VII SA/Wa 1737/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Lucyna Staniszewska (sprawozdawca), , Protokolant: referent Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi J. R. i J. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 kwietnia 2023 r. znak: WSO.I.6231.1.4.2023 w przedmiocie transkrypcji aktu małżeństwa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz J. R. i J. K. kwotę łączną 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z 26 kwietnia 2023 r., znak: WSO-I.6231.1.4.2023, Wojewoda Mazowiecki (dalej: ,,Wojewoda’’, ,,organ II instancji’’) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 107 pkt 3 i art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2320, dalej: ,,p.a.s.c’’), po rozpatrzeniu odwołania G. R. i J. K. (dalej: ,,skarżący’’), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu [...] (dalej: ,,organ I instancji’’) z dnia [...] lutego 2023 r. odmawiającą transkrypcji w Systemie Rejestrów Państwowych holenderskiego odpisu aktu małżeństwa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że dnia 1 lutego 2023 r. do Kierownika Urzędu [...] wpłynął wniosek skarżących o dokonanie transkrypcji odpisu aktu małżeństwa zawartego [...] lipca 2022 r. w Amsterdamie. Dołączono do niego oryginał odpisu holenderskiego aktu małżeństwa wraz z tłumaczeniem przysięgłym oraz dowód uiszczenia opłaty skarbowej. Pismem z [...] lutego 2023 r., nr [...] Prokurator Prokuratury Okręgowej w W. zgłosił swój udział w postępowaniu jako podmiot na prawach strony. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Urzędu [...] decyzją z [...] lutego 2023 r., nr [...]. 1.369.MKR orzekł o odmowie dokonania transkrypcji odpisu holenderskiego aktu małżeństwa. Wojewoda zrelacjonował, iż przyczyną wydania decyzji odmownej przez organ I instancji była sprzeczność żądania skarżących z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, o czym stanowi art. 107 pkt 3 p.a.s.c.. Powyższą decyzję zakwestionowała w imieniu skarżących ich profesjonalna pełnomocnik, składając odwołanie w terminie ustawowym. Wojewoda Mazowiecki rozpoznając sprawę wskazał, że podstawę decyzji stanowi art. 104 ust. 1 p.a.s.c., zgodnie z którym zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Jednakże, jak wskazał organ II instancji, na mocy art. 107 pkt 3 p.a.s.c. kierownik urzędu [...] odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Wojewody, funkcją klauzuli porządku publicznego jest ochrona krajowego porządku prawnego przed jego naruszeniem w postaci uznania aktu stanu cywilnego nieodpowiadającemu fundamentalnym zasadom polskiego prawa. W ramach przesłanki porządku publicznego badaniu podlegają skutki prawne uznania danego aktu. Nie chodzi przy tym o samą sprzeczność zagranicznego aktu stanu cywilnego z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ale o to, by skutki transkrybowania takiego aktu były nie do pogodzenia z tymi zasadami. Dalej, Organ II instancji powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19, podkreślając, że przepis art. 7 Konstytucji RP jednoznacznie stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać Konstytucji RP i obowiązujących ustaw. Do takich ustaw należy m.in. ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: k.r.o.). Stosownie do art. 1 § 1 k.r.o., zawartym w Tytule I "Małżeństwo", Dziale I - Zawarcie małżeństwa, małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Dokonując subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do odpowiedniej normy prawnej, Wojewoda stwierdził, transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jakim jest akt małżeństwa sporządzony w Amsterdamie (Holandia) potwierdzający zawarcie 26 lipca 2022 r. związku małżeńskiego przez skarżących będących osobami tej samej płci jest sprzeczna z istniejącym w Polsce porządkiem prawnym. Wojewoda przypomniał, że jeśli zagraniczny dokument, który ma zostać wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego, zawiera treść sprzeczną z istniejącym porządkiem prawnym, to wówczas należy mieć na uwadze regulacje zawarte w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe. Stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustany prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to tzw. klauzula porządku publicznego. Przy ustalaniu podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej - na użytek klauzuli porządku publicznego - należy brać pod uwagę m.in. art. 18 Konstytucji RP i art. 1 § 1 k.r.o., z których aktualnie wynika zasada nakazująca jako małżeństwo traktować w Polsce jedynie związek heteroseksualny. Prawo polskie nie przewiduje bowiem małżeństwa osób tej samej płci. W związku z tym transkrypcja złożonego przez wnioskodawców odpisu zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego, w obecnym stanie prawnym, jest niedopuszczalna. Wojewoda nie podzielił zarzutów odwołania w postaci naruszenia art. 8 oraz art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. poprzez ich niezastosowanie prowadzące do odmowy dokonania do polskich ksiąg stanu cywilnego transkrypcji odpisu aktu małżeństwa zawartego za granicą przez skarżących. W ocenie Wojewody, odmowa ta nie stanowi przejawu dyskryminacji ze względu na orientację seksualną odwołujących, a to z uwagi na art. 12 Konwencji i wynikające z niego prawo poszczególnych państw do unormowania prawa do zawarcia małżeństwa przez ustawy krajowe. W ocenie Wojewody, bez wpływu na rozpoznawaną sprawę pozostaje wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 17 stycznia 2023 r. wydany w sprawie F. i inni przeciwko Rosji. Wyrok ten odnosi się tylko do rosyjskiego systemu prawnego i nie może być interpretowany jako uzasadniający modyfikacje krajowego porządku prawnego w inny sposób niż poprzez akty prawne parlamentu krajowego. Na poziomie Unii Europejskiej nie ma harmonizacji przepisów dotyczących stanu cywilnego, co powoduje, że rozwiązania przyjęte w tym zakresie w poszczególnych państwach członkowskich różnią się zarówno co do treści, jak i formy oraz zakresu danych ujawnianych w krajowych rejestrach stanu cywilnego. Prawo Unii Europejskiej nie przewiduje bezwzględnego obowiązku przenoszenia do krajowego rejestru stanu cywilnego aktów stanu cywilnego sporządzonych w innych państwach Unii Europejskiej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z [...] lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1112/16, z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1059/18, z 6 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2376/19). Z tą decyzją nie zgodzili się skarżący, wnosząc pismem swego pełnomocnika, datowanym na 13 czerwca 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ja w całości. Pełnomocnik zarzucił pod adresem zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 104 ust. 5 p.a.s.c. poprzez jego niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa skarżących w sytuacji, gdy jej dokonanie jest obligatoryjne w związku z rejestracją w polskim rejestrze stanu cywilnego zdarzeń wcześniejszych; - art. 107 pkt 3 p.a.s.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że transkrypcja aktu małżeństwa, w którym jako małżonkowie wskazane są dwie osoby tej samej płci, jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej oraz uznanie, że zasadą porządku publicznego są przepisy ustawowe regulujące przesłanki zawarcia małżeństwa w Polsce; - art. 18 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że szczególny status małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny stoi na przeszkodzie dokonania transkrypcji aktu małżeństwa skarżących wyłącznie z powodu ich orientacji seksualnej; - art. 8 w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej: Konwencja) poprzez jego niezastosowanie i tym samym naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego skarżących poprzez nieuznanie zawartego przez nich za granicą związku małżeńskiego i nieudzielenie mu jakiejkolwiek ochrony prawnej w Polsce, przynajmniej poprzez odnotowanie faktu jego zawarcia w polskim rejestrze stanu cywilnego wyłącznie z tego powodu, że jako małżonkowie są w nim wskazane dwie osoby tej samej płci; 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7 i 11 oraz art. 107 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżących i nieustalenie, z jakiego powodu decyzja o odmowie transkrypcji ich aktu małżeństwa miałaby zagrażać podstawowym zasadom porządku, publicznego Rzeczypospolitej Polskiej oraz niedostateczne uzasadnienie tej decyzji; - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieproporcjonalne ograniczenie prawa skarżących do poszanowania ich życia rodzinnego wskutek odmowy dokonania transkrypcji ich aktu małżeństwa oraz naruszenie zasady równego traktowania poprzez odmowę dokonania czynności wyłącznie z powodu orientacji seksualnej małżonków. W oparciu o wyżej postawione zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. skarżący wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 kwietnia 2023 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Urzędu [...] z dnia [...] lutego 2023 r. o odmowie dokonania transkrypcji odpisu holenderskiego aktu małżeństwa; 2) uchylenie poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu [...] z dnia [...] lutego 2023 r. o odmowie rejestracji w polskim rejestrze stanu cywilnego holenderskiego odpisu aktu małżeństwa; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podkreślili, że stanowisko organów obu instancji nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ klauzula porządku publicznego przewidziana w art. 107 pkt 3 p.a.s.c. znajduje zastosowanie jedynie do skutków prawnych transkrybowania takiego aktu, nie zaś do faktów wynikających z zagranicznych dokumentów urzędowych - o tym, czy skutki zawartego za granicą małżeństwa są możliwe do pogodzenia z podstawowymi zasadami porządku publicznego Rzeczypospolitej Polskiej, powinien decydować każdorazowo organ administracji lub sąd w sytuacji, gdy skarżący będą podejmować próby, np. objęcia małżonka ubezpieczeniem zdrowotnym czy wspólnego rozliczania podatku. W skardze podkreślono, że transkrypcja nie wiąże się z jednoczesnym uznaniem związku małżeńskiego zawartego za granicą i sama w sobie nie pociąga za sobą skutków prawnych, organ nie powinien zatem badać sprzeczności zagranicznego aktu stanu cywilnego z podstawowymi zasadami porządku prawnego. Transkrypcja stanowi czynność materialno-techniczną, a zatem polega jedynie na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (art. 104 ust. 2 p.a.s.c.). Transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego jest więc czynnością o charakterze ściśle technicznym, polegającą na przeniesieniu obcego aktu stanu cywilnego bez możliwości wprowadzenia zmian w jego treści. Tym samym dane wpisane do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji muszą stanowić odzwierciedlenie danych pochodzących z aktu zagranicznego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2022 r. sygn. II OSK 2376/19, LEX nr 3395450). W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 r. postanawiał zawiesić postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie sprawy zależało od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt: II OSK 216/21, w ramach którego skierowane zostało pytanie prawne do TSUE. W ocenie tut. Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne było rozstrzygnięcie NSA (oraz odpowiedź TSUE na pytanie prejudycjalne zadane przez NSA) w sprawie o sygnaturze akt II OSK 216/21. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 24 marca 2026 r. postanowił podjąć zawieszone postępowanie sądowe. Pismem datowanym na dzień 6 maja 2026 r. skarżący zastępowani przez adwokata wnieśli do tut. Sądu rozszerzyli zarzuty skargi oraz swoje stanowisko w sprawie. Złożono także wnioski dowodowe. Skarżący dodatkowo pod adresem zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: 1) art. 21 ust. 1 TFUE poprzez nieproporcjonalne ograniczenie swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich Skarżących z powodu różnej oceny ich stanu cywilnego w Polsce i w Holandii; 2) art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez ich niezastosowanie i naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego Skarżących poprzez nieuznanie zawartego przez nich za granicą związku małżeńskiego i nieudzielenie mu jakiejkolwiek ochrony prawnej w Polsce wyłącznie ze względu na orientację seksualną skarżących; Ponadto, wnieśli o zobowiązanie Kierownika Urzędu [...] do przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu małżeństwa zawartego 26 lipca 2022 roku w Amsterdamie (Holandia) przez Skarżących w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych; Na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów: a) listu IN Amsterdam z 1 marca 2021 roku potwierdzający dokonanie rejestracji pobytu w Holandii; na okoliczność stałego zamieszkiwania przez J. R. w Holandii w latach 2021-2022; b) listu S. N.z 20 kwietnia 2021 roku potwierdzającego zameldowanie J. R. w Holandii; na okoliczność posiadania miejąca zameldowania w Holandii w latach 2021-2022; c) oświadczenia pracodawcy Skarżącego J. R. - [...] Polska sp. z o.o. z 29 kwietnia 2026 roku; na okoliczności relokowania Skarżącego J. R. z Polski do Holandii w 2021 roku, gdzie pracował do 2022 roku oraz relokowania skarżącego J. K. z Polski do Holandii oraz z Holandii do Polski jako członka rodziny J. R.; uznawania przez pracodawcę J. R., że J. K. był jego partnerem, a obecnie jest małżonkiem w systemach wewnętrznych pracodawcy. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący podnieśli, że wyrok Trybunał Sprawiedliwości UE dnia 25 listopada 2025 r., C-713/23, ECLI:EU:C:2025:917 ma dla sprawy przełomowe znaczenie. Trybunał orzekł, iż art. 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w świetle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które ze względu na to, iż prawo tego państwa członkowskiego nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci, nie zezwalają na uznanie małżeństwa legalnie zawartego przez dwóch mających tę samą płeć obywateli wspomnianego państwa członkowskiego w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu w innym państwie członkowskim, w którym rozwinęli oni lub umocnili życie rodzinne, ani na transkrypcję w tym celu aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym przewidzianym przez to państwo środkiem umożliwiającym takie uznanie. Wyrok ten wraz z wyrokiem NSA z dnia 20 marca 2026 r. sygn. akt II OSK 216/21 ustanowiły nowy standard prawny, który w momencie składania wniosku o dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa nie był znany organom administracji publicznej czy sądom administracyjnym i nie był przez nie stosowany. W ocenie skarżących, standard ten powinien zostać zastosowany również w niniejszej sprawie ze względu na jej tożsamy charakter do sprawy rozstrzygniętej przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. II OSK 216/21). Skarżący podkreślili tożsamy charakter sprawy, z uwagi na to, że zamieszkiwali na terenie Holandii, podejmowali tam pracę i rozwijali życie rodzinne. Do Holandii przeprowadzili się razem w lutym 2021 roku. Skarżący - J.B. podjął zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w holenderskim biurze międzynarodowej spółki [...]. J.B. otrzymał status rezydenta, a następnie został zameldowany w Holandii. J. K. przebywał w Holandii jako partner, a następnie od lipca 2022 roku jako małżonek J.B.. Skarżący w lipcu 2022 roku zawarli związek małżeński zgodnie z prawem holenderskim. W październiku 2022 roku pracodawca J.B. podjął decyzję o jego relokacji wraz z rodziną do Polskiego biura międzynarodowej spółki [...]. Tym samym, Skarżący ponownie wspólnie zmienili swoje miejsce zamieszkania przeprowadzając się do Polski, gdzie chcieli kontynuować swoje życie rodzinne jako małżonkowie. Po powrocie do Polski skarżący spotkali się jednak z wieloma sytuacjami, w których okazało się to niemożliwe. Skarżący byli traktowani tak jakby nadal posiadali stan cywilny kawalerów. Ostatecznie Skarżący zdecydowali się złożyć wniosek o dokonanie transkrypcji ich zagranicznego aktu małżeństwa. Mając na uwadze standard prawny wypracowany przez NSA oraz fakt, że Skarżący skorzystali ze swobody przemieszczania się i pobytu, złożyli nowe zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. naruszenia art. 21 ust. 1 TFUE poprzez nieproporcjonalne ograniczenie swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich Skarżących z powodu różnej oceny ich stanu cywilnego w Polsce i w Holandii. Skarżący podkreślili, że zgodnie z art. 20 ust. 1 TFUE posiadają status obywateli Unii Europejskiej. Ze statusu tego wynika szereg praw, w tym przede wszystkim prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw członkowskich (art. 20 ust. 2 lit. a, art. 21 TFUE, art. 45 ust. 1 Karty). Działania organów naruszyły art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez zakaz poszanowania życia rodzinnego Skarżących poprzez nieuznanie zawartego przez nich za granicą związku małżeńskiego i nieudzielenie mu jakiejkolwiek ochrony prawnej w Polsce wyłącznie ze względu na orientację seksualną skarżących. Skarżący powołali się na ugruntowane orzecznictwo TSUE wskazujące, że jeżeli obywatel Unii skorzysta ze swobody przemieszczania się i przebywania w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie pochodzenia, to może powoływać się na prawa związane ze swoim statusem obywatela Unii wobec państwa członkowskiego pochodzenia. W niniejszej sprawie Skarżący skorzystali z ww. swobody, ponieważ od lutego 2021 roku przebywali w Holandii, gdzie zawarli legalnie małżeństwo, a następnie w październiku 2022 roku przeprowadzili się do Polski — państwa członkowskiego pochodzenia. Skarżący mogą zatem powoływać się na prawa wynikające z ich statusu obywateli Unii wobec Polski. Przepisy prawa unijnego — w szczególności Karty - przyznają obywatelom Unii m.in. prawo do poszanowania życia rodzinnego (art. 7 Karty) oraz chronią ich przed wszelką dyskryminacją, w tym dyskryminacją ze względu na płeć i orientację seksualną (art. 21 ust. I Karty). Przestrzeganie tych przepisów przez państwa członkowskie umożliwia realizowanie swobód przyznanych obywatelom Unii — w tym w szczególności swobody przemieszczania się i pobytu. Chociaż Państwa członkowskie nadal dysponują przy tym kompetencją wyłączną w zakresie regulacji prawnej zagadnień dotyczących stanu cywilnego, w tym przesłanek umożliwiających zawarcie małżeństwa. Niemniej jednak państwa członkowskie powinny wykonywać powyższą kompetencję zgodnie z prawem Unii, a zatem również zgodnie z prawem dotyczącym swobody przemieszczania się, uznając stan cywilny ustalony w innym państwie członkowskim zgodnie z ustawodawstwem tego państwa. Tym samym państwo polskie musi dysponować instytucją prawną, która umożliwi małżeństwom osób tej samej płci akceptowanie ich stanu cywilnego, jeżeli dokonali jego zmiany legalnie w innym państwie członkowskim. W Wyroku NSA jednoznacznie stwierdził, że: "przeniesienie do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji, na podstawie art. 104 ust. 1 P.a.s.c., zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci, zawartego legalnie w państwie członkowskim Unii Europejskiej, w którym zostało ukształtowane ich życie rodzinne, w ustawodawstwie polskim stanowi jedyny, skuteczny sposób uznania tego małżeństwa, niepowodujący nadmiernych utrudnień i niedogodności przy wykonywaniu przez obywateli Unii, gwarantując minimalny poziom ochrony prawnej (tak pkt 6.10 wyroku NSA z dnia 20 marca 2026 r., sygn. II OSK 216/21 i cytowane tam orzecznictwo TSUE: wyroku z 5 czerwca 2018 r., Coman i inni, C-673/16 (pkt 53 i 56), wyrok Trybunału z 25 listopada 2025 r., wydany w rozpoznawanej sprawie, C-713/23, pkt 46). Równocześnie, ze względu na fakt, że organy administracji publicznej powoływały się w dotychczasowych pismach na techniczną niemożliwość rejestracji stanu cywilnego oraz aktów wykonawczych (w tym nazewnictwo rubryk oparte na kryterium płci) skarżący wnieśli o wskazanie w uzasadnieniu wyroku sposobu załatwienia sprawy przez organ. Pismem z dnia 15 maja 2026 r. przedłożone zostały tłumaczenia przysięgłe zagranicznych dokumentów, które zgłoszone zostały jako dowody w sprawie wraz z wnioskiem o ich dopuszczenie. Na rozprawie w dniu 28 maja 2026 r. na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd dopuścił zawnioskowane przez pełnomocnika skarżących dowody z dokumentów wraz z tłumaczeniami przysięgłymi w postaci: a) listu IN Amsterdam z 1 marca 2021 roku potwierdzający dokonanie rejestracji pobytu w Holandii na okoliczność stałego zamieszkiwania przez J.B. w Holandii w latach 2021-2022; b) listu S. N. z 20 kwietnia 2021 roku potwierdzającego zameldowanie J.B. w Holandii na okoliczność posiadania miejąca zameldowania w Holandii w latach 2021-2022; c) oświadczenia pracodawcy Skarżącego J.B. - [...]Polska sp z o.o. z 29 kwietnia 2026 roku, albowiem wyjaśniają one istotne wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób opisany poniżej. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu [...] o odmowie dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego na terenie Holandii przez skarżących. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie kwestionowały legalności zawarcia przez skarżących małżeństwa na terenie Holandii, będącej państwem członkowskim Unii Europejskiej oraz złożenia przez skarżących wraz z wnioskiem zagranicznego odpisu aktu małżeństwa sporządzonego w języku niderlandzkim, wraz z tłumaczeniem dokonanym przez uprawnionego tłumacza przysięgłego. Natomiast organy odmówiły transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą przez dwie osoby tej samej płci stwierdzając, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z art. 104 p.a.s.c. zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji (ust. 1). Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (ust. 2). Treść zagranicznego dokumentu stanu cywilnego przenosi się do rejestru stanu cywilnego, w formie czynności materialno-technicznej, zamieszczając w akcie stanu cywilnego adnotację o transkrypcji (art. 105 ust. 1 p.a.s.c.). W wyniku transkrypcji powstaje zatem polski akt stanu cywilnego, który nie różni się treścią od aktu transkrybowanego, a pod względem formy i mocy dowodowej nie różni się od aktów stanu cywilnego rejestrujących zdarzenia krajowe (tak też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 r., III CSK 259/10, LEX nr 1129120). Transkrypcja ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że potwierdza zaistnienie wcześniejszej sytuacji prawnej. Jednakże wywiera ona skutki prawne, bowiem obywatel może powoływać się na taki dokument w postępowaniach przed polskimi organami i sądami, korzystając z art. 1138 k.p.c. Z kolei przepis art. 107 pkt 3 p.a.s.c. stanowi, że kierownik urzędu [...] odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Podobnie art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 503) przewiduje, że prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Na tego rodzaju skutki powołały się organy obu instancji odmawiając transkrypcji przedmiotowego aktu małżeństwa w okolicznościach niniejszej sprawy. Przy tym przepis art. 104 ust. 5 p.a.s.c. stanowi, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego jest obligatoryjna, jeżeli obywatel polski, którego dotyczy zagraniczny dokument stanu cywilnego, posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub ubiega się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że z samego faktu posiadania przez skarżących aktów urodzenia sporządzonych w polskim urzędzie stanu cywilnego, potwierdzających ich urodzenie na terenie Polski, nie wynika, że transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa jest obowiązkowa. Z tych względów Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 104 ust. 5 p.a.s.c. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że transkrybowanie aktu jest obligatoryjne w związku z rejestracją w polskim rejestrze stanu cywilnego zdarzeń wcześniejszych tj. aktów urodzenia skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21 przywołał w tym zakresie uchwałę z dnia 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19, która zapadła w sprawie dotyczącej transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane zostały osoby tej samej płci, jednakże jest aktualna w zakresie braku automatyzmu w dokonywaniu przez organ transkrypcji aktu stanu cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obligatoryjność transkrypcji stwarza podwyższony standard dowodowy w wymienionych postępowaniach i nie wyłącza stosowania przesłanek jej odmowy określonych w art. 107 p.a.s.c., a zatem także z uwagi na sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych powodów nie można podzielić stanowiska, że w przypadku transkrypcji obligatoryjnej krajowa klauzula porządku publicznego nie znajduje zastosowania. Powyższe stwierdzenie nie oznacza jednak, że skarga została pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Niewątpliwym jest, że w polskie prawo nie zna małżeństw osób jednej płci. Zarówno art. 18 Konstytucji RP z 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.), jak i treść art. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z 1964 r. potwierdzają, że ustawodawca pozostaje przy tradycyjnym modelu małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Organy obu instancji odniosły się do klauzuli porządku publicznego, argumentując, że rejestracja takiego aktu narusza podstawowe zasady krajowego systemu prawnego i tym samym kierownik USC wydaje odmowną decyzję administracyjną transkrypcji małżeństw jednopłciowych. Takie stanowisko organów było zgodne z ówczesną linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Tendencja do ograniczenia transkrypcji jest sądowi dobrze znana w linii orzeczniczej uchwały 7 sędziów NSA z 2 grudnia 2019 r. sygn. akt II OPS 1/19, czy wyrokach WSA w Warszawie z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. IV SA/Wa 2982/19 oraz z dnia 18 września 2019 r. sygn. IV SA/Wa 1638/19, w których jasno wskazano że ,,Jako taką normę (zasada porządku publicznego) należy uznać art.18 Konstytucji RP. Zgodnie tym przepisem, małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten wyraźnie definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny oraz obejmuje go szczególną ochroną państwa". W wyroku z dnia 6 lipca 2022 r. o sygn. II OSK 2376/19 podkreślono, że ,,nie chodzi przy tym o samą sprzeczność zagranicznego aktu stanu cywilnego z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ale o to, by skutki transkrybowania takiego aktu były nie do pogodzenia z tymi zasadami" oraz że, ,,skutki dokonania wnioskowanej transkrypcji aktu małżeństwa zawartego między osobami tej samej płci byłyby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego w zakresie prawa rodzinnego, ale też nie naruszałyby art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 12 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U.1993.61.284 z dnia 1993.07.10)’’. W wyrokach o sygn. II OSK 2608/19, II OSK 2376/19 NSA wyraźnie zaznaczył, że ,,chociaż transkrypcja ma charakter deklaratoryjny, to jednak jej dokonanie wiąże się z koniecznością uznania przez polskie organy administracji, że małżeństwo zawarte za granicą stoi na równi z małżeństwem zawartym zgodnie z polskim porządkiem prawnym". W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z 20 listopada 2012 r., sygn. akt III CZP 58/12. Inne orzeczenia podtrzymywały tę linię orzeczniczą, jak chociażby NSA w wyroku z 22 czerwca 2021 r., II OSK 2608/19, uznając, że ,,jakkolwiek za dopuszczalną należy uznać tzw. prawotwórczą wykładnię prawa stosowaną przez sądy, to jednak gdy wykładnia twórcza przepisów prawnych nie znajduje legitymacji w akceptowanych dyrektywach wykładni, stanowi ona niedopuszczalną wykładnię contra legem, ponieważ naruszałoby konstytucyjną zasadę trójpodziału władzy i stało w sprzeczności z zakresem właściwości sądów administracyjnych". Podobnie NSA w wyroku z dnia 17 maja 2023 r., II OSK 1461/20, jak i wcześniejszy wyrok NSA z [...] lutego 2018 r., II OSK 1112/16 odwołujący się do klauzuli porządku publicznego, tym samym do ,,podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej". Także w doktrynie prawa wskazywano, że klauzula porządku ,,ma generalny charakter, oparty na założeniu, że nie da się sprecyzować ścisłych kryteriów, od których zależeć będzie uznanie jakiejś zasady prawnej za podstawową. Niemożliwe jest także stworzenie enumeratywnego katalogu takich zasad (M. Mirecki, Odmowa dokonania transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego jako środek ochrony polskiego porządku prawnego, Krotowski Przegląd Prawniczy, WPiA UWM, 2025, s. 97). Przyjmowano zatem koncepcję, że ,,do krajowego systemu mogą zostać przepisane tylko takie akty stanu cywilnego, które są w odpowiednim stopniu kompatybilne z polskim systemem rejestracji" (M. Wojewoda, Małżeństwa jednopłciowe i związki partnerskie w polskim rejestrze stanu cywilnego? Transkrypcja zagranicznych aktów stanu cywilnego, Studia Prawno-ekonomiczne, t. CIII, 2017 s.146). Jednakże szybki rozwój standardów ochrony praw jednostki na poziomie europejskim w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, prowadzi do stopniowej zmiany sposobu postrzegania kwestii małżeństwa, rozszerzając tym samym poziom akceptacji różnych form rodzinnych. Z mobilnością partnerów powiązane są konsekwencje dotyczące uznania ich statusu uzyskanego legalnie w innym państwie członkowskim UE. Zmiana wykładni i linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nastąpiła w roku 2026 r. pod wpływem wyroku TSUE (Wielka Izba) z dnia 25 listopada 2025 r., C-713/23. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, iż: "Artykuł 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w świetle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że: stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które ze względu na to, iż prawo tego państwa członkowskiego nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci, nie zezwalają na uznanie małżeństwa legalnie zawartego przez dwóch mających tę samą płeć obywateli wspomnianego państwa członkowskiego w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu w innym państwie członkowskim, w którym rozwinęli oni lub umocnili życie rodzinne, ani na transkrypcję w tym celu aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym przewidzianym przez to państwo środkiem umożliwiającym takie uznanie". Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 216/21, w której zostało zadane pytanie prejudycjalne do TSUE wydał wyrok 20 marca 2026 r. uchylający zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu [...] oraz zobowiązał organ I instancji do przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu małżeństwa skarżących. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uznanie małżeństwa osób odmiennej płci, legalnie zawartego w państwie członkowskim Unii i przeniesienie zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji w trakcie korzystania przez te osoby z prawa przewidzianego w art. 21 ust. 1 TFUE nie stoi w sprzeczności z art. 18 Konstytucji i art. 1 § 1 K.r.o. Możliwa jest więc taka wykładnia omówionych przepisów krajowych, która jest zgodna z prawem Unii (art. 20 i art. 21 ust.1 TFUE interpretowanymi w związku z normami wypływającymi z art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty) oraz przepisami art. 8 ust. 1 i art. 14 Konwencji. Przyjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wykładnia nie została ograniczona wyłącznie do sprawy, w której skierowano pytanie prejudycjalne. Znalazła ona odzwierciedlenie również w późniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który konsekwentnie rozszerzył jej zastosowanie na inne sprawy dotyczące transkrypcji małżeństw jednopłciowych zawartych legalnie w innych państwach UE. Wskazać należy wyroki z 7 maja 2026 r., sygn. II OSK 1075/23 oraz sygn. II OSK 2070/23. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów odmawiające transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa. Tym samym Sąd potwierdził, że standard ochrony wynikający z prawa Unii Europejskiej oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka powinien być uwzględniany także w innych postępowaniach dotyczących skutków prawnych małżeństw osób tej samej płci zawartych zgodnie z prawem państw obcych. Oznacza to, że stanowisko wyrażone przez NSA nie ma charakteru incydentalnego i nie ogranicza się wyłącznie do sprawy, w której zapadł wyrok TSUE. W tym miejscu podkreślić należy, że NSA w wyroku z dnia 20 marca 2026 r. o sygn. II OSK 216/21, wprost wskazał, że: ,,dotychczasowa wykładnia pojęcia "podstawowych zasad porządku prawnego", wynikająca z art. 107 pkt 3 P.a.s.c., utrwalona w praktyce administracyjnej i przyjęta w orzecznictwie sądowym, stanowiąca fundament odmowy dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci, tak jak w rozpoznawanej sprawie, musi ulec modyfikacji". Analiza najnowszego orzecznictwa wskazuje na kształtowanie się nowej, jednolitej linii orzeczniczej, zgodnie z którą przepisy prawa krajowego powinny być interpretowane z uwzględnieniem standardów wynikających zarówno z prawa Unii Europejskiej, jak i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W konsekwencji sądy administracyjne są zobowiązane do uwzględniania tej wykładni także w innych sprawach dotyczących statusu rodzinnego i cywilnego osób pozostających w małżeństwach jednopłciowych zawartych za granicą. Dostrzegając wyraźną zmianę linii orzeczniczej NSA w tym zakresie, sąd uznaje za zasadne zachowanie jednolitości orzecznictwa oraz zapewnienie zgodności wykładni prawa krajowego z prawem Unii Europejskiej. Jednocześnie sąd jest związany wykładnią prawa Unii Europejskiej dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zgodnie z doktryną acte éclairé jeżeli dany przepis prawa Unii był już przedmiotem wykładni przepisu prawa TSUE w innej tożsamej sprawie to sąd krajowy powinien zastosować interpretację przyjętą przez Trybunał. Innymi słowy, na podstawie doktryny acte éclairé sądy krajowe zwolnione są z obowiązku skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości, a Sąd powinien korzystać z utrwalonego orzecznictwa TSUE, który rozstrzygnął uprzednio sporną kwestię prawną, bez względu na rodzaj postępowania, które było źródłem tego orzecznictwa. Wskazał na to także NSA w wyroku z 20 marca 2026 r. II OSK 216/21 powołując się także na inne utrwalone orzecznictwo TSUE podkreślając, że: ,,za ugruntowaną należy uznać linię orzecznictwa Trybunału, że w przypadku skorzystania przez obywatela Unii ze swobody przemieszczania się i przebywania w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie pochodzenia, może on powoływać się na związane ze swym statusem prawa, w szczególności przewidziane w art. 21 ust. 1 TFUE, w tym wobec państwa członkowskiego swojego pochodzenia (wyroki z 4 października 2024 r., Mirin, C-4/23, pkt 41 i 12 marca 2026 r., Shipova, C-43/24, pkt 26). Przepisy Karty przyznają zaś każdemu obywatelowi Unii prawo do poszanowania życia rodzinnego (art. 7), jednocześnie zakazują wszelkiej dyskryminacji, m.in. ze względu na płeć i orientację seksualną (art. 21 ust. 1)’’. Przyjęcie powyższej wykładni nie pozostaje w sprzeczności z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia dzieci, gdyż uchwała ta zapadła na tle odmiennego stanu faktycznego. Po drugie, została podjęta w odmiennych realiach wykładniczych, przed wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzeczenia odnoszącego się do polskiego porządku prawnego. Pomocniczo wskazać należy, że w wyrokach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka także wskazano, że naruszenie art. 8 EKPC stanowi odmowa transkrypcji przez polskie władze aktu małżeństwa osób tej samej płci zawartego za granicą. W stosunku do Polski takie stwierdzenie wprost zawarto w wyrokach ETPCz z 12 grudnia 2023 r., Przybyszewska i inni przeciwko Polsce, (skargi nr 11454/17 i in.) oraz z 19 września 2024 r. w sprawie F. i inni przeciwko Polsce (skargi nr 58828/12 i inne). Orzeczenia te odnoszą się do sytuacji prawnej par jednopłciowych i obowiązków państwa w zakresie zapewnienia im odpowiedniej ochrony prawnej. W konsekwencji sąd, dążąc do zachowania spójności orzecznictwa oraz poszanowania standardów wynikających z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, uwzględnia kierunek wykładni przyjęty przez ETPCz w powołanych wyrokach. Podkreślić należy, że najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zauważa, że artykuł 18 Konstytucji RP nie zawiera wyraźnego zakazu wprowadzenia innych rodzajów uznawania relacji międzyludzkich, w tym związków jednopłciowych. Jego dosłowne brzmienie odnosi się raczej do szczególnej ochrony małżeństwa jako związku między kobietą a mężczyzną, jednak nie wyklucza wprost innych form prawnych. Tak więc, można go interpretować jako przepis gwarancyjny, a nie wykluczający (szerzej: W. Gnych-Pietrzak, Problem instytucjonalizacji związków osób tej samej płci w Rzeczypospolitej Polskiej, w: Analiza postanowienia artykułu 18 Konstytucji RP w kontekście dopuszczalności instytucjonalizacji związków osób tej samej płci w świetle prawa krajowego i międzynarodowego, red. W. Gnych-Pietrzak Łódź, 2025, s. 74 i n.). Regulacja z artykuł 18 Konstytucji RP odzwierciedla konkretną aksjologię konstytucyjną, w której małżeństwo heteroseksualne ma preferencyjną pozycję. Niezależnie od tego, czy tut. Sąd podziela powyższy pogląd, czy też prawnie ocenia, że art. 18 Konstytucji RP jest jasny i nie wymaga żadnej wykładni (zwłaszcza rozszerzającej) odnośnie tego, że Zgromadzenie Narodowe (połączone izby Sejmu i Senatu) w dniu 2 kwietnia 1997 r w ww. art. 18 ustawy zasadniczej pod pojęciem "małżeństwo" rozumiało wyłącznie związek kobiety i mężczyzny, wyjaśnić należy, co następuje. Nie jest rzeczą sądu lecz ustawodawcy określenie jaką pozycję w prawie polskim będę miały osoby, które zawarły na terenie innych państw legalnie z uwagi na przepisy tam obowiązujące związek małżeński. Przyjąć można jednak tezę, że art. 18 Konstytucji RP w zestawieniu z art. 1 k.r.o. nie tyle jednoznacznie rozstrzyga kwestię niedopuszczalności małżeństw jednopłciowych, ile utrwala tradycyjny model małżeństwa heteroseksualnego i tworzy dla niego szczególną ochronę prawną wraz z prawnym jego uprzywilejowaniem. Pamiętać przy tym jednak należy, że do czasu zmian legislacyjnych, o których mowa powyżej, transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci nie można utożsamiać z uznaniem, że na gruncie polskiego prawa małżeństwa takie mogą być legalnie zawierane. A zatem, w ocenie Sądu, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest uwzględnienie, wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23, wydanym w związku z pytaniem prejudycjalnym skierowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 216/21, w którym dokonano wykładni art. 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywanej w świetle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Ponadto, dla Sądu istotna jest także wykładnia NSA zaprezentowana w wyroku z 20 marca 2026 r. sygn. akt II OSK 216/21, w którym Sąd ten podkreślił, że przewidziane w polskim prawie formy uznania małżeństwa osób tej samej płci zawartego legalnie w innym państwie członkowskim UE takie jak zamieszczanie w aktach stanu cywilnego przypisków i wzmianek dodatkowych zgodnie z art. 25 p.a.s.c. czynią nadmiernie utrudnionym korzystania z praw wynikających z art. 21 TFUE. Posługiwanie się odpisem aktu urodzenia z przypiskiem o zawarciu takiego małżeństwa, zaświadczeniem o stanie cywilnym uwzględniającym ten przypisek albo zagranicznym aktem małżeństwa wraz z tłumaczeniem nie zapewnia bowiem pewnego i skutecznego uznania stanu cywilnego w sferze publiczno- i prywatnoprawnej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że istotne elementy stanu faktycznego zostały ujawnione dopiero na etapie postepowania sądowoadministracyjnego. Skarżący przenieśli swoje centrum życiowego do Holandii w 2021 r. w celu wykonywania pracy i prowadzenia wspólnego życia rodzinnego, co stanowi przykład korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, gwarantowanego przez art. 20 i 21 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Jak podkreślił TSUE w wyroku w sprawie C-713/23, obywatelstwo Unii jest podstawowym statusem obywateli państw członkowskich, a odmowa uznania stanu cywilnego nabytego w innym państwie członkowskim stanowi istotną przeszkodę w wykonywaniu tych praw. Okoliczności te nie zostały ujawnione w postępowaniu przed organami i nie były poddane jakiejkolwiek ocenie, a mogą - zdaniem Sądu - stanowić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia. Sąd wskazuje, że art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w zakresie użytej klauzuli generalnej należy wykładać w zgodzie z art. 8 Konwencji. Poza tym, Trybunał wielokrotnie przypominał, że pojęcie "porządku publicznego" jako uzasadnienie odstępstwa od podstawowej swobody powinno być interpretowane w sposób wąski, tak aby jego zasięg nie był określany jednostronnie przez każde państwo członkowskie bez kontroli ze strony instytucji Unii. Wynika stąd, że porządek publiczny może być przywołany jedynie w przypadku realnego i wystarczająco poważnego zagrożenia dla jednego z podstawowych interesów społeczeństwa (wyrok z dnia 5 czerwca 2018 r., Coman i in., C‑673/16, EU:C:2018:385, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo). Zatem wskazać należy, że sam fakt, iż w wyniku transkrypcji aktu stanu cywilnego znalazłyby się w nim informacje nieznane dotąd prawu krajowemu powinien być oceniany przez pryzmat tego, że za pomocą transkrypcji dochodzi do ujawnienia informacji zawartych w zagranicznym dokumencie a nie przyjęcie, że w ramach prawa polskiego został nawiązany stosunek materialnoprawny małżeństwa. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w zw. z art. 8 w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 21 ust. 1 TFUE, a organ - ponownie rozpoznając sprawę - weźmie pod uwagę ocenę prawną sformułowaną przez Sąd i zgodnie z nią ponownie rozpozna wniosek o dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa skarżących, uwzględniając powyższe rozważania Sądu wiążące organ na mocy art. 153 p.p.s.a. Z tych względów, uznając zasadność skargi sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie dokonania transkrypcji. Sąd uznał, że dla zapewnienia realizacji uprawnień przyznanych skarżącym nie jest konieczne zastosowanie kompetencji przewidzianej w art. 145a § 1 p.p.s.a. albowiem opublikowane zostało rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 22 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego (Dz. U. z 2026 r., poz. 667). Skoro prawodawca przewidział odpowiednie rozwiązania techniczne umożliwiające realizację obowiązków wynikających z prawa, organ administracji nie może obecnie skutecznie twierdzić, że wykonanie określonej czynności jest niemożliwe z przyczyn techniczno-informatycznych. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a., art. 202 § 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215).