VII SA/Wa 1261/14

Maciej Majewski – starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. i A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. i A. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanawia: odmówić A. K. i A. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

A. K. i A. K. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. Z uwagi na okoliczność iż wnioskodawcy razem prowadzą gospodarstwo domowe ich wnioski rozpoznano łącznie. Z treści złożonych wniosków wynika, iż wnioskodawcy utrzymują się z dochodu miesięcznego w wysokości 3 320 zł brutto. Stałe wydatki jakie ponoszą to 600 zł. czynsz i prąd, 200 zł. leki, spłata kredytu – 638 zł., dojazd do pracy 88 zł., telefon, internet – 100 zł. zł. Posiadany majątek obejmuje działkę o pow. 700 m2, na której usytuowany jest dom będący przedmiotem sprawy. Dodatkowo wnioskodawcy wskazali, że A. K. choruje na cukrzycę i nadciśnienie tętnicze, nerki, kręgosłup, A. K. choruje na nadciśnienie tętnicze. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu adwokata z urzędu. Obejmuje zatem osoby ubogie, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Podkreślenia wymaga przede wszystkim, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w określonych sytuacjach. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, przyznanie prawa pomocy winno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. postanowienie NSA z 24 października 2007 r., II FZ 426/07, niepubl.). Wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawców uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ich ponieść. Należy zauważyć, że z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo domowe w oparciu o wynagrodzenia za pracę, nie wskazali, by posiadali kłopoty ze spłatą kredytu, nie posiadają innych zadłużeń, nie posiadają nikogo na utrzymaniu. Obecne koszty sprawy wynoszą 200 zł. Wydatek ten z pewnością znajduje się w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawców. Ze złożonych zaświadczeń o wysokości wynagrodzenia wynika, że małżonkowie posiadają stały dochód - ok. 2.580 zł netto. Zestawiając kwoty dochodów i wpisu sadowego, a także mając na uwadze konieczność ponoszenia bieżących opłat i wydatków na leki uznano, że aktualnie skarżący są w stanie ponieść koszty postępowania. Skarżący nie są pozbawieni zupełnie środków do życia, mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadają również zabudowaną działkę. Nie ma przy tym znaczenia, że wnioskodawcy posiadają kredyt w banku bowiem zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Zdaniem orzekającego możliwość opłacenia kosztów sądowych pozostaje w zasięgu finansowym strony. Z tych względów odmówiono przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.