamentalną zasadą postępowania administracyjnego, to jednak nie oznacza to, że organ odwoławczy, w sytuacji gdy organ I instancji zebrał cały niezbędny do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, zobowiązany jest w każdym przypadku do dodatkowych ustaleń i poszukiwania we własnym zakresie nowych dowodów, które miałby stanowić o zasadności wniesionego odwołania i podważać prawidłowe ustalenia organu I instancji. Po pierwsze – dodatkowe postępowanie dowodowe przed organem odwoławczym jest fakultatywne, a po drugie takie zadanie spoczywa przede wszystkim na stronie wnoszącej to odwołanie, która – przynajmniej na gruncie niniejszej sprawy – temu obowiązkowi nie sprostała. Skarżąca nie wskazała jakich to konkretnie ustaleń zabrakło w postępowaniu przed organem I instancji, które miałyby podważać zasadność nałożenia na nią określonych w art. 49 ust. 1 u.o.z. obowiązków i doprecyzowanych w sentencji decyzji Mazowieckiego WKZ, a które to dodatkowo w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego mógłby dokonać Minister. To zaś musiało skutkować utrzymaniem, w znacznej części, zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy. Jeszcze raz podkreślić należy, że w realiach sprawy wydanie stosownego rozstrzygnięcia poprzedziły działania uprawnionego do tego organu – Mazowieckiego WKZ – który w toku kontroli, popartej sporządzonym pisemnym protokołem i załączoną do niego dokumentacją fotograficzną, stwierdził, że wykonanie konkretnych i enumeratywnie wymienionych w wydanej decyzji administracyjnej prac konserwatorskich oraz robót budowlanych, jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Istotą wydania wspomnianego nakazu jest stwierdzenie, że przedmiotowy zabytek jest w takim stanie zachowania, który bez przeprowadzenia określonych prac konserwatorskich lub robót budowlanych grozi jego zniszczeniem lub jego istotnym uszkodzeniem. Wystarczy zatem, że organy przeprowadzą kontrolę stanu zachowania zabytku i na jej podstawie stwierdzą, że konieczne jest przeprowadzenie robót budowlanych dla zachowania jego substancji. W przeciwnym razie ulegnie on zniszczeniu lub istotnemu uszkodzeniu. W konsekwencji Sąd uznał zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania za niezasadne. Odnośnie pisma skarżącej z dnia 28 lipca 2025 r. to Sąd uznał go za wniosek dowodowy i jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. odmówił dopuszczenia dowodu z tego dokumentu, wobec stwierdzenia, że nie jest on przydatny w celu wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Na marginesie Sąd wskazuje, że dołączone do tego pisma zawiadomienie Mazowieckiego WKZ z dnia 21 lipca 2025 r. wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy bowiem dotyczy neonu "K.", co do którego Minister uchylił decyzję organu I instancji w części i umorzył postępowanie. Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja słusznie wskazuje, że nałożone obowiązki są zgodne z dyspozycją art. 49 ust. 1 u.o.z. i zostały jednoznacznie określone w sentencji orzeczenia i bezpośrednio wynikają z ustaleń dokonanych przez organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania. Są także adekwatne do stwierdzonych zagrożeń i zgodne z zebranym materiałem dowodowym. Działania te - w ocenie Sądu - są odpowiednie do dobra chronionego. Należy zaznaczyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się za uprawniony pogląd, zgodnie z którym na podstawie art. 49 ust. 1 u.o.z. organ konserwatorski może nakazać nie tylko przeprowadzenie prac zmierzających do utrzymania substancji zabytkowej (konserwatorskich), lecz także innych robót polegających m.in. na odbudowie, o ile uzna je za niezbędne ze względu na ochronę zabytku przed zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1723/21, CBOSA). Z akt sprawy wynika konieczność zabezpieczenia zabytku przed jego destrukcją. Nakazane prace nie mają na celu jego odrestaurowania ale zabezpieczenie aktualnego stanu substancji przed dalszą dewastacją i służą zachowaniu zabytku w jak najlepszym stanie dla przyszłych pokoleń. Nie skutkują one taką ingerencją w prawo własności skarżącego, którą można byłoby uznać za zbyt daleko idącą. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.