VII SA/Wa 1382/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W., H. R., A. C., Osiedla [...], Osiedla [...], Osiedla [...] na uchwałę Rady [...] z dnia[...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie połączenia klubów kultury i nadania nowej instytucji kultury statutu postanawia: odrzucić skargę Osiedla [...], Osiedla [...] i Osiedla [...].

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. Pojęcie zdolności sądowej zdefiniowane zostało w art. 25 ustawy jako zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona. Zdolność sądową mają, oprócz osób fizycznych i prawnych, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, jak również inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na nie obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie skargę na uchwałę Rady [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. złożyły, obok B. W., H. R. i A. C., również Osiedle [...], Osiedle [...] i Osiedle [...]. Zauważyć wobec tego trzeba, że z ustawy z dnia 8 marca 1990r.o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2013 r. nr 594 ze zm.), dalej u.s.g., wynika, iż osiedle jest jednostką pomocniczą gminy, tworzoną przez radę gminy w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy (art. 5). Podkreślenia wymaga, że osiedla, podobnie jak sołectwa, dzielnice, czy inne jednostki pomocnicze, nie mają odrębnej od gminy osobowości prawnej, osobowość taką posiada gmina (art. 2 u.s.g.), która posiada także zdolność sądową. Jednostka pomocnicza jest wyłącznie elementem składowym gminy, jej "częścią pomocniczą", nie ma poza tymi ramami samodzielnego bytu prawnego. Nie może być zatem samodzielnym podmiotem praw i obowiązków w sferze materialnego prawa administracyjnego. Podkreślić trzeba, że osiedle nie należy do żadnej z kategorii podmiotów wymienionych w art. 25 p.p.s.a., w tym nie jest samorządową jednostką organizacyjną. Ustawa samorządowa wyraźnie rozróżnia pojęcie jednostki pomocniczej i jednostki organizacyjnej w gminie (art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 1 u.s.g.), odmiennie reguluje tryb ich tworzenia. Ponadto jednostki organizacyjne, w przeciwieństwie do pomocniczych, prowadzą gospodarkę finansową na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych, a więc w formie jednostek budżetowych czy zakładów budżetowych. Samorządowe jednostki organizacyjne działają jako tzw. stationes communis, dysponując wyodrębnioną częścią majątku wyposażonej w osobowość prawną gminy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LEX 2013; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2008r. II SA/Rz 1150/06 LEX nr 587334; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 lutego 2011r. sygn. akt II SA/Rz 824/10). Jednostka pomocnicza gminy nie jest też organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 p.p.s.a. Organizacja społeczna jest bowiem dobrowolnym zrzeszeniem osób, tymczasem jednostka pomocnicza gminy (osiedle, dzielnica) nie jest dobrowolnym, lecz przymusowym zrzeszeniem osób zamieszkałych na jej terytorium (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r. II OZ 1107/12 LEX nr 1240810). W świetle powyższego skarga Osiedla [...], Osiedla [...] i Osiedla [...] podlega odrzuceniu, podmioty te nie mają bowiem zdolności sądowej, nie mogą zatem wnieść skargi do sądu administracyjnego. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia.