VII SA/Wa 1338/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, asesor WSA Aneta Żak (spr.), Protokolant st. spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skarg Wspólnoty Mieszkaniowej przy [...] w K. i K. L. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 marca 2023 r. znak: DOZ-OAiK.650.409.2022.BKW w przedmiocie nakazu przywrócenia zabytku do jak najlepszego stanu oddala skargi

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2023 r. znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: MKiDN), działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 45 ust. 1 pkt. 2, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 840; dalej jako: u.o.z.) oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania K. L. od decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] kwietnia 2022 r., [...], nakazującej K. L. - współwłaścicielowi kamienicy przy ul. [...] w K., członkowi Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K. - przywrócenie elewacji podwórzowej kamienicy w pasie parteru skrzydła od strony ul. [...] do jak najlepszego stanu poprzez przeprowadzenie robót budowlanych polegających na demontażu wtórnego zamurowania współczesnym materiałem (łącznie ze ścianą podparapetową) blendy okiennej na parterze dziedzińca wewnętrznego w trzeciej osi od bramy wjazdowej po prawej stronie, w terminie do 31.07.2022 r. - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wskazanego przez organ I instancji terminu wykonania nakazanych robót budowlanych (tj.: do 31.07.2022 r.) i wyznaczył nowy termin (do 31.07.2023 r.), a w pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Kamienica położona przy ul. [...] w K. została wpisana do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z [...] marca 1968 r., nr rejestru [...] (obecnie [...]). Zgodnie z sentencją tej decyzji, obiekt został objęty ochroną w granicach obejmujących budynek frontowy wraz z oficynami (z wyłączeniem kondygnacji nadbudowanych w 1926 r.). Ww. decyzja wpisowa została zmieniona decyzją MWKZ z [...] września 2014 r., wpisującą do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego pod numerem rejestru [...] kamienicę frontową przy ul. [...] w K. wraz z oficynami i otoczeniem w granicach dz. ew. nr [...] obr. [...]. W decyzji wskazano, że kamienica frontowa w obrębie III i IV p. objęta jest ochroną konserwatorską wyłącznie w zakresie elewacji od strony ul. [...] i [...]. Przedmiotowa kamienica położona jest w obrębie układu urbanistycznego dawnego miasta K. ze S., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją z [...] lutego 1934 r. oraz na obszarze wpisanym na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO, uznanym za pomnik historii "Kraków - historyczny zespół miasta" zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 08.09.1994 r., jak również na terenie parku kulturowego pod nazwą "[...]", utworzonego na podstawie Uchwały Rady Miasta Krakowa nr [...]. Zarówno pierwotna decyzja wpisowa z 1968 r., jak i późniejsza decyzja nr [...], rozszerzająca zakres ochrony, jednoznacznie wskazują, że najcenniejszym elementem kamienicy jest jej najstarsza część - tj. pierwsze trzy kondygnacje budynku frontowego i oficyn, pochodzące jeszcze sprzed nadbudowy dokonanej w roku 1928. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej jako: MWKZ), wskazaną powyżej decyzją z [...] kwietnia 2022 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek decyzji kasacyjnej MKiDN z [...] listopada 2019 r., znak [...], nakazał K. L. przywrócenie elewacji podwórzowej ww. kamienicy w pasie parteru skrzydła od strony ul. [...] do jak najlepszego stanu poprzez przeprowadzenie robót budowlanych polegających na demontażu wtórnego zamurowania współczesnym materiałem (łącznie ze ścianą podparapetową) blendy okiennej na parterze dziedzińca wewnętrznego w trzeciej osi od bramy wjazdowej po prawej stronie, w terminie do dnia 31.07.2022 r. MWKZ wyjaśnił, że ustalił, iż będącą przedmiotem postępowania wnękę okienną współwłaściciel przedmiotowej kamienicy K. L. bez stosownego pozwolenia konserwatorskiego zamurował materiałami współczesnymi, w żaden sposób nie korespondującymi z zabytkowym budynkiem, czym wprowadził na elewacji kamienicy elementy obce, niespójne z jej historycznym wystrojem architektonicznym. Wykonane samowolnie roboty budowlane doprowadziły do stanu, który jest nieakceptowalny z punktu widzenia wartości zabytku. Konieczne stało się zatem nakazanie doprowadzenia zabytku do najlepszego stanu. Jednocześnie organ wskazał, że decyzją z [...] kwietnia 2022 r. nr [...], wydaną w równolegle toczącym się postępowaniu, nakazał A. N. i A. N., współwłaścicielom kamienicy, przywrócenie elewacji podwórzowej kamienicy w pasie parteru skrzydła od strony ul. [...] do jak najlepszego stanu, poprzez wstawienie w przywróconą wnękę okienną odtworzonej pierwotnej stolarki okiennej, tj. okna krosnowego całkowicie zabudowującego arkadę z łukowym nadświetlem dzielonym szprosami w formie "słoneczka", o profilu przyszybowym w kształcie skośnej fazy z uskokami pod kątem prostym na obrzeżu. Odwołanie od ww. decyzji MWKZ do MKiDN wniósł K. L. zarzucając naruszenie przez organ I instancji art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z., m.in. poprzez niewskazanie sposobu wykonania prac przez adresata wydanej decyzji oraz nieuwzględnienie, że prace przy elewacji kamienicy prowadził w uzgodnieniu z organami ochrony konserwatorskiej, a w szczególności, że zastępca MWKZ stwierdziła, że "murek powinien istnieć". Odwołujący podniósł w związku z tym, że nakazanie mu dokonania demontażu ściany podparapetowej należy uznać za niedopuszczalny brak konsekwencji w działaniu organu administracji publicznej. W toku postępowania odwoławczego stanowisko w sprawie zajęli A. N. i A. N. (dalej także jako: uczestnicy postępowania), jako właściciele lokali [...] i [...], do których przynależy wnęka okienna będąca przedmiotem postępowania oraz Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K. Postępowanie odwoławcze zakończone zostało wydaniem opisanej na wstępie decyzji z [...] marca 2023 r. w uzasadnieniu której MKiDN wskazał, że została ona wydana w odniesieniu do następujących ustaleń dokonanych przez niego w toku postępowania odwoławczego. Jak ustalił organ, dla objętej niniejszym postępowaniem nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta o nr [...]. Współwłaścicielami tej nieruchomości w 57/1000 części na prawach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej oraz właścicielami wyodrębnionych lokali usługowych [...] i [...] (drogeria [...]), dla których prowadzone są odpowiednio księga wieczysta [...] i [...], są A. N. i A. N. Małżonkowie A. i A. Z. są współwłaścicielami nieruchomości w 35/1000 części na prawach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej oraz właścicielami wyodrębnionego lokalu usługowego [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta [...]. Na K. L. została przeniesiona własność lokali będących wcześniej własnością spółki M. sp. z o.o. oraz małżeństwa J. i A. P., a także lokalu nr [...] stanowiącego część dawnego lokalu [...] od strony dziedzińca. W obiekcie wyodrębnionych zostało 69 lokali, zatem z mocy prawa w budynku powstała Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...]. Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], części wspólne budynku po wyodrębnieniu lokali to: klatka schodowa, mury zewnętrzne i konstrukcyjne, stropy oraz wszystkie instalacje. Jedynym przedstawicielem Zarządu Wspólnoty jest K. L., jednocześnie będący właścicielem lokali mieszkalnych w ww. kamienicy, w tym lokali położonych nad lokalami [...] i [...] oraz na mocy umowy ustanowienia odrębnej własności lokali zawartej w formie aktu notarialnego z [...].12.1998 r. uprawnionym do zarządzania oraz korzystania z części wspólnych budynku (m.in. dziedzińca - poza wytyczonym przez strony w projekcie podziału budynku - dojściem do lokalu nr [...], o którym mowa w § 4 lit. b ww. umowy, klatek schodowych i "elewacji budynku po obrysie zajmowanych lokali" oraz dachu), poza wskazanymi w treści tej umowy częściami wspólnymi. Zgodnie z § 5 umowy ustanowienia odrębnej własności z [...].12.1998 r., współwłaściciele ustalili sposób zarządu i zasady gospodarowania nieruchomością wspólną, jak również dokonali podziału do użytkowania obejmującego części wspólne budynku oraz działki. Zgodnie z § 5 pkt 8 ww. umowy, każda ze stron współwłaścicieli zarządza, administruje i użytkuje swoją wydzieloną częścią. Organ odwoławczy stwierdził jednak, że w wyniku podziału quoad usum współwłaściciele, pozostając współposiadaczami samoistnymi rzeczy wspólnej, uzyskują posiadanie zależne części rzeczy. Nie przysługuje im jednak jakiekolwiek prawo rzeczowe do wydzielonej części rzeczy wspólnej (por. J. Ignatowicz [w:] Kodeks cywilny, Komentarz. 1972, s. 257). Dokonanie podziału quoad usum oznacza jedynie wewnętrzne "zorganizowanie" sposobu korzystania (przy współposiadaniu samoistnym) z rzeczy wspólnej. Każdy ze współwłaścicieli zachowuje prawo, o jakim mowa w art. 209 k.c., a więc może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa i zachowuje prawo zarządu rzeczą wspólną w granicach określonych w art. 199 k.c. (czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu) i art. 201b k.c. (czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną) - chyba, że współwłaściciele inaczej postanowili w umowie bądź sąd powszechny ustalił inaczej zasady wykonywania zarządu (tak: NSA w wyrokach z 20 kwietnia 2016 r., II OSK 1975/14 oraz z 15 października 2009 r., II OSK 1582/08). MKiDN przypomniał, że zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 2 i 5 u.o.z., w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru roboty budowlane lub inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. Wybór jednej z dwóch ewentualności, jakie daje przywołany przepis, jest uzależniony od ustaleń stanu faktycznego i oceny, do jakiego stopnia bezprawne działania niekorzystnie wpłynęły na wartości zabytku, oraz czy możliwe lub celowe jest przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego. W niniejszej sprawie, jak wskazał organ, nakazano przywrócenie zabytku do jak najlepszego stanu wobec stwierdzenia przez uprawniony organ przeprowadzenia bezprawnych działań. Organ przypomniał również, że adresatem nakazu z art. 45 u.o.z. na mocy art. 45 ust. 3 w zw. z art. 44 ust. 4 tej ustawy jest osoba, która dopuściła się naruszenia przepisów u.o.z. Zdaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie MWKZ zasadnie uznał, że adresatem jego decyzji powinien być K. L., który na wykonanie, w obecnym kształcie, zamurowania wnęki mieszczącej uprzednio urządzenia klimatyzatorów nie uzyskał stosownego pozwolenia organu ochrony zabytków, o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.o.z., a działania te doprowadziły do stanu, który jest nieakceptowalny z punktu widzenia wartości zabytku. Organ wyjaśnił, że celem nakazanych działań jest przywrócenie cech sprzed podjęcia zakwestionowanych działań oraz walorów zabytkowych utraconych w wyniku ich przeprowadzenia. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajdują się protokoły z komisji konserwatorskich, w których nie podnoszono kwestii zamurowania otworu okiennego (tj. wykonania blendy). Wyjaśniając okoliczności, w jakich doszło do jej wykonania, organ podał, że zmiany w zakresie przedmiotowego otworu okiennego obejmowało pozwolenie MWKZ z 14 września 2004 r. nr 441/04 na przebudowę w poziomie piwnic i parteru istniejących lokali handlowych dla potrzeb sklepu sieci "[...]" z wewnętrznymi instalacjami: elektryki, wod.-kan., wentylacji i klimatyzacji oraz znak reklamowy sklepu. Dokumentacja projektowa z lipca 2004 r. autorstwa arch. M. D. przewidywała wykonanie częściowego wypełnienia otworu okiennego na parterze dziedzińca wewnętrznego w trzeciej osi od bramy wjazdowej po prawej stronie drewnem w miejsce przeszklenia górnej części okna oraz umieszczenie we wnęce (od strony dziedzińca) okiennej klimatyzatorów oraz urządzeń wentylacji mechanicznej według projektu branżowego. Od wewnętrznej strony lokalu miała zostać wzniesiona ścianka z cegły pełnej, a remont okna, tj. pozostawionej stolarki okiennej wraz z kratą, miał zostać przeprowadzony razem z remontem elewacji od dziedzińca. Ściana podparapetowa miała pozostać bez zmian. Pozwolenie zostało wydane na rzecz najemcy lokalu nr [...] (R. sp. z o.o.), stanowiącego współwłasność A. N. i A. N. W odniesieniu do tych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że w zakresie otworu okiennego inwestycja nie została realizowana zgodnie z przywołanymi przewidywanymi rozwiązaniami zaakceptowanymi przez organ konserwatorski. Nie została zachowana stolarka okienna ani krata, wyburzony został mur podokienny, a w utworzonej okratowanej w dolnej części wnęce umieszczono zewnętrzne jednostki klimatyzacji. W miejsce otworu okiennego wykonana została blenda. Organ odwoławczy stwierdził zarazem, że kwestią sporną między stronami jest, czy w wyniku realizacji ww. robót budowlanych, prowadzonych na podstawie pozwolenia konserwatorskiego z 14 września 2004 r. nastąpiło trwałe zamurowanie otworu okiennego (wykonanie blendy) i tym samym jego likwidacja (jak twierdzą K. L. i Wspólnota) czy też nietrwałe przesłonięcie, tymczasowe zaślepienie otworu poprzez wstawienie niepowiązanej z murem ścianki o grubości 25 cm (wg uczestników postępowania). W odniesieniu do tej kwestii spornej organ stwierdził, że intencje najemcy czy współwłaścicieli lokalu nr 56 pozostają bez wpływu na ocenę przekształceń otworu okiennego dokonanych zarówno przez inwestora R. sp. z o.o. (niezgodnie z uzyskanym pozwoleniem konserwatorskim z 2004 r.), jak przez K. L. (bez stosownego pozwolenia), polegających na wzniesieniu muru podparapetowego oraz ściany wypełniającej wnękę okienną ponad nim (spłycającej ją) wraz ze zdemontowaniem istniejących do 2016 r. urządzeń wentylacji i klimatyzacji lokalu nr [...]. Jak wyjaśnił Minister, tak czy inaczej bowiem, pozwolenie konserwatorskie na podstawie którego prowadzone były roboty budowlane przy ww. otworze okiennym nie przewidywało wykonania blendy w istniejącym jej kształcie. Minister wskazał, że konflikt pomiędzy większościowym a mniejszościowymi współwłaścicielami kamienicy spowodował przeniesienie urządzeń klimatyzacji do wnętrza lokalu drogerii Rossmann. Centrala klimatyzacyjna została umieszczona w przestrzeni sufitu zaplecza sklepu, zaś zamaskowane wyloty czerpni i wyrzutni zostały umieszczone na elewacji frontowej w witrynie lokalu. MWKZ decyzją z [...].04.2022 r. pozwolił A. N. i A. N. na przeniesienie czerpni i wyrzutni z układu wentylacji mechanicznej oraz jednostek zewnętrznych klimatyzacji z podwórza ponad dach. Zdaniem Ministra, w tych okolicznościach sprawy, uzasadnione było przywrócenie zabytku do jak najlepszego stanu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 45 u.o.z. Celem nakazanych działań jest przywrócenie zabytkowi cech sprzed podjęcia zakwestionowanych działań oraz walorów zabytkowych utraconych w wyniku ich przeprowadzenia. Doprowadzenie do takiego stanu wymaga, po pierwsze, dokonania demontażu wtórnego zamurowania współczesnym materiałem (nie cegłą pełną, jak wynika z fotografii znajdujących się w aktach, na których widać odmienny zarys elementów wzniesionego wypełnienia), łącznie ze ścianą podparapetową (usuniętą, a następnie odtworzoną bez pozwolenia), blendy okiennej na parterze dziedzińca wewnętrznego w trzeciej osi od bramy wjazdowej po prawej stronie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kolejnym etapem, po przywróceniu wnęki okiennej, będzie odtworzenie usuniętej stolarki okiennej w całości (okno krosnowe całkowicie zabudowujące arkadę z łukowym nadświetlem dzielonym szprosami w formie "słoneczka", o profilu przyszybowym w kształcie skośnej fazy z uskokami pod kątem prostym na obrzeżu), tj. jest przywrócenie oryginalnych rozwiązań projektowych kompozycji elewacji z 1928 r. Organ podkreślił, że nakaz dotyczy elementów wprowadzonych bez pozwolenia, z materiałów niedostosowanych do tych, z których wniesiono kamienicę. Minister stwierdził, że wpływu na dokonane rozstrzygnięcie nie mają podnoszone przez odwołującego okoliczności, w szczególności: uwzględnienie zamurowania okna z lokalu nr [...] w dokumentacjach projektowych, które stanowiły podstawę do wydanych przez organ pierwszej instancji pozwoleń; rysunek arch. B. G. wykonany w ramach nadzoru autorskiego nad pracami przy elewacji prowadzonymi na podstawie pozwolenie konserwatorskiego nr 763/14 z 08.08.2014 r., zgodnie z którym należało na wzniesionym murku wyprofilować parapet oraz docelowo powierzchnię wnęki wyrównać i zatynkować. Jak wyjaśnił organ, nie stanowią ani nie zastępują bowiem pozwolenia konserwatorskiego wydawanego po rozpatrzeniu wniosku na dokonane zamurowanie wnęki okiennej w obecnym jej kształcie, podobnie jak zalecenie w protokole z komisji konserwatorskiej z 23.09.2015 r. zlikwidowania, licznie występujących na elewacjach wewnętrznych, jednostek klimatyzatorów i innych instalacji z nimi powiązanych; uchwała Wspólnoty w sprawie demontażu urządzeń z dziedzińca (12.11.2015 r.), jego zadaszenia (nr 8 również 12.11.2015 r.) i podpiwniczenia (nr 12/2016 z 29.06.2016 r.), zakończenia remontu elewacji (nr 12/2018 z 09.08.2018 r.) oraz ocena świadka D. D. (ówczesnej zastępcy Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków), która na rozprawie w 14.11.2019 r. zeznała, że "murek powinien istnieć". Nieuprawnione jest również, jak stwierdził organ, domniemanie, że zgoda taka nastąpiła na podstawie odnotowania w protokole z komisji konserwatorskiej z 27.07.2016 r. by wykonana ścianka została wykończona parapetem; brak zastrzeżeń co do wnęki w protokołach odbiorów prac konserwatorskich i budowlanych przy elewacjach (częściowe i końcowy); brak odpowiedzi organu pierwszej instancji na zawiadomienie o wykuciu otworu okiennego oraz skuciu odtworzonego murku przez A. N.; brak merytorycznej odpowiedzi tego organu na wniosek z 11.03.2019 r. o jednoznaczne rozstrzygnięcie w przedmiocie zasadności i poprawności odtworzenia rozebranego murku podparapetowego. Ustosunkowując się do zarzutów odwołującego Minister stwierdził ponadto, że przedstawiona przez skarżącego przy piśmie z 05.04.2019 r. opinia inż. W. Ż. z października 2018 r. dotyczy oceny prac wykonanych przez inwestora R. sp. z o.o. (przebudowa lokalu) oraz "obecnie" wykonywanych przez K. L. (remont elewacji) w kontekście odpowiednio zatwierdzonego przez organ architektoniczno-budowlany projektu z lipca 2004 r. i pozwolenia organu architektoniczno-budowlanego na budowę z 2015 r. Zdaniem organu, jakkolwiek jest ona pomocna dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie, nie zawiera oceny zgodności podjętych działań z wydanymi pozwoleniami konserwatorskimi. MKiDN stwierdził ponadto, że dokumentacja projektowa dotycząca prowadzonego remontu elewacji nie obejmowała przebudowy elewacji w zakresie przedmiotowej wnęki okiennej (jej spłycenia i odtworzenia podoknia) ani demontażu znajdujących się w niej urządzeń, które to czynności stały się przedmiotem sporu. Minister zaznaczył także, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie jest konieczne rozstrzygnięcie kwestii, czy w wyniku prac przeprowadzonych przez [...] część elewacji w obrębie spornego otworu okiennego stała się częścią nieruchomości wspólnej, a nie lokalu nr [...]. Prace te nie zostały bowiem wykonane zgodnie z pozwoleniem konserwatorskim z 2004 r., a tego dotyczy zaskarżona decyzja. Jednocześnie aktualne opracowanie otworu nastąpiło w wyniku działań wykonanych przez K. L. bez pozwolenia konserwatorskiego. Konkludując, MKiDN podkreślił, że stan faktyczny z wykonaną blendą w miejsce stolarki okiennej i otworzonym podokniem nie odpowiada stanowi, który obejmowało pozwolenie konserwatorskie z 2004 r. Zdaniem organu, nakazanie demontażu odtworzonej ściany podparapetowej, które poprzedziło wykonanie doraźnego wzniesienia ściany wypełniającej wnękę okienną z materiału innego niż cegła pełna (materiał tradycyjny z jakiego został wzniesiony budynek), nie stanowi ze strony organu I instancji niedopuszczalnego braku konsekwencji w działaniu organu administracji publicznej, a Konserwator Zabytków trafnie stwierdził, że działaniem najbardziej prawidłowym ze stanowiska konserwatorskiego jest przywrócenie oryginalnych rozwiązań projektowych kompozycji elewacji z 1928 roku. Zaznaczył przy tym, iż stan historyczny kamienicy do zgodności, z którym należy dążyć przy realizacji niniejszej decyzji, jest możliwy do ustalenia w oparciu o materiały znajdujące się w zasobach archiwum tut. Urzędu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że kwestia nakazanych działań będzie przedmiotem postępowania w sprawie pozwolenia, o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.o.z. Prowadzenie nakazanych prac konserwatorskich i robót budowlanych nie zwalnia bowiem z obowiązku uzyskania ww. pozwolenia, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w przypadkach określonych przepisami Prawa budowlanego. Jak podkreślił organ, istotą postępowania o wydanie pozwolenia konserwatorskiego jest ocena wpływu wnioskowanych prac na przedmiot ochrony konserwatorskiej. Zatem zakres szczegółowego sposobu ich wykonania będzie analizowany na etapie postępowania w sprawie uzyskania pozwolenia. Zarówno tymczasowe zaślepienie okna jak i jego zamurowanie stanowi wyraźną ingerencję w elewację zabytkowego budynku. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie świadczy o zarzucanym braku bezstronności organu i działaniach na szkodę odwołującego, ale jego celem jest ochrona zabytku. Zdaniem MKiDN, MWKZ przyjął rozwiązanie najkorzystniejsze dla kompozycji elewacji. Minister wyjaśnił również, że określając termin wykonania nakazanych czynności organ I instancji realnie określił go do 31.07.2022 r., niemniej organ odwoławczy uwzględniając czas, który upłynął od wydania tego orzeczenia do dnia rozpatrzenia odwołania, termin ten zmienił, wyznaczają nowy: do 31.07.2023 r. Skargi na ww. decyzję MKiDN z [...] marca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. L. oraz Wspólnota Mieszkaniowa przy ul [...] w K., zaskarżając tę decyzję w całości i żądając jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym także – w przypadku Wspólnoty - kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W obu skargach ww. skarżący podnieśli zarzuty naruszenia: 1) art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z. w zw. z art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez wykroczenie przez organ poza kompetencję ustawową i wydanie zaskarżonej decyzji bez oparcia w przepisach prawa oraz w sprzeczności ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami oraz 2) art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z. poprzez jego wadliwe zastosowanie poprzez nie wskazanie sposobu i zakresu wykonania prac przez adresata decyzji. Skarga skarżącego K. L. obejmuje ponadto zarzut naruszenia przez organy art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania do władzy publicznej, a w szczególności brak kierowania się przez organ zasadami bezstronności i równego traktowania stron. Skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa w uzasadnieniu skargi podniosła, że organ II instancji prawidłowo wskazał, że MWKZ decyzją nr [...] z dnia [...].09.2004r pozwolił na przekształcenie spornego otworu okiennego, skoro od wewnętrznej strony lokalu miała zostać wzniesiona ścianka z cegły pełnej, a w miejsce zamurowanego okna została przewidziana "lokalizacja jednostek branżowych wg projektu zewnętrznego". Prace remontowe polegające m. in. na zamurowaniu ww. okna zostały przeprowadzone przez "[...]" w roku 2005 i od tego momentu okno pozostaje zamurowane. Ustalenie organów, iż na wykonane, w obecnym kształcie zamurowania wnęki nie uzyskano stosownego pozwolenia jest sprzeczne z faktem, iż taki zakres prac przewidywał projekt budowlany zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] lutego 2015r. udzielającą pozwolenie na budowę dla zamierzenia budowlanego: "remont konserwatorski wewnętrznych elewacji od strony dziedzińca kamienicy usytuowanej u zbiegu ulic [...] ul. [...] w K. - dz. nr [...] obr. [...]". Ponadto, zdaniem strony, organ nie odniósł się do zarzutów odwołania, w którym podnoszono, że decyzja MWKZ nie jest możliwa do wykonania, albowiem nakaz demontażu ściany podparapetowej uniemożliwi wstawienie okna w tym miejscu, gdyż okno nie może "wisieć w powietrzu" - konieczne jest jego oparcie od spodu. W ocenie strony, zaskarżona decyzja narusza art. 45 u.o.z., gdyż nie wskazano w niej, w jaki sposób mają zostać wykonane nakazane prace. Skarżący wskazał, że organ II instancji uznał za trafny pogląd, że "stan historyczny kamienicy do zgodności z którym należy dążyć przy realizacji niniejszej decyzji, jest możliwy do ustalenia w oparciu o materiały znajdujące się w zasobach archiwum tut. Urzędu" (str.15) - organ II instancji akceptuje zatem nakazanie wykonania prac w sposób absolutnie nieprecyzyjny. Po wtóre, w zaskarżonej decyzji nie sprecyzowano co uznaje się za "współczesny" materiał. Nie sprecyzowano tym samym, jakie elementy zamurowania winny ulec demontażowi, co już samo w sobie powoduje, że decyzja jest niewykonalna. Użyte w sentencji decyzji sformułowanie o "demontażu wtórnego zamurowania współczesnym materiałem" jest pojęcie niejasnym i niemożliwym dla zweryfikowania. Organ II instancji nie precyzuje o jakie materiały chodzi, a rolą strony nie jest domniemywanie znaczenia użytych przez organ pojęć. Skarżący zauważył, że do wniosku o wydanie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych dołącza się projekt budowlany, część projektu budowlanego w zakresie niezbędnym do oceny wpływu planowanych robót budowlanych na zabytek albo program robót budowlanych. Skoro tak, to inwestor już na etapie projektowania musi znać szczegółowy zakres i sposób wykonania prac. Tym samym, już na etapie projektowania musi być jasne jakie prace i w jaki sposób mają zostać wykonane. Ustalenie tego na podstawie decyzji zarówno organu I instancji, jak i II instancji nie jest możliwe. Zdaniem skarżącego, decyzja organu II instancji całkowicie abstrahuje od treści dokumentów przedłożonych wraz z odwołanie, a tym samym organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i wyjaśnienia stanu faktycznego, a także w sposób niepełny i wadliwy rozpatrzył i materiał dowodowy. Organ II instancji nie odniósł się także w ogóle do wielu zarzutów zawartych w odwołaniu, które - tym samym - pozostają nadal aktualne. Zdawkowe stwierdzenie, że "na dokonane rozstrzygnięcie pozostają bez wpływu podnoszone przez odwołującego się pozostałe okoliczności (str. 14), bez wskazania dlaczego organ II instancji uznał te dokumenty i okoliczności za bez znaczenia dla sprawy wymyka się możliwości kontroli instancyjnej i już to samo w sobie winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Argumentacja zawarta w skardze K. L. odpowiada w znacznym stopniu argumentacji skargi skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, skarżący podnosi w niej bowiem również, że zamurowanie przedmiotowego okna w 2004 r. ścianką z cegły pełnej zostało dokonane w oparciu o decyzję MWKZ oraz decyzję o pozwoleniu na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego decyzją nr [...] z dnia [...].06.2005r. udzielił inwestorowi R. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. pozwolenia na użytkowanie po dokonanej przebudowie w poziomie piwnic i parteru istniejących lokali handlowych. PINB w uzasadnieniu wskazanej powyżej decyzji stwierdza jednoznacznie, że "rozpatrując wniosek Inwestora o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego z dnia 25.05.2005r. przeprowadzono kontrolę obowiązkową w trakcie której nie stwierdzono naruszenia warunków określonych w art. 59a ust. 2 ustawy Prawo budowlane". Mając więc na uwadze ustalenia PINB oraz wydaną na ich podstawie decyzję należy przyjąć, że [...] już po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, niezgodnie z pozwoleniami i projektem wyburzył murek podokienny umieszczając w tak powstałej wnęce zewnętrzną jednostkę klimatyzacji, nie zachował zabytkowej stolarki okiennej, nie zachował zabytkowej kraty przed oknem, natomiast okratował dolną część zablendowanego otworu arkadowego. Taką konkluzję zawiera uzasadnienie decyzji PINB z 2022 r., zatem uporczywe opieranie się organów na tezie, że prace budowlane przeprowadzone na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...].10.2004. zostały wykonane w sposób nieprawidłowy, jest niedopuszczalnym nadużyciem. Mając na uwadze powyższe fakty i argumenty należy stwierdzić, że zamurowanie okna od strony lokalu Rossmann zostało wykonane prawidłowo, zgodnie z pozwoleniami i taki stan jest po dzień dzisiejszy, a zatem nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 45 ust.1 u.o.z. uprawniająca organ do wydania w tym zakresie decyzji nakazującej przywrócenie zabytku do jak najlepszego stanu. Pozostałe prace wykonane przez Rossmann w ramach wnęki okiennej, zostały z pewnością wykonane później, po dokonanym odbiorze przez PINB. I to te prace polegające na skuciu murku podparapetowego, likwidacji okna wraz ze stolarką i kratą oraz umieszczeniu urządzeń klimatyzacyjnych w tak powstałej wnęce, były z pewnością niezgodne z wydanymi pozwoleniami. Dużo późniejsze wydarzenia polegające na przeniesieniu jednostek klimatyzacyjnych oraz wentylacji z dziedzińca, na podstawie jednogłośnie podejmowanych uchwał Wspólnoty Mieszkaniowej, nie wnoszą w zasadzie nic do tej sprawy. Skarżący podniósł, że wszystkie kolejno podejmowane działania, uzyskiwane pozwolenia, uzgodnienia i decyzje uwzględniały istniejący stan okna, czyli jego trwałe zamurowanie. Wyjaśnił, że zgodnie z zaleceniami autorskimi, w opróżnionej wnęce wykonał murek i wyrównał wnękę oraz na murku wyprofilował parapet, co akceptowały późniejsze komisje konserwatorskie. Skarżący wskazał, że przeczy stanowczo, jakoby "zamurował" wnękę, wyjaśniając, że ściana wnęki została przez niego wyrównana i otynkowana zgodnie z zaleceniami nadzoru autorskiego oraz że wykonał murek podparapetowy i parapet. W żadnym zaś razie nie zamurował wnęki, która istnieje do dziś w niezmienionym kształcie. W odpowiedzi na skargi MKiDN wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko dotychczas zajęte w sprawie. Uczestnicy postępowania w piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2023 r. przedstawili swoje stanowisko w sprawie, wnosząc o uwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy wyroku WSA w Krakowie z 14 października 2020 r. II SA/Kr 1506/19, wyroku WSA w Warszawie z 29 stycznia 2020 r. sygn. VII SA/Wa 1846/19 oraz decyzji MWINB z 5 lipca 2023 r. nr 258/2023 na okoliczność nieprowadzenia przez Rossmann nielegalnych robót budowlanych obejmujących wyposażenie zabytkowych lokali w klimatyzację i podnosząc, że mają podstawy, aby działania skarżących traktować jako metodę zawłaszczania ich części elewacji okiennej i okna lokalu [...] oraz części nieruchomości wspólnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi podlegają oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę prawną kontrolowanych w tej sprawie przez Sąd decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z., na mocy któryego skarżącemu K. L. nakazano przywrócenie elewacji podwórzowej kamienicy w pasie parteru skrzydła od strony ul. [...] do jak najlepszego stanu poprzez przeprowadzenie robót budowlanych polegających na demontażu wtórnego zamurowania współczesnym materiałem (łącznie ze ścianą podparapetową) blendy okiennej na parterze dziedzińca wewnętrznego w trzeciej osi od bramy wjazdowej po prawej stronie, w określonym przez organ terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podziela stanowiska obu skarżących, że przy wydawaniu objętych skargą decyzji doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z. poprzez wykroczenie przez organy poza kompetencję ustawową i wydanie zaskarżonej decyzji bez oparcia w przepisach prawa oraz w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z., w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru roboty budowlane, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. Stosownie do art. 45 ust. 3 tej ustawy, w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, przepis art. 44 ust. 4 stosuje się odpowiednio. Powołany ostatnio przepis art. 44 ust. 4 u.o.z. stanowi zaś, że osoba, która dopuściła się naruszenia przepisów o zabytkach lub naruszyła zakres i warunki określone w pozwoleniu, jest obowiązana na swój koszt wykonać czynności nakazane w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 2 albo ust. 3a pkt 1 i 2. Decyzja wydawana na podstawie art. 45 u.o.z. stanowi środek nadzoru konserwatorskiego, mający zastosowanie do prac, robót, badań i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru, których celem jest zminimalizowania lub odwrócenia szkód zaistniałych w objętej ochroną substancji zabytkowej. Pełni więc on swoistą funkcję restytucyjną, przewidując działania naprawcze, mające na celu doprowadzenie stanu faktycznego zaakceptowanego z punktu widzenia teorii konserwatorskiej (K. Zalasińska, Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, 2020 CH BECK, zob. komentarz do art. 45). W zaskarżonej decyzji organ trafnie wskazał, że powołany przepis przewiduje dwa alternatywne uprawnienia organu ochrony konserwatorskiej, polegające bądź na nakazie przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu, bądź zobowiązaniu do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób. Powyższe uprawnienia organu aktualizują się w przypadkach wykonania przy zabytku wpisanym do rejestru robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu. Na gruncie niniejszej sprawy bezsporne jest to, że nakazane mocą decyzji MWKZ roboty budowlane dotyczą części obiektu (blendy zabytkowej kamienicy, usytuowanej w jej najstarszej, najcenniejszej części – tj. na parterze), który objęty jest ochroną konserwatorką (zarówno indywidualną, jak i obszarową), a ich celem jest przywrócenie zabytku do jak najlepszego stanu, za który organy obu instancji uważają stan przywracający blendzie wygląd odpowiadający analogicznym elementom architektonicznym zabytkowej kamienicy, zachowanym w jej pasie I i II piętra elewacji podwórzowej, a co ma zostać zrealizowane dwuetapowowo: po pierwsze poprzez demontaż wtórego zamurowania blendy okiennej przez K. L. – co stanowiło przedmiot postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, a następnie poprzez wstawienie przez A. N. oraz A. N. w przywróconą wnękę okienną odtworzonej pierwotnej stolarki okiennej, zgodnie z nakazem konserwatorskim wydanym w równolegle prowadzonym postępowaniu, tj. decyzją MWKZ z [...] kwietnia 2022 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją MKiDN z [...] marca 2023 r. [...], a kontrolowaną przez tut. Sąd w równolegle prowadzonej sprawie pod sygn. akt VII SA/Wa 1335/23. Łączność decyzji kontrolowanej w niniejszej sprawie z decyzją kontrolowaną w sprawie VII SA/Wa 1335/23 wyraża się m.in. tym, że określony przez organ A. N. oraz A. N. termin do zamontowania w przywróconej wnęce okiennej odtworzonej pierwotnej stolarki okiennej wyznaczony został jako zależy od terminu wyznaczonego dla K. L. do wykonania demontażu wtórnego zamurowania przedmiotowej wnęki. Jeśli zatem uwzględnić łączność niniejszej sprawy ze sprawą dotyczącą nałożonego na uczestników postępowania nakazu wstawienia stolarki okiennej, co w konsekwencji prowadzić ma do przywrócenia przedmiotowej blendzie wyglądu odpowiadającego analogicznym elementom architektonicznym zabytkowej kamienicy, zachowanym w pasie I i II piętra elewacji podwórzowej tej kamienicy, to, zdaniem Sądu, cel ten bezsprzecznie odpowiada przesłance "doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu", stąd skorzystanie przez organy ochrony konserwatorskiej z uprawnień przewidzianych w art. 45 ust. 1 u.o.z. poprzez zastosowanie środka przewidzianego w tym przepisie Sąd uznał na gruncie tej sprawy za działanie legalne i w pełni uprawnione. Porządkująco Sąd przypomina, że blenda (niem. blende, ślepe okno, ślepa wnęka) to płytka wnęka w murze, o wykroju arkady lub okna, bez prześwitu (otworu okiennego) - zob. https://pl.wikipedia.org/wiki/Blenda_(architektura). Sąd zauważa, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że okoliczności powstania samej blendy (zamurowania okna) są w tej sprawie przedmiotem sporu, dotyczą ich także zarzuty rozpoznawanych skarg, w których skarżący kwestionują, jakby jej powstanie łączyć należało z robotami budowlanymi przeprowadzonymi przez skarżącego K. L. W ocenie Sądu, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, iż organy przyjęły, że sprawstwo w zakresie wykonania blendy przypisać należy K. L. Zdaniem Sądu, z treści rozstrzygnięcia organu I instancji utrzymanego w mocy decyzją organu odwoławczego wynika zaś, że przedmiotem rozstrzygnięcia w tej sprawie nie jest w istocie sama blenda, rozumiana jako zamurowane okno. Zauważyć należy, że nałożony na skarżącego obowiązek polega na "demontażu wtórnego zamurowania współczesnym materiałem (łącznie ze ścianą podparapetową) blendy okiennej (...)". Uwzględniając treść kontrolowanych rozstrzygnięć organów ochrony konserwatorskiej przyjąć zatem, w ocenie Sądu, należy, że obowiązek ten nie polega zatem na usunięciu blendy, a więc ponownym wykonaniu otworu okiennego, a jedynie na usunięciu warstwy spłycającej przedmiotową blendę, tj. ściany wypełniającej wnękę okienną, a więc demontażu owego wtórnego zamurowania blendy dokonanego przez skarżącego K. L. (czego dotyczy kontrolowana decyzja znak DOZ-OAiK.650.409.2022.BKW), na następnie "wstawienie w przywróconą wnękę okienną odtworzonej pierwotnej stolarki okiennej" (czego dotyczy decyzja MKiDN znak DOZ-OAiK.650.410.2022.BKW, kontrolowana przez tut. Sąd w sprawie VII SA/Wa 1335/23). Innymi słowy, z treści kontrolowanego rozstrzygnięcia nie wynika, by wydany nakaz konserwatorski obejmował nakaz przywrócenia otworu okiennego w przedmiotowej wnęce. Sąd zauważa, że racje, które stały za takim zakresem rozstrzygnięcia organów nie podlegają jego kontroli, mając na uwadze, że nie chodzi w tej sprawie o zgodność zabytku z przepisami prawa budowlanego, w tym z przepisami w sprawie warunków technicznych (dotyczącymi np. oświetlenia i nasłonecznienia), ale o racje istotne z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej, sprowadzające się, jak wskazują organy, do przywrócenia elewacji podwórzowej kamienicy wyglądu odpowiadającego analogicznym jej elementom architektonicznym, zachowanym w pasie I i II piętra elewacji podwórzowej. Zauważyć trzeba, że założenia konserwatorskie podejmowane wobec zabytku na przestrzeni lat nie wykluczały braku otworu okiennego i akceptowały wykonanie częściowego wypełnienia przedmiotowego otworu okiennego drewnem w miejsce przeszklenia górnej części okna oraz umieszczenie we wnęce (od strony dziedzińca) okiennej klimatyzatorów oraz urządzeń wentylacji mechanicznej według projektu branżowego, jak i wzniesienie od wewnętrznej strony lokalu ścianka z cegły pełnej. Patrząc z tej perspektywy, podnoszone w skargach kwestie związane z wykonaniem blendy nie mają, zdaniem Sądu, kluczowego znaczenia w sprawie, a istotne są kwestie związane z przekształceniem tejże blendy poprzez jej spłycenie i wykonanie ściany podparapetowej. Ustalenie zaś organu, iż wypełnienia (spłycenia) blendy dokonał K. L. odpowiada wskazaniu w skardze przez ww. skarżącego, że w opróżnionej (na skutek usunięcia klimatyzatorów) wnęce wykonał murek, wyrównał wnękę oraz na murku wyprofilował parapet. Potwierdzenie przez skarżącego, że to on wykonał przedmiotowe roboty budowlane polegające na spłyceniu blendy oraz wykonaniu ściany podparapetowej, których dotyczy nakaz demontażu, w świetle art. 44 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 3 u.o.z., uzasadniało uczynienie go adresatem decyzji wydanych w tej sprawie. Odnośnie do okoliczności, w jakich zostało to dokonane przypomnieć należy, że w odniesieniu do tej kwestii organy podnoszą, iż pozwolenie na zmiany w zakresie przedmiotowego otworu okiennego obejmowało pozwolenie MWKZ nr 441/04 z 14.09.2004 r., upoważniające najemcę lokalu nr [...] (R. sp. z o.o.), stanowiącego współwłasność A. N. i A. N., do wykonania częściowego wypełnienia spornego otworu okiennego drewnem w miejsce przeszklenia górnej części okna oraz umieszczenie we wnęce (od strony dziedzińca) okiennej klimatyzatorów oraz urządzeń wentylacji mechanicznej według projektu branżowego. Jak wskazał organ odwoławczy, od wewnętrznej strony lokalu miała zostać wzniesiona ścianka z cegły pełnej, a remont okna, tj. pozostawionej stolarki okiennej wraz z kratą, miał zostać przeprowadzony razem z remontem elewacji od dziedzińca. Ściana podparapetowa miała pozostać bez zmian. Organy słusznie akcentują jednakże, że aktualny stan kontrolowanego przezeń fragmentu zabytkowej kamienicy niewątpliwie nie odpowiada stanowi, jaki miał być skutkiem realizacji ww. pozwolenia MWKZ nr 441/04 z 14.09.2004 r., niebezpodstawnie podnosząc, że z uwagi na znaczny upływ czasu od wydania przedmiotowego zezwolenia, zobowiązane były ocenić aktualny stan zabytku i przy wykorzystaniu kompetencji przyznanych im mocą art. 45 ust. 1 u.o.z. zastosować przewidziany tym przepisem adekwatny środek prawny, a więc środek najlepiej służący ochronie substancji zabytkowej. Nie sposób odmówić słuszności organu, że dla rozstrzygnięcia tej sprawy istotne jest to, że poddany jego ocenie stan analizowanego fragmentu zabytkowej kamienicy nie odpowiada aktualnie stanowi odpowiadającemu, jak należy przyjąć – całościowo - rozwiązaniom zaakceptowanym przez MWKZ w roku 2004. Jak ujął to MKiDN w zaskarżonej decyzji, pozwolenie konserwatorskie na podstawie którego prowadzone były roboty budowlane przy ww. otworze okiennym nie przewidywało wykonania blendy w jej istniejącym (m.in. spłyconym) kształcie, a Sąd stanowisko to podziela. W konsekwencji aktualizowała się kompetencja organów do oceny aktualnego stanu zabytku w celu podjęcia odpowiednich działań naprawczych (zaradczych), co wymagało oceny rodzaju przekształceń otworu okiennego dokonanych zarówno przez inwestora R. sp. z o.o., jak przez K. L. W tym zakresie organy musiały uwzględnić wydane następczo pozwolenie na przeniesienie klimatyzatorów z przedmiotowej wnęki, co w ocenie Sądu czyniło bezprzedmiotowym "przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego" i rozważały, w jaki sposób przywrócić zabytek do jak najlepszego stanu. Jak wyjaśnił MKiDN w zaskarżonej decyzji, doprowadzenie do takiego stanu wymaga, po pierwsze, dokonania demontażu w ramach istniejącej blendy wtórnego jej zamurowania współczesnym materiałem (nie cegłą pełną, jak wynika z fotografii znajdujących się w aktach, na których widać odmienny zarys elementów wzniesionego wypełnienia), łącznie ze ścianą podparapetową (usuniętą, a następnie odtworzoną bez pozwolenia), a następnie odtworzenie usuniętej stolarki okiennej w całości (okno krosnowe całkowicie zabudowujące arkadę z łukowym nadświetlem dzielonym szprosami w formie "słoneczka", o profilu przyszybowym w kształcie skośnej fazy z uskokami pod kątem prostym na obrzeżu), tj. jest przywrócenie oryginalnych rozwiązań projektowych kompozycji elewacji z 1928 r. Sąd nie znajduje podstaw, by powyższe stanowisko organu uznać za wadliwe. W świetle treści uzasadnień rozpoznawanych skarg sporne w sprawie pozostaje także to, czy na gruncie tej sprawy zaistniała określona w art. 45 u.o.z. przesłanka zastosowania tego przepisu, polegająca na wykonaniu przez skarżącego K. L. robót budowlanych przy ww. blendzie bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zdaniem skarżących, skarżący K. L. takim pozwoleniem dysponował, z czym nie zgadzają się organy obu instancji. Kwestionując stanowisko organu o działaniach w warunkach samowoli skarżący podnosi, że jego prace przy blendzie legitymował Program prac konserwatorskich, przedłożony do akceptacji MWKZ w Krakowie i uzgodniony 08.08.2014 r. na podstawie którego MWKZ wydał pozwolenie nr 763/14 z 8 sierpnia 2014 r. na remont elewacji wewnętrznych dziedzińca. W tym zakresie Sąd za uprawnione uznaje stanowisko organu odwoławczego który wyjaśnił, że rysunek arch. B. G. wykonany w ramach nadzoru autorskiego nad pracami przy elewacji prowadzonymi na podstawie pozwolenie konserwatorskiego nr 763/14 z 08.08.2014 r., zgodnie z którym należało na wzniesionym murku wyprofilować parapet oraz docelowo powierzchnię wnęki wyrównać i zatynkować nie stanowi ani nie zastępuje pozwolenia konserwatorskiego, które powinno zostać wydane wydawanego po rozpatrzeniu stosownego wniosku inwestora na dokonane zamurowanie wnęki okiennej w obecnym jej kształcie. Nie budzi zastrzeżeń Sądu ocena organu odwoławczego, że pozwolenia tego nie zastępują zalecenia komisji konserwatorskiej; uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej oraz ocena świadka D. D. (ówczesnej zastępcy Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków), która na rozprawie w 14.11.2019 r. zeznała, że "murek powinien istnieć". Zgodzić się należy z organem, że nieuprawnione jest również domniemanie, że zgoda taka nastąpiła na podstawie odnotowania w protokole z komisji konserwatorskiej z 27.07.2016 r. by wykonana ścianka została wykończona parapetem; brak zastrzeżeń co do wnęki w protokołach odbiorów prac konserwatorskich i budowlanych przy elewacjach (częściowe i końcowy); brak odpowiedzi organu pierwszej instancji na zawiadomienie o wykuciu otworu okiennego oraz skuciu odtworzonego murku przez A. N.; brak merytorycznej odpowiedzi tego organu na wniosek z 11.03.2019 r. o jednoznaczne rozstrzygnięcie w przedmiocie zasadności i poprawności odtworzenia rozebranego murku podparapetowego. MKiDN trafnie stwierdził, że dokumentacja projektowa dotycząca prowadzonego remontu elewacji nie obejmowała przebudowy elewacji w zakresie przedmiotowej wnęki okiennej (jej spłycenia i odtworzenia podoknia) ani demontażu znajdujących się w niej urządzeń. Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia organu odwoławczego, zdaniem Sądu, nie można w sposób uprawniony zarzucić organowi odwoławczemu, że nie odniósł się on do zarzutów podniesionych w tym zakresie w odwołaniu. Za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty dotyczące niejasnego określenia treści obowiązku nałożonego na adresata decyzji organu I instancji. W rozpoznawanej skardze adresat decyzji MWKZ, a więc skarżący w niniejszej sprawie K. L. - deklaruje chęć wykonania demontażu podnosząc, że "jest gotowy do zastosowania się do zaleceń konserwatora w zakresie prac dotyczących wnęki, tylko nie wie kompletnie jak to ma zrobić" (s. 7 skargi K. L.). W odniesieniu do tego oświadczenia Sąd zauważa, po pierwsze, że takie przypadki, jak zaistniały w tej sprawie z uwagi na ww. zarzut skargi, kodeks postępowania administracyjnego przewiduje i jako środek im zaradczy wyposaża adresata decyzji administracyjnej w przewidziane w art. 113 § 2 k.p.a. uprawnienie do żądania wyjaśnienia przez organ, który wydał decyzję wątpliwości co do jej treści. Po drugie, zdaniem Sądu, skarżący nieprawidłowo odczytuje adresowany do niego nakaz, błędnie przyjmując, że wymaga on użycia określonego rodzaju materiałów w sytuacji, gdy chodzi jedynie o "demontaż", a nie wykonanie określonych robót przy użyciu konkretnego materiału budowlanego. Zauważyć trzeba, że wykonanie decyzji MWKZ wiąże się z wykonaniem robót nieskomplikowanych technologicznie, o bardzo ograniczonym zakresie (w jednej wnęce okiennej), a polegających na odwróceniu stanu jaki zaistniał na skutek wykonanych przez skarżącego K. L. robót (w skardze skarżący wskazuje: "Ściana wnęki została przeze mnie wyrównana i otynkowana [...] oraz wykonałem murek podparapetowy i parapet".), które, wbrew temu co skarżący podnosi, nie wymagają użycia "materiału z epoki". Prawidłowe odczytanie treści rozstrzygnięcia organu I instancji prowadzi do wniosku, że "współczesny" materiał, o którym mowa w treści nakazu, to materiał użyty przez skarżącego, a nie materiał, przy użyciu którego miałby być wykonane nakazane czynności określone przez organ konserwatorski jako "demontaż". Sąd zauważa ponadto, że zamontowanie stolarki okiennej w przedmiotowej wnęce nie jest przedmiotem kontrolowanego w tej sprawie nakazu adresowanego do skarżącego K. L., zatem potencjalna niewykonalność tego rodzaju czynności (montażu stolarki okiennej) nie może być przedmiotem rozważań Sądu w tej sprawie, gdyż wykracza poza jej zakres. W powyżej wskazanych okolicznościach tej sprawy Sąd wskazuje, że podziela także stanowisko MKiDN, który odpierając zarzut braku bezstronności organu I instancji oraz podejmowania przez ten organ działań na szkodę odwołującego, stwierdził, że celem działań organów jest wyłącznie ochrona zabytku, a przyjęte przez MWKZ rozwiązanie jest najkorzystniejsze dla kompozycji elewacji zabytkowej kamienicy. W konsekwencji, postawiony w skardze zarzut działania organów z naruszeniem zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. Sąd uznał za nieusprawiedliwiony. Mając na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził w tej sprawie naruszenia przez organy prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) orzekł, jak w sentencji.