VII SA/Wa 1617/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, asesor WSA Lucyna Staniszewska (sprawozdawca), , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi L. S. i Z. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 maja 2025 r. nr 583/25 w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz L. S. i Z. S. solidarnie kwotę 1014 (tysiąc czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ,,Organ II instancji’’, ,,MWINB’’) z dnia 22 maja 2025 r. nr 583/25 wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024r., poz. 572 z późn. zm., dalej: ,,k.p.a.’’) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025r., poz. 418, dalej: ,,p.b.’’) po rozpatrzeniu odwołania L. i Z. S. (dalej: ,,skarżący’’) utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: ,,organ I instancji’’, ,,PINB’’) z dnia [...] marca 2025r. nr [...] nakazującą skarżącym całkowitą rozbiórkę fragmentu ogrodzenia nieruchomości przy ul. G. wybudowanego bez zgłoszenia na działkach: drogowej - będącej fragmentem ul. G. - o numerze ew. [...] oraz [...], w obrębie [...] w miejscowości K. Na w/w fragment ogrodzenia przeznaczony do wyburzenia składają się następujące elementy, wymieniane w kolejności od ogrodzenia przy działce o nr ew. [...] (od jej zachodnio-północnej strony): 1) stalowy słup wraz z fundamentem, na którym zamontowane jest rozwierane, stalowe, lewe skrzydło bramy wjazdowej/dwuskrzydłowej; 2) rozwierane, stalowe, prawe, skrzydło bramy wjazdowej (o szerokości w świetle słupów 3,86 m) wraz ze słupem stalowym i jego fundamentem; 3) furtka stalowa, rozwierana, lewa (o szerokości w świetle słupów 3,86 m); 4) trzy przęsła stalowe zamontowane pomiędzy murowanymi czterema słupami ogrodzenia; 5) cztery murowane słupy wykończone płytkami zakończone czapą betonową wraz z podmurówką - pomiędzy tymi słupami - zakończoną również czapą betonową wraz z fundamentami (na długości, w rzucie na oś drogi - od bramy wjazdowej do słupa stojącego w narożniku z działką sąsiednią 25/1 - 8,10 m). II. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że zostało ono zainicjowane pismem J. B., który wystąpił w sprawie przesunięcia bramy na działce nr ew. [...] w K., co utrudniło dojazd do działek. W związku z tym P. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 31 stycznia 2007 r. przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości przy ul. G. w K., podczas których stwierdzono, że na wspomnianej posesji usytuowana jest brama o szerokości ok. 4m. Brama ta została przestawiona w stosunku do pierwotnego położenia na południe, w stronę działki o nr ew. 28 o ok. 15m. W dniu kontroli inwestor nie przedstawił zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007r., nr [...] P. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na L. i Z. S. obowiązek przedłożenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia: szkicu usytuowania bramy na przedmiotowym terenie, oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Inwestorzy w wyznaczonym terminie nie przedłożyli wymaganych dokumentów, w związku z czym P. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] nakazał L. i Z. S. rozbiórkę bramy. Rozpatrując odwołanie inwestorów od powyższej decyzji Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że kluczową kwestią, która przesądza o legalności albo samowoli budowlanej przy realizacji spornej bramy było ustalenie, że obiekt znajduje się od strony drogi mającej charakter miejsca publicznego w rozumieniu Prawa budowlanego. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie jest bezsporne, iż inwestorzy nie poprzedzili robót budowlanych stosownym zgłoszeniem, argumentując to prywatnym charakterem działki, na której wzniesiono ogrodzenie. Inwestorzy przedstawili przy tym wykaz zmian danych ewidencyjnych sporządzony przez uprawnionego geodetę - inż. Z. O., akt notarialny umowy kupna sprzedaży z dnia 20 stycznia 1967r. oraz mapkę, z których wynika, że właścicielami działki nr ew. [...] i [...] są N. i F. S.. Ponadto organ drugiej instancji wskazał na dokument przedstawiony przez Z. S., zgodnie z którym działka na której zrealizowano przedmiotową bramę nie jest własnością Gminy, tylko własnością prywatną i że stosowne zaświadczenie o własności zostanie przedstawione organowi po jego wydaniu przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotów. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że z pisma Urzędu Miasta i Gminy K. z dnia 25 czerwca 2007r. wynika, że ulica G. (dz. Nr [...] w obrębie [...]) zgodnie z uchwałą nr 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego z dnia 26 maja 1988r. stanowi drogę publiczną o kategorii gminnej. Dodatkowo organ zauważył, że Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami podał art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 98 nr 133 poz. 872), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W świetle powyższych dokumentów Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że ogrodzenie od strony ulicy G., która jest drogą publiczną, wymagało zgłoszenia właściwemu organowi. W ocenie organu odwoławczego P. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakładając postanowieniem z dnia 9 maja 2007r. obowiązek przedstawienia dokumentów określonych w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego umożliwił inwestorom legalizację samowolnie wzniesionego ogrodzenia, z której jednak nie skorzystali. Ponadto organ drugiej instancji wyraził wątpliwości, czy w przedmiotowej sprawie faktycznie zachodziła możliwość legalizacji bramy. Powyższa decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 marca 2008 r. stała się przedmiotem skargi L. i Z. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 23.01.2009r. sygn. akt VII SA/Wa 801/08, uchylił decyzję tut. organu II instancji Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w P. Nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że nie jest bezsporne to, że ulica G. została zgodnie z uchwałą nr 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego z dnia 26 maja 1988r. zaliczona do drogi publicznej o kategorii gminnej. Fakt ten nie może jednakże stanowić wystarczającej podstawy do uznania (tak jak tego dokonały organy), iż w takim przypadku z całą pewnością zastosowanie znajdzie art. 30 ust. 1 pkt 3 i 49b Prawa budowlanego, skoro skarżący wyraźnie i wielokrotnie podnosili, że sporna brama została zlokalizowana na ich własnej działce nr [...] w odległości ok. 12m od granicy tej działki z ulicą G. Dodatkowo skarżący podnieśli, że długość ul. G. jako drogi publicznej została określona na 250 m., podczas gdy rzeczywista jej długość to ok. 350-380 m. Kwestii tych - podstawowych dla prawidłowego zastosowania powołanych przepisów – organy zupełnie nie wyjaśniły. W tej sytuacji nie jest wiadome, w jakim dokładnie miejscu w odniesieniu do granicy działki, na której zlokalizowany jest odcinek drogi publicznej znajduje się sporna brama i czy rzeczywiście graniczy z tą drogą publiczną, czy też jest przesunięta na znaczną odległość w głąb działki stanowiącej własność prywatną inwestorów. Wyjaśnieniu temu nie służy wcale powołanie się na przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 98 nr 133 poz. 872) skoro z akt administracyjnych wynika wprost, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje ostateczna decyzja Wojewody Mazowieckiego stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogi publiczne, a skarżący dodatkowo podnoszą, że gmina nie dysponuje żadnym orzeczeniem sądowym ani decyzją wywłaszczeniową. Nie bez znaczenia jest także trwające postępowanie w sprawie zmian w rejestrze gruntów ze względu na istniejące ewentualnie nieścisłości dotyczące rzeczywistej numeracji działek i podmiotów władających. Wszystkie te wątpliwości powinny być zatem wyjaśnione i to w stopniu znaczącym, co uzasadnia uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji ale także decyzji organu pierwszej instancji. 2. W ponownym postępowaniu organ powiatowy przeprowadził w dniu 14.09.2009r. oględziny, w trakcie których ustalono, że odległość bramy od krawędzi jezdni tj. ul. P. wynosi 232,0 m. Charakterystyczne parametry bramy, takie jak szerokość, wysokość i usytuowanie nie uległy zmianie. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...].02.201 Or. organ I instancji zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie usytuowania bramy na terenie działki o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w K. (w związku z wnioskiem P.P. L. i Z. S. z dnia 09.02.2010r.). W dniu 16.01.2018r. do PINB w P. wpłynął wniosek P. J. B. o wydanie nakazu rozbiórki omawianej bramy. Ponadto Urząd Miasta i Gminy K. pismem z dnia 17.01.2018r. zwrócił się do organu powiatowego o podjęcie zawieszonego postępowania dotyczącego bramy na terenie działki o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w K. Wobec powyższego organ nadzoru budowlanego I instancji postanowieniem Nr [...] z dnia [...].02.208r. podjął na żądanie strony postępowanie administracyjne w omawianej sprawie. Skarżący pismem z dnia [...].02.2018r. wnieśli o umorzenie postępowania administracyjnego w omawianej sprawie. PINB w P. decyzją Nr [...] z dnia [...].05.2018r. znak: [...], umorzył postępowanie administracyjne w sprawie usytuowania bramy na terenie działki o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w K. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr 881/18 z dnia 25.06.2018r. znak: WOP.7721.567.2018.ND, WOP.7641.168.2018.ND uchylił w/w rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. PINB w P. decyzją Nr [...] z dnia [...].09.2018r. nakazał P.P. L. i Z. S. rozbiórkę bramy usytuowanej na terenie działki o nr ew. [...] z obrębu [...] w pasie ul. G. w K. Mazowiecki WINB decyzją Nr 1531/18 z dnia 31.10.2018r. znak: WOP.7721.1043.2018.ND, uchylił w/w rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. P. J. B. złożył sprzeciw od w/w decyzji organu wojewódzkiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 07.02.2019r. sygn. akt VII SA/Wa 2790/18, oddalił sprzeciw P. J. B. W toku postępowania organ powiatowy pismem z dnia [...].07.2019r. zwrócił się do Urzędu Gminy K. o przekazanie dokumentacji wskazującej w szczególności, jaką długość posiada ul. G. w K. oraz wszelkich innych dokumentów związanych z realizacją w/w ulicy oraz jej utrzymaniem. W dniu [...].08.2019r. do PINB w P. wpłynęło pismo Urzędu Miasta i Gminy K. z dnia [...].07.2019r. znak: [...], w którym wskazano że całkowita długość drogi gminnej [...] - ul. G. wynosi 383 m. "Jej odcinek południowy posiada długość 149 m, natomiast północny (dz. nr ewid. [...]) posiada długość 234 m". W dalszej kolejności PINB w P. pismem z dnia [...].12.2019r. wezwał P.P. L. i Z. S. do przedstawienia dokumentów geodezyjnych, które wskażą dokładne umiejscowienie spornej bramy na terenie działki o nr ew. [...] w pasie ul. G. w K. W odpowiedzi na w/w wezwanie, P.P. L. i Z. S. wskazali, że brama usytuowana jest na działce o nr ew. [...] w odległości 8,0 m od granicy działki o nr ew. [...]. W dniu 25.02.2020r. pracownicy PINB w P. przeprowadzili oględziny, w trakcie których stwierdzono, że zgodnie z wypisem i wyrysem z dnia [...].02.2020r. część bramy, której właścicielami są Państwo S. znajduje się na działce o nr ew. [...], która stanowi drogę gminną i jest własnością Gminy K. P. L. S. oświadczyła, że brama jest usytuowana na działce o nr ew. [...] w odległości 8,0 m od działki o nrew. [...] i powstała w latach 70-tych XX wieku. Pismem z dnia [...].04.2020r. organ nadzoru budowlanego I instancji zwrócił się do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego o przekazanie uwierzytelnionych dokumentów dot. nabycia przez Gminę K. z mocy prawa z dnia [...].01.1999r. prawa własności działki oznaczonej jako nr ew. [...] położonej w K. Ponadto pismem z dnia [...].04.2020r. organ powiatowy zwrócił się do Starostwa Powiatowego w P. o udzielenie informacji, czy w zasobach archiwalnych znajduje się dokumentacja budowlana dotycząca nieruchomości zlokalizowanej na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w K. W dniu [...].11.2020r. do PINB w P. wpłynęło pismo Urzędu Miasta i Gminy K. (stanowiące odpowiedź na pismo organu powiatowego z dnia [...].08.2020r.), przy którym przekazano komplet szkiców wyznaczenia granic wraz z obliczeniami punktów dla drogi gminnej ul. G. w K. W dalszej kolejności organ powiatowy pismem z dnia [...].12.2020r. wezwał J. B. do osobistego stawiennictwa w siedzibie PINB w P. celem złożenia wyjaśnień w sprawie dostępu do drogi publicznej ul. G. w K. oraz przedstawienia dokumentacji związanej z zabudową działki. W dniu [...].01.2021 r. w siedzibie organu powiatowego stawił się P. J. B., który oświadczył, że ma możliwość korzystania z przejazdu przez prywatną działkę brata K. W dniu [...].12.2023r. dokonano oględzin w sprawie usytuowania bramy na terenie działki o nr ew. [...], w trakcie których zmierzono fragment ogrodzenia posesji Państwa S. od strony ul. G.. Pismem z dnia [...].02.2024r. oraz z dnia [...].05.2024r. organ powiatowy poinformował strony o rozszerzeniu zakresu postępowania administracyjnego poprzez dodanie budowy ogrodzenia (w tym bramy wjazdowej od strony drogi publicznej ul. G.) oraz rozszerzenie zakresu postępowania o działkę o nr ew. [...] położoną w miejscowości K. PINB w P. decyzją Nr [...] z dnia [...].05.2024r. znak: [...], nakazał P.P. L. i Z. S. całkowitą rozbiórkę fragmentu ogrodzenia nieruchomości przy ul. G. wybudowanego bez zgłoszenia na działkach: drogowej - będącej fragmentem ul. G. - o numerze ew. [...] oraz [...], w obrębie [...] w miejscowości K. MWINB decyzją Nr 949/24 z dnia 30.07.2024r. znak: WOP.7721.438.2024.ND, uchylił w/w rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ powiatowy postanowieniem Nr [...] z dnia [...].08.2024r. uchylił własne postanowienie Nr [...] z dnia [...].07.2007r. w przedmiocie nałożenia dokumentacji dot. bramy usytuowanej pomiędzy działką o nr ew. [...] i działką o nr ew. [...] z obrębu [...] w K. Następnie PINB w P. wydał w dniu [...].12.2024r. postanowienie Nr [...], którym nałożył na P.P. Z. i L. S. obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni licząc od dnia otrzymania w/w rozstrzygnięcia, następujących dokumentów dot. fragmentu ogrodzenia (w tym bramy wjazdowej) nieruchomości przy ul. G., usytuowanego na działkach: drogowej - będącej fragmentem ul. G. - o nr ew. [...] oraz [...] w obrębie [...] w miejscowości K.: 1) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, 2) szkicu usytuowania i rysunków fragmentu ogrodzenia wraz z bramą na przedmiotowym terenie, 3) projektu zagospodarowania działki lub terenu, 4) zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W związku z nieprzedłożeniem w/w dokumentów, decyzją Nr [...] z dnia [...].03.2025r. znak: [...], nakazano L. i Z. S. całkowitą rozbiórkę fragmentu ogrodzenia nieruchomości przy ul. G. wybudowanego bez zgłoszenia na działkach: drogowej - będącej fragmentem ul. G. - o numerze ew. [...] oraz [...], w obrębie [...] w miejscowości K. w zakresie wskazanym w sentencji decyzji. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia w ustawowym terminie złożyli P.P. L. i Z. S. reprezentowani przez adwokata K. S.. 3. Mazowiecki WINB pismem utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Organ II instancji odniósł się do kwestii dotyczącej prawa własności do części działki o nr ew. [...] (stanowiącej drogę - ul. G. w K.). Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że Urząd Miasta i Gminy K. jest posiadaczem samoistnym działki o nr ew. [...] oznaczonej jako droga, a jej powierzchnia wynosi 0,0715 ha. Natomiast według wypisu z rejestru gruntów z dnia 25.02.2020r. działka o nr ew. [...] posiada powierzchnię 0,365 ha. Wojewoda Mazowiecki decyzją Nr 41/DG/2013 z dnia 10.01,2013r. znak: SPN-II.7355.484.2011.WP, stwierdził nabycie przez Gminę K. z mocy prawa z dniem 01.01.1999 r. prawa własności działki o nr ew. [...] o powierzchni 0,0715 ha opisanej w zbiorze dokumentów ZD [...], zajętej pod część ulicy G. w K. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia 18.02.2016r. znak: DO-1-7712-210-KC/14, [BOI-1ł-785-O-187/13], NK: 24456/16, umorzył postępowanie odwoławcze w związku z odwołaniem P.P. L. i Z. S. od w/w decyzji. W decyzji tej wskazano, że P.P. L. i Z. S. nie posiadali w dniu 31.12.1998r. oraz obecnie praw do działki o nr ew. [...] w obrębie [...], objętej ZD [...]. Ponadto Minister Infrastruktury i Budownictwa wskazał, że P.P. L. i Z. S. są właścicielami działek o nr ew. [...] i [...] oraz że działka o nr ew. [...] stanowi współwłasność P.P. L. i Z. S., P. Z. P., P. K. P., P. J. B., P. .S B.. P. Z. K. i P. T. K.. MWINB podkreślił, ze z dokumentów dotyczących innej sprawy znak: [...] wynika, że Burmistrz Miasta i Gminy K. w decyzji Nr [...] z unia [...].07.1999r. znak: [...], ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na nadbudowie dachu na istniejącym budynku mieszkalnym przewidzianym do realizacji na terenie działki o nr ew. [...] z obrębu [...] o powierzchni 365,0 m2. Na mapie stanowiącej załącznik do w/w decyzji, brama wjazdowa zaznaczona jest pomiędzy działką o nr ew. [...] a działką o nr ew. [...]. Ponadto ogrodzenie działki o nr ew. [...] wraz z furtką cofnięte było w głąb działki o nr ew. [...]. Obecnie zaś ogrodzenie działki o nr ew. [...] zostało przesunięte w stronę ul. G., co potwierdza szkic wyznaczenia granic i pomiaru ogrodzeń znajdujący się w aktach sprawy organu powiatowego. Z wypisu z rejestru gruntów z dnia [...].09.1999r. wynika, że działka o nr ew. [...] stanowiąca własność skarżących posiada powierzchnię 0,1224 ha. Z pomiaru własnego dokonanego na stronie [...] wynika, że obecnie działka o nr ew. [...] posiada powierzchnię ok. 0,1227 ha (pomiar niedokładny, wartość zbliżona). Z w/w wypisu wynika także że działka o nr ew. [...] stanowiąca własność skarżonych posiada powierzchnię 0,0365 ha. Pomiar własny dokonany na stronie [...] potwierdza w/w powierzchnię ( 0,366 ha). Łączna powierzchnia w/w nieruchomości wynosi 0,1589 ha. W akcie notarialnym Repertorium A Nr [...] z dnia 03.12.1992r. stanowiącym umowę darowizny w § 3 wskazano, że "N. i F. małżonkowie S. oświadczyli też, że na zasadach wspólności ustawowej są właścicielami działki nr [...] ([...]) o obszarze [...]([...]) na podstawie umowy sprzedaży od osoby fizycznej. (...) Z okazanego wypisu z rejestru gruntów Urzędu Gminy w K. z dnia [...].11.1992r. działka nosi nr [...] i zawiera 365 m2 obszaru. § 4. N. i F. małżonkowie S. darują synowi i synowej Z. i L. małżonkom S. niezabudowaną działkę nr [...] i [...] o obszarze łącznym 1589 m2 (...)". Z pomiarów własnych dokonanych na stronie [...] wynika, że powierzchnia działki o nr ew. [...] (365,0 m2) wraz z częścią działki o nr ew. [...] (na odcinku od zagrodzonej bramy wjazdowej do jej końca w kierunku działki o nr ew. [...]) wynosi łącznie ok. 0,407 ha a więc ok. 400 m2. Na mapie stanowiącej załącznik do decyzji Starosty P. Nr [...] z dnia [...].06.2000r. znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej P.P. L. i Z. S. pozwolenia na nadbudowę dachu na istniejącym budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w K., brama wjazdowa usytuowana jest w granicy działki o nr ew. [...] i [...], zaś ogrodzenie działki cofnięte było w głąb działki o nr ew. [...]. Na mapie znajduje się zapis, że stan zawarty między ul. P. i G. jest aktualny. Organ II instancji zwrócił uwagę że przesunięta brama zagradzająca część działki o nr ew. [...] oraz przesunięte ogrodzenie działki o nr ew. [...] w kierunku ul. G. uwidocznione jest na projekcie zagospodarowania działki stanowiącej załącznik do decyzji PINB w P. Nr [...] z dnia [...].03.2013r. znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany zamienny nadbudowy dachu na budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w K. oraz nakładającej na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W ocenie MWINB z powyższych dokumentów wynika, że brama wjazdowa została ustawiona w poprzek działki drogowej o nr ew. [...] w taki sposób, że część działki o nr ew. [...] została przejęta przez Państwa S. celem powiększenia swojej działki o nr ew. [...]. Ponadto analiza powyższych dokumentów potwierdziła zmianę przebiegu ogrodzenia działki o nr ew. [...] od strony ul. G. (jego przesunięcie w kierunku tej ulicy). Akta sprawy potwierdzają zaś prawo własności działki o nr ew. [...] Gminie K. Natomiast, Organ II instancji podkreślił, że nie badał, czy i w jaki sposób doszło do przejęcia na rzecz Gminy K. prawa własności działki o nr ew. [...]. MWINB wskazał, że Organ powiatowy ustalił, że budowa ogrodzenia działki o nr ew. [...], jak i budowa bramy wjazdowej w poprzek działki o nr ew. [...] nastąpiła w sposób samowolny, co uzasadniało przeprowadzenie postępowania w trybie art. 49b Prawa budowlanego. Z uwagi na przewidzianą w/w przepisami Prawa budowlanego możliwość legalizacji samowoli budowlanej, PINB w P. postanowieniem Nr [...] z dnia [...].12.2024r. nałożył na skarżących obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni licząc od dnia otrzymania w/w rozstrzygnięcia, dokumentów dot. fragmentu ogrodzenia (w tym bramy wjazdowej) nieruchomości przy ul. G., usytuowanego na działkach: drogowej - będącej fragmentem ul. G. - o nr ew. [...] oraz [...] w obrębie [...] w miejscowości K., jednakże strony nałożonych obowiązków zmierzających do legalizacji obiektu nie wykonały. Taki stan musiał skutkować nakazaniem rozbiórki co uczynił organ powiatowy. Ponadto analiza akt sprawy wskazuje, że jakkolwiek PINB w P. w zawiadomieniu z dnia [...].02.2024r. poinformował strony o rozszerzeniu zakresu postępowania m.in. o działkę o nr ew. [...], tak w zawiadomieniu z dnia [...].05.2024r. sprostował w/w omyłkę wskazując, że prawidłowe oznaczenie działki to nr [...] (zawiadomienie skierowane do adw. K. S. odebrała P. L. S.). III. 1. Skargę od ww. decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli skarżący. Skarżący w skardze wnieśli o 1) uchylenie decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 maja 2025 roku oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, ewentualnie o 2) stwierdzenie wydania Decyzji z naruszeniem prawa oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w szczególności naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, Pod adresem decyzji zaskarżonej zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo Budowlane (Dz. U. z 5025 r. poz. 418, dalej "Prawo Budowlane") w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 641), art. 49b ust. 1 Prawa Budowlanego oraz przepisów procesowych: art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1,11, 28 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) W ocenie skarżących organ I instancji nieprawidłowo nakazał całkowitą rozbiórkę fragmentu ogrodzenia, furtkę stalową, przęsła stalowe, słupy wykończeniowe zlokalizowane przez skarżących na ich własnej działce nr [...] po stronie wschodniej nie oddziaływającej na drogę lokalną przebiegającą po działce nr [...] oraz bramę wjazdową posadowioną w odległości 8 metrów od granicy działki nr [...] w stronę południową na własnej działce nr [...] otrzymanej darowizną, dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...]. Tym samym do postawionej przez skarżących bramy oraz fragmentu ogrodzenia z furtką stalową nie znajduje zastosowanie art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo Budowlane (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania). Zgłoszenia właściwemu organom wymaga budowa ogrodzeń ad strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m - zgodnie z wnioskiem dowodowym protokołem z dnia 6 grudnia 2023 r. sporządzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wysokość ogrodzenia wynosi 107,5 cm oraz 30 cm podstawa. Argumentacja powyższa w pełni znajduje zastosowanie do skarżonej Decyzji, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W tym zakresie niezasadnym było wydanie skarżonej Decyzji i utrzymywanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 oraz art. 49b ust. 1 Prawa Budowlanego, ponieważ jak wynika z przedstawionego wyżej stanowiska skarżących popartego dokumentami w prowadzonym 18 lat postępowaniu, nie zachodziły przesłanki uzasadniające uznanie działań skarżących jako samowoli budowlanej. W powyższym zakresie skarżący pragną również wskazać, iż strona do toczącego postępowania dostarczyła szereg wniosków, dokumentów prawnych, orzeczeń sądowych przez 18 lat toczącego się postępowania, informując, iż działka ewid. nr [...] grunt pochodzący ze ZD [...] nie wchodził w skład działki nr ewid. [...] objętej zbiorem dokumentów ZD [...], wobec której Wojewoda Mazowiecki decyzją Nr 41/DG/2013 z dnia 10.01.2013 r., stwierdził nabycie przez Gminę K. prawa własności niniejszej działki o powierzchni 0,0715 ha opisanej w zbiorze dokumentów ZD [...], zajętej pod część ulicy G. w K., co potwierdza Postanowienie z dnia 10 października 1966 r. Państwowego Biura Notarialnego, znak sprawy; VIII-1564/66, zdjęcie mapy zakupu niniejszej nieruchomości, oraz zaświadczenie Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie Wydział VII Ksiąg Wieczystych z dnia 10 sierpnia 1992 r., znak sprawy. 6714/92. Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt I OSK 791/23 prawomocnym orzeczeniem z dnia [...] września 2024 r. jednoznacznie orzekł, iż grunt stanowiący działkę nr [...] (własność L. i Z. S.) nie wchodził w skład działki nr [...] - "Sąd podkreślił, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi było udowodnienie, że sporna działka nr [...] wydzielona została z nieruchomości stanowiącej własność skarżących, co jednak nie nastąpiło. Skarżący pragną podkreślić, iż organ II instancji w niniejszej decyzji powołując się na orzecznictwo Sądu w sposób jednostronny podnosi, iż skarżący dokonali samowoli budowlanej w ten sposób, że brama wjazdowa została ustawiona w poprzek działki drogowej o nr ew. [...] w taki sposób, że część działki o nr ew. [...] została przejęta przez Państwa S. celem powiększenia swojej działki o nr ew. [...] nie przedstawiając do postępowania przez organ I jak również przez organ II instancji żadnej mapy geodezyjnej z wykazem synchronizacyjnym, żadnej dokumentacji prawnej o zmianie granic działki jak również powierzchni działki nr ew. [...]. Ponadto organ podnosi, iż analiza dokumentów potwierdza zmianę przebiegu ogrodzenia działki o nr ew. [...] od strony ulicy G., należy podkreślić, iż Prawo budowlane nie nakazuje posadowienia ogrodzenia zgodnie z ustaloną granicą działki, dokonanie ogrodzenia działki jest przywilejem a nie obowiązkiem zgodnie z Prawem budowlanym w takim zakresie, żeby można było swobodnie korzystać z nieruchomości. Skarżący kilkukrotnie występowali wnioskiem do powiatowego organu o wyłączenie z postępowania J. B. w rozumieniu art. 28 Kpa, iż nie posiada żadnego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, gdyż posiada dostęp do drogi lokalnej ulicy G., (dokumenty w aktach sprawy). Natomiast organ II instancji w uzasadnieniu decyzji podniósł, iż organ powiatowy pismem z dnia 08.12.2020 r. wezwał P. J. B. do osobistego stawiennictwa w siedzibie PINB w P. celem złożenia wyjaśnień w sprawie dostępu do drogi publicznej ul. G. w K. W ocenie skarżących, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji nr [...] nie rozstrzygnął zasadności wykonanych szereg czynności przez organ powiatowy powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt VII SAB/Wa 78/23 w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w P., wydając w dniu [...] lutego 2024 roku zawiadomienie o rozszerzeniu zakresu postępowania o działkę o numerze [...], w obrębie [...] w miejscowości K. Następnie w dniu [...] maja 2024 roku wydaje zawiadomienie o błędnie wskazanej działce, o którą rozszerzono zakres postępowania i wskazuje działkę nr ew. [...], pomimo, iż organ powiatowy prowadzi postępowanie 18 lat w zakresie działki nr ew. [...], na której posadowiona jest brama w odległości około 8 metrów od granicy działki nr [...]. Ponadto organ powiatowy wydaje Postanowienie nr [...] z dnia [...].08.2024 r. uchylając własne postanowienie nr [...] z dnia [...].07.2007 r w związku z postępowaniem administracyjnym w sprawie bramy usytuowanej pomiędzy działką nr [...] i działka nr [...], które nie jest w obrocie prawnym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 801/08 w dniu 23 stycznia 2009 roku wydał wyrok uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji uzasadniając - "iż rozstrzygając w postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli, oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej. 2. W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skardze. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: 1. Skarga okazała się uzasadniona. 2. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 t.j.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 t.j.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). 2. Istota sporu sprowadza się do oceny, czy skarżący w warunkach samowoli budowlanej posadowili fragment ogrodzenia nieruchomości przy ul. G. na działce będącej fragmentem ul. G. - o numerze ew. [...] oraz [...], w obrębie [...] w miejscowości K. Na w/w fragment ogrodzenia składają się następujące elementy, wymieniane w kolejności od ogrodzenia przy działce o nr ew. [...] (od jej zachodnio-północnej strony): 1) stalowy słup wraz z fundamentem, na którym zamontowane jest rozwierane, stalowe, lewe skrzydło bramy wjazdowej/dwuskrzydłowej; 2) rozwierane, stalowe, prawe, skrzydło bramy wjazdowej (o szerokości w świetle słupów 3,86 m) wraz ze słupem stalowym i jego fundamentem; 3) furtka stalowa, rozwierana, lewa (o szerokości w świetle słupów 3,86 m); 4) trzy przęsła stalowe zamontowane pomiędzy murowanymi czterema słupami ogrodzenia; 5) cztery murowane słupy wykończone płytkami zakończone czapą betonową wraz z podmurówką - pomiędzy tymi słupami - zakończoną również czapą betonową wraz z fundamentami (na długości, w rzucie na oś drogi - od bramy wjazdowej do słupa stojącego w narożniku z działką sąsiednią [...] - 8,10 m). 3. W przedstawionym stanie faktycznym nie jest wystarczające ograniczenie się przez organ do przeprowadzenia oględzin oraz dokonania aktualnego pomiaru działki drogowej. Kluczowe znaczenie ma bowiem ustalenie stanu prawnego istniejącego w dacie posadowienia spornego ogrodzenia, w szczególności tego, czy w chwili jego realizacji było ono sytuowane w stosunku do drogi publicznej, a tym samym czy jego wykonanie wymagało dokonania stosownego zgłoszenia, czy też obowiązek taki w ogóle nie powstawał. Zwrócić uwagę bowiem należy, że mający zastosowanie w sprawie art. 30 ust. 1 pkt 3 p.b. stanowił, że zgłoszenia właściwemu organowi wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. 4. Wskazać należy, że w sytuacji samowoli budowlanej najistotniejszą kwestią jest jej kwalifikacja prawnobudowlana i ocena z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Sankcjonowanie samowoli budowlanej musi być adekwatne do jej charakteru i czasu jej powstania. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z 18 maja 2007 r., II OSK 782/06). Za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych uznać należy pogląd, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji) natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (np. wyroki NSA z 29 września 2018 r., II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r., II OSK 1879/17, z 2 grudnia 2010 r., II OSK 1974/10, publ. CBOSA). 5. W sprawie, której przedmiotem jest ocena legalności zabudowy, istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, albowiem pozwala to na dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej zabudowy, a następnie oceny, czy jej realizacja wymagała pozwolenia na budowę (ewentualnego zgłoszenia) czy też mamy do czynienia z zabudową, która nie podlega reglamentacji Prawa budowlanego. Wreszcie, prawidłowe ustalenia faktyczne determinują reżim prawny w jakim sprawa powinna być rozstrzygana oraz wpływają na uwarunkowania ewentualnej rozbiórki, kształtując już na tym etapie sytuację prawną samowolnika. W toku postępowania wyjaśniającego konieczne jest zatem szczegółowe scharakteryzowanie obiektu objętego działaniami kontrolnymi, w tym dokładne określenie jego parametrów. Ze względu na charakter rozbiórki jako sankcji prawnej pociągającej za sobą najbardziej dotkliwe dla samowolnika skutki faktyczne, jej zastosowanie wymaga wszechstronnych i niewątpliwych ustaleń oraz oceny stanu faktycznego niezbędnych do tego, aby inwestor, który z własnej winy znalazł się w sytuacji odbiegającej od wzorca normatywnego, mógł rzeczywiście skorzystać z dobrodziejstwa legalizacji oferowanej przez prawo. Z powyższego wynika, że wydanie zgodnej z prawem decyzji o rozbiórce wymaga bezspornego ustalenia, że został on zrealizowany bez wymaganego zgłoszenia oraz kiedy miało to miejsce. 6. W ocenie Sądu w poddanej kontroli sądowej sprawie oba wskazane elementy nie zostały ustalone w sposób dostateczny. Sam fakt, że ul. G. została zaliczona do drogi publicznej o kategorii drogi gminnej oraz że znajduje się ona obecnie we władaniu gminy, nie może stanowić wystarczającej podstawy do uznania – jak uczyniły to organy – iż w niniejszej sprawie z całą pewnością zastosowanie znajduje art. 30 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 49b ustawy – Prawo budowlane. Stanowisko takie jest przedwczesne, zwłaszcza że skarżący konsekwentnie i wielokrotnie podnosili w toku postępowania, iż sporna brama została zlokalizowana na ich własnej działce nr [...], w odległości co najmniej 8 m od granicy tej działki z ul. G. Tym samym – według twierdzeń strony – ogrodzenie nie graniczy bezpośrednio z drogą publiczną, lecz zostało usytuowane w głębi nieruchomości prywatnej. Choć organy podejmowały czynności dowodowe w postaci oględzin oraz dokonywały pomiarów rzeczywistych w terenie, to w dalszym ciągu nie ustalono w sposób jednoznaczny zasadniczej okoliczności mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. czy ogrodzenie rzeczywiście graniczy z drogą publiczną, czy też zostało przesunięte na znaczną odległość w głąb działki stanowiącej własność prywatną skarżących. Z dokumentacji fotograficznej zgromadzonej w aktach sprawy widoczne jest przy tym wyraźne "wcięcie" bramy w głąb nieruchomości, co dodatkowo potwierdza konieczność jednoznacznego ustalenia jej rzeczywistego i prawnego usytuowania względem pasa drogowego. Wyjaśnieniu tej kwestii nie służy również powoływanie się przez organy na przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. 1998 nr 133 poz. 872). Samo wskazanie tych regulacji nie przesądza bowiem o tym, że doszło do przejęcia przez gminę części nieruchomości należącej do skarżących. Z materiału dowodowego, w szczególności z dokumentów znajdujących się w księdze wieczystej oraz z rzeczywistych pomiarów działki skarżących, nie wynika, aby powierzchnia ich nieruchomości uległa zmianie. Organy nie ustaliły również, czy w odniesieniu do nieruchomości skarżących zapadło jakiekolwiek orzeczenie sądowe bądź decyzja wywłaszczeniowa, na podstawie której część działki zostałaby przejęta pod drogę publiczną. Tymczasem ustalenie, czy doszło do takiego przejęcia – a jeśli tak, to na podstawie jakiego aktu prawnego – ma fundamentalne znaczenie dla oceny, czy sporne ogrodzenie rzeczywiście graniczyło z drogą publiczną, a tym samym czy w ogóle znajduje zastosowanie wskazany przez organy reżim prawny. 7. Co istotne, konieczność zweryfikowania powyższych okoliczności została wyraźnie wskazana przez sąd administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 801/08. Sąd wskazał wówczas, że chociaż ul. G. została zaliczona do drogi publicznej kategorii gminnej to okoliczność ta nie może jednak sama w sobie stanowić podstawy do przyjęcia – jak uczyniły to organy – że w sprawie z pewnością zastosowanie mają art. 30 ust. 1 pkt 3 i art. 49b Prawa budowlanego. Skarżący konsekwentnie podnosili bowiem, że sporna brama znajduje się na ich działce nr [...]. Wskazywali także, że długość tej ulicy jako drogi publicznej określono na 250 m, podczas gdy w rzeczywistości wynosi ona ok. 350–380 m. Organy nie wyjaśniły tych okoliczności, które mają podstawowe znaczenie dla ustalenia, czy brama rzeczywiście graniczy z drogą publiczną, czy też znajduje się w głębi działki prywatnej. Wątpliwości tych nie usuwa powołanie się na ustawę z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, skoro z akt sprawy wynika, że nie funkcjonuje ostateczna decyzja Wojewody Mazowieckiego stwierdzająca nabycie nieruchomości pod drogę publiczną, a skarżący wskazują, iż gmina nie dysponuje żadnym orzeczeniem sądowym ani decyzją wywłaszczeniową. Sąd w prawomocnym wyroku podkreślił, że wszystkie te wątpliwości powinny zostać wyjaśnione w sposób jednoznaczny, co uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji. Sądu wyraził zatem jasne ,,wskazania co do dalszego postępowania" kierowane do organu (art. 153 p.p.s.a.). Zgodne z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie administracyjnej. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia i wytyczenie kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Między oceną prawną a wskazaniami istnieje ścisły związek, ponieważ ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracji publicznej w sprawie, a wskazania określają sposób postępowania w przyszłości (por. m.in. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., I OSK 896/19, Legalis nr 2344882). Zaznaczyć należy, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wyrażona w nim zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie, tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Związanie oceną prawną i wskazaniami oznacza, że zarówno organy, jak i inne sądy, nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz są zobowiązane do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Uwzględniając zasadę ekonomiki postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, sąd po to wyraża swoją ocenę prawną, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem kolejnego rozpoznania. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Obowiązek ten oznacza również brak możliwości formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym przez sąd poglądem (m.in.: wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r., III FSK 450/21, Legalis nr 2779646). Natomiast zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocny wyrok wiąże nie tylko w zakresie jego sentencji, ale także jego uzasadnienia (por.: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 170 p.p.s.a., Warszawa 2023, s. 862). Zawiera ono bowiem konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do określenia jego zakresu (por. wyroki NSA z: 17 stycznia 2023 r., III OSK 1702/21, opublikowano w: centralna baza orzeczeń sądów administracyjnych; i z 30 czerwca 2022 r., I OSK 884/19, Legalis nr 2710888). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie administracyjnej. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia i wytyczenie kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy (por.: W. Piątek, w: P. Daniel, F. Geburczyk, P. Ostojski, W. Piątek, Wykonywanie wyroku sądu administracyjnego, Warszawa 2017, s. 192 i 199). Mając zatem na uwadze przedstawioną ocenę prawną oraz wytyczne skierowane do organu i zawarte w przywołanym prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 23 stycznia 2009 r. Sąd ponownie rozstrzygając niniejszą sprawę musi przede wszystkim ocenić, czy organ zastosował się do wiążącej go oceny prawnej i dokonał nakazanych mu przez Sąd czynności. Organy prowadząc postępowanie po wyroku WSA w Warszawie tj. od 2009 r. do 2025 r. przeszło 16 lat – nie dokonały w dalszym ciągu jednoznacznych ustaleń w zakresie stanu prawnego nieruchomości oraz przebiegu granic pasa drogowego. Zaniechanie to ma charakter istotny, gdyż ustalenie tych kwestii stanowi warunek prawidłowej kwalifikacji prawnej spornego ogrodzenia oraz zastosowania właściwych przepisów prawa budowlanego. 8. Jak wynika z akt sprawy w toku postępowania organ powiatowy pismem zwrócił się do Urzędu Gminy o przekazanie dokumentacji wskazującej w szczególności, jaką długość posiada ul. G. oraz wszelkich innych dokumentów związanych z realizacją w/w ulicy oraz jej utrzymaniem. Skarżący wskazali, że brama usytuowana jest na działce o nr ew. [...] w odległości 8,0 m od granicy działki o nr ew. [...]. PINB przeprowadzili oględziny, w trakcie których stwierdzono, że zgodnie z wypisem i wyrysem część bramy znajduje się obecnie na działce o nr ew. 28, która stanowi drogę gminną i jest własnością Gminy, natomiast Organ nie ustalił, czy w dacie posadowienia bramy i ogrodzenia, która nie jest pewna elementy te zostały posadowione na działce skarżących czy też na działce drogowej. Właściciele oświadczyli, że brama została usytuowana na ich działce o nr ew. [...] w odległości 8,0 m od działki o nr ew. [...]. Ich poprzednicy prawni jak i oni nie otrzymali żadnego tytułu wywłaszczeniowego decyzją administracyjną, czy też aktem stanowienia prawa. Powyższe ustalenia faktyczne organu co do długości drogi czy miejsca posadowienia fragmentów ogrodzenia i bramy nie rozstrzygają jednak zasadniczej kwestii prawnej granic działki skarżących oraz działki drogowej w dacie posadowienia ogrodzenia i bramy. Sam fakt stwierdzenia, że obecnie działka nr ew. [...] stanowi własność gminy i jest wykorzystywana jako droga gminna, nie jest wystarczający do oceny legalności posadowienia ogrodzenia. Konieczne jest bowiem ustalenie, czy w okresie powstania ogrodzenia – wskazywanym przez właścicieli na lata 70-te XX wieku – teren ten posiadał już status drogi publicznej oraz jakie były wówczas jej granice prawne. W szczególności organ powinien ustalić, czy w okresie pomiędzy powstaniem ogrodzenia a stanem obecnym nie doszło do przejęcia przez gminę części nieruchomości należącej do skarżących. Jeżeli bowiem rzeczywiście doszło do wywłaszczenia lub innej formy przejęcia nieruchomości pod drogę publiczną, to musiało ono nastąpić na podstawie konkretnego aktu prawnego – decyzji administracyjnej, aktu wywłaszczeniowego bądź innego aktu przenoszącego własność na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Brak ustalenia takiego aktu uniemożliwia prawidłową ocenę stanu prawnego nieruchomości w dacie realizacji ogrodzenia. Nie wystarcza zatem ustalenie rzeczywistego przebiegu ogrodzenia w odniesieniu do aktualnych granic działki drogowej. Niezbędne jest ustalenie parametrów prawnych ul. G. – w szczególności jej szerokości oraz przebiegu granic pasa drogowego – na odcinku, na którym zlokalizowane jest ogrodzenie, zarówno w dacie jego powstania, jak i obecnie. Istotne jest przy tym ustalenie stanu prawnego drogi, a nie jedynie dokonanie współczesnego pomiaru geodezyjnego w terenie. Są to okoliczności o fundamentalnym znaczeniu dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i to na organie administracji spoczywa obowiązek ich wyjaśnienia. Nie mogą one być przerzucane na stronę postępowania. Należy bowiem podkreślić, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu, a zatem bez inicjatywy i woli strony. Tym samym to organ, realizując wynikający z przepisów postępowania administracyjnego obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wynikający z art. 7, 77 i 80 k.p.a., powinien z własnej inicjatywy zgromadzić pełny materiał dowodowy pozwalający na ustalenie zarówno historycznego, jak i aktualnego stanu prawnego nieruchomości oraz pasa drogowego. W konsekwencji Sąd uznał, że organ nie zrealizował prawidłowo wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 801/08, gdzie nakazano, aby organ ustalił stan prawny działki drogowej także w zakresie jej granic. 9. W tych okolicznościach przedwczesne było wydanie postanowienia zobowiązującego skarżących do przedłożenia dokumentacji w celu przeprowadzenia procedury legalizacyjnej. Organy nie ustaliły bowiem w sposób jednoznaczny i niewątpliwy, że w sprawie doszło do samowoli budowlanej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że określony obiekt został zrealizowany z naruszeniem przepisów prawa budowlanego, w szczególności bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia, stanowi podstawę do uruchomienia procedury legalizacyjnej i zobowiązania inwestora do przedłożenia stosownej dokumentacji. W sytuacji, gdy w dalszym ciągu nie zostało wyjaśnione, czy sporne ogrodzenie rzeczywiście graniczy z drogą publiczną, a tym samym czy jego realizacja wymagała dokonania zgłoszenia, przyjęcie przez organy, że doszło do samowoli budowlanej, było przedwczesne. W konsekwencji wydanie postanowienia zobowiązującego stronę do przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji nastąpiło bez uprzedniego, prawidłowego ustalenia przesłanek warunkujących wszczęcie tej procedury. Najpierw bowiem organy powinny w sposób niebudzący wątpliwości ustalić stan prawny i faktyczny sprawy, w szczególności charakter i usytuowanie ogrodzenia względem drogi publicznej. Dopiero po dokonaniu takich ustaleń możliwe byłoby rozważenie, czy w sprawie w ogóle zachodzą podstawy do zastosowania trybu legalizacji. 10. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości. 11. W tym stanie rzeczy Sąd mając na uwadze przede wszystkim fakt nie wykonania wytycznych zawartych w wyroku z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 801/08, co stanowi naruszenie art. 153 P.p.s.a. i naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.