III SA/Po 579/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. O. na decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia 17 kwietnia 2026 r. nr [...] w przedmiocie zmiany nazwiska postanawia: odrzucić skargę.

A. O. złożył skargę na decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia 17 kwietnia 2026 r. nr [...] w przedmiocie zmiany nazwiska małoletniej M. O. na nazwisko S. . Skarżący stwierdził, że jako ojciec małoletniej posiada interes prawny w sprawie dotyczącej zmiany nazwiska dziecka, wpływającej bezpośrednio na więzi rodzinne oraz sferę jego życia prywatnego. Bez znaczenia pozostaje okoliczność pozbawienia władzy rodzicielskiej, albowiem nie pozbawia ona statusu ojca dziecka oraz prawa do ochrony więzi rodzinnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Sąd odrzuca skargę, która jest z innych powodów niedopuszczalna, w szczególności gdy została wniesiona przez osobę nie mająca interesu prawnego. Poprzedzając merytoryczną ocenę skargi Sąd zobowiązany jest do ustalenia, kto mógł skutecznie wnieść skargę. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 P.p.s.a.). Pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny i jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego - a niekiedy również procesowego, czy ustrojowego - w każdym razie: w jego związku z konkretną normą prawną. Istnieje on wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa, z którego da się wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Od wykazania związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi. Istnienie omawianej tzw. legitymacji skargowej jest badane z urzędu przez sąd administracyjny. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a., ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego), w związku z czym o jego istocie trzeba wnioskować na podstawie jego związku z konkretną normą prawną, co oznacza, że istnienie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r., I GSK 290/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 478/12, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/11, orzeczenia dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Innymi słowy, musi istnieć bezpośrednio związek pomiędzy zaskarżonym aktem lub czynnością (tu: postanowieniem), a chronioną prawnie sferą praw i obowiązków skarżącego. Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1988, dalej: u.z.i.n.) zmiana imienia lub nazwiska małoletniego dziecka następuje na wniosek przedstawiciela ustawowego dziecka. Przepisy art. 8 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 8 ust. 2 u.z.i.n. zmiana nazwiska lub nazwiska rodowego jednego z rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci i na dzieci, które pochodzą od tych samych rodziców, pod warunkiem że drugi z rodziców wyraził na to zgodę, chyba że nie ma on pełnej zdolności do czynności prawnych lub jest pozbawiony władzy rodzicielskiej albo nie żyje. Jeżeli w chwili zmiany nazwiska dziecko ukończyło 13 lat, do zmiany nazwiska dziecka jest potrzebne także wyrażenie zgody przez dziecko. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o zmianę nazwiska małoletniego dziecka zwróciła się jego przedstawicielka ustawowa - matka. Skarżący nie był adresatem decyzji organu, nie brał również udziału w postępowaniu. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Sąd Rejonowy [...] prawomocnym postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. sygn. [...] orzekł w punkcie 1 o pozbawieniu A. O. władzy rodzicielskiej nad małoletnia córką M. O.. Okoliczność pozbawienia praw rodzicielskich jest bezsporna, o czym świadczy w szczególności treść wniesionej skargi. Powyższe przesądza o braku istnienia interesu prawnego po stronie skarżącego do wniesienia skargi na decyzję organu. Argumentacja wyrażona przez skarżącego świadczy niewątpliwie o interesie faktycznym, jednak pozostaje ona bez wpływu na ocenę dopuszczalności skargi. W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że A. O. nie posiada interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a., nie jest również podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie szczególnego przepisu. Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.