VI SA/Wa 8013/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Asesor WSA Paweł Gorajewski (spr.) Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej LIBRA PL Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu 29 grudnia 2010 r. Księgarnia [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] złożyła do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej zwanego "Urzędem Patentowym") podanie o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy słowny "libra", wskazując że zamierza tym znakiem oznaczać towary lub usługi z: klasy 16 (afisze, albumy, atlasy, broszury, czasopisma, gazety, kalendarze, kartki z życzeniami, katalogi, komiksy, książki, litografie, mapy, materiały drukowane, obrazy, podręczniki, portrety, prospekty, reprodukcje graficzne, śpiewniki, tablice arytmetyczne, taśmy papierowe, wykroje do szycia, wzory do haftowania i kalkowania, zakładki do książek, zeszyty), klasy 35 (usługi w zakresie agencji importowo-eksportowej, badania rynku, doradztwa specjalistycznego w sprawach działalności handlowej, prowadzenia księgarni w internecie), klasy 40 (usługi w zakresie przygotowania do druku i druk książek oraz broszur i albumów) oraz klasy 45 (usługi w zakresie nabywania, zbywania i zarządzania krajowymi i międzynarodowymi prawami autorskimi). Decyzją z [...] listopada 2014 r., wydaną na podstawie art. 132 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 145 ust. 3 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410; dalej zwanej "pwp"), odmówił Księgarni [...] Spółce z o.o. udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy "libra" w części dotyczącej towarów z klasy 16 (wszystkich wymienionych w podaniu) oraz wskazanych w klasie 35 usług w zakresie badania rynku, doradztwa specjalistycznego w sprawach działalności handlowej. Następnie ostateczną decyzją z [...] marca 2015 r. Urząd Patentowy, działając m.in. na podstawie art. 147 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 224 ust. 1 pwp, udzielił Księgarni [...] Spółce z o.o. prawa ochronnego na znak towarowy słowny "libra" zgłoszony w dniu 29 grudnia 2010 r. i przeznaczony do oznaczania usług z klas 35, 40, 41 i 45 klasyfikacji nicejskiej wymienionych w załączniku do tej decyzji, a mianowicie: a) z klasy 35: usługi w zakresie agencji importowo-eksportowej, doradztwa specjalistycznego w sprawach działalności handlowej, prowadzenia księgarni w Internecie, b) z klasy 40: usługi w zakresie druku książek oraz broszur i albumów, c) z klasy 41: usługi w zakresie przygotowania do druku, d) z klasy 45: usługi w zakresie nabywania, zbywania i zarządzania krajowymi i międzynarodowymi prawami autorskimi. Uprawniony zbył następnie to prawo ochronne na rzecz [...] Spółki z o.o. z siedzibą w [...] (dalej zwanej "Skarżącą"), co zostało odzwierciedlone w rejestrze znaków towarowych. W dniu 30 maja 2016 r. do Urzędu Patentowego wpłynął wniosek [...] GmbH z siedzibą w [...] (dalej zwanego "Uczestnikiem postępowania") o unieważnienie wspomnianego prawa ochronnego. Uczestnik postępowania powołał się na przysługujące mu z wcześniejszym pierwszeństwem prawa ochronne na: – unijny słowno-graficzny znak towarowy Libri (nr [...]) – zgłoszony 13 września 1999 r., a przeznaczony do oznaczania towarów i usług zawartych w klasach 9, 16, 38, 39, 41 i 42, w tym m.in. w ramach klasy 41: publikacja i wydawanie materiałów drukowanych; – unijny słowny znak towarowy "LIBRI" (nr [...]) – zgłoszony 6 września 2007 r., a przeznaczony do oznaczania towarów i usług zawartych w klasach 9, 35, 38, 41, 42, 45, w tym m.in. w ramach klasy 35: usługi w zakresie zarządzania działalnością gospodarczą, administrowanie działalności handlowej, czynności biurowe, pośrednictwo i zawieranie interesów handlowych – unijny słowny znak towarowy "Libri.digital" (nr [...]) – zgłoszony 13 sierpnia 2009 r., a przeznaczony do oznaczania towarów i usług zawartych w klasach 9, 35, 38, 41, 42 i 45, w tym m.in. w ramach klasy 35: pośrednictwo w operacjach handlowych za pośrednictwem Internetu lub porównywalnych środków, usługi handlu elektronicznego, zwłaszcza pośrednictwo i zawieranie transakcji handlowych, a w ramach klasy 41 – publikowanie online; – międzynarodowy słowno-graficzny znak towarowy Libri (nr [...]) – data rejestracji 31 marca 2006 r.; przeznaczony do oznaczania towarów i usług zawartych w klasach 16, 35 i 39, w tym m.in. w ramach klasy 16: materiały drukowane, w szczególności książki i katalogi, a w ramach klasy 35: sługi sprzedaży hurtowej i detalicznej, w tym przez Internet, dotyczące książek (w języku niemieckim i w innych językach), usługi doradzania klientom. Zdaniem Uczestnika postępowania, towary i usługi wymienione w wykazach porównywanych znaków towarowych są częściowo identyczne, a częściowo podobne, zaś porównywane oznaczenia są prawie identyczne ze znakiem towarowym Skarżącej. Istotne podobieństwo porównywanych znaków towarowych oraz identyczność i wysokie podobieństwo towarów i usług sprawiają, że istnieje duże ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia usług świadczonych pod spornym znakiem towarowym, w tym skojarzenia go ze znakami Uczestnika postępowania. Skarżąca uznała wniosek Uczestnika postępowania za bezzasadny i wniosła o jego oddalenie. Wskazała m.in., że znak słowny "libra" jest używany od ponad 24 lat, natomiast znak słowno-graficzny od 20 lat, zaś w 1999 r. przez poprzednika prawnego została zarejestrowana domena libra.pl oraz uruchomiona strona internetowa pod tym adresem, a w 2000 r. zostało wydanych kilka dużych, ekskluzywnych albumów, gdzie był eksponowany znak słowno-graficzny Libra. Uprawniony podnosił, że Uczestnikowi postępowania nie przeszkadzało posługiwanie się od prawie 12 lat identycznym słownym znakiem przez inne podmioty oraz obecność księgarni [...] w [...], natomiast dopatrywał się swoich praw w odmiennym znaku "libra". W toku postępowania Uczestnik postępowania doprecyzował wniosek i jako jego podstawę powołał art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Urząd Patentowy na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp i art. 98 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm.) w zw. z art. 256 ust. 2 pwp unieważnił prawo ochronne na wskazany znak towarowy Skarżącej. Uznał, że porównywane znaki (Skarżącej i Uczestnika postępowania) są przeznaczone do oznaczania usług i towarów w części podobnych, a w części identycznych. Podobieństwo to zachodzi w szczególności w odniesieniu do usług z klasy 35 sygnowanych spornym znakiem, w tym doradztwa specjalistycznego w sprawach działalności handlowej. Co się tyczy podobieństwa porównywanych znaków, to Urząd Patentowy uznał, że: – znaki oceniane jako całość są podobne zarówno w warstwie wizualnej, jak i fonetycznej; – wprawdzie oznaczenia te nie są podobne w warstwie znaczeniowej, jednak z uwagi na to, że słowo libra nie jest już powszechnie używane, to dla osób nieznających tego słowa będzie ono bez konkretnego znaczenia i może kojarzyć się ze słowem libri; – w przypadku przeciwstawionych znaków słowno-graficznych, występująca grafika nie wyróżnia tych znaków, a stanowi jedynie element dekoracyjny; – podobieństwo w znacznym stopniu przeważa nad różnicami porównywanych znaków towarowych, a różna ostatnia litera występująca w tych znakach nie wpłynie na odmienne postrzeganie znaków przez odbiorców. Urząd Patentowy przyjął, że porównywane znaki zostały przeznaczone do oznaczenia towarów i usług, których krąg odbiorców jest taki sam, a właściwym kręgiem odbiorców są aktualni lub potencjalni nabywcy tych towarów lub usług. W konsekwencji Urząd Patentowy uznał, że istnieje ryzyko pomylenia porównywanych znaków towarowych, a odbiorca może błędnie uznać sporny znak za odmianę zarejestrowanego wcześniej oznaczenia pochodzącego od tego samego producenta lub też mylnie przyjmie, że istnieją związki organizacyjno-prawne łączące odrębne przedsiębiorstwa. Urząd Patentowy za nieistotne uznał argumenty Skarżącej dotyczące długoletniej obecności oznaczenia LIBRA w postaci słownej i słowno-graficznej na rynku polskim i fakt jego znajomości przez odbiorców. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego unieważniającą prawo ochronne, zaskarżając to rozstrzygniecie w całości. Decyzji tej zarzuciła naruszenie: 1. art. 107 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej zwanej "kpa") przez wydanie decyzji w oparciu o art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp nieobowiązujący w dacie orzekania; 2. art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp w związku z art. 164 ust. 1 pwp przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że zostały spełnione przesłanki opisane w tych przepisach, dotyczące podobieństwa przeciwstawionych w niniejszym postępowaniu znaków towarowych i ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, a w konsekwencji błędne unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "libra"; ewentualnie, gdyby Sąd nie uznał, że doszło do powołania w decyzji przez Urząd Patentowy oczywiście błędnej podstawy prawnej, Skarżąca wniosła, aby niniejszy zarzut potraktować jako zarzut naruszenia art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp w zw. z art. 164 ust. 1 pwp (uzasadniony w ten sam sposób, zważywszy na identyczną treść obu przepisów); 3. art. 7 w związku z art. 80 kpa przez niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego i wybiórczą, nietrafną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą w szczególności na: a) błędnym ustaleniu, że znak sporny i znaki mu przeciwstawione są podobne do siebie, b) błędnym ustaleniu, że słowo libra nie jest już powszechnie używane i stwierdzenie, że dla osób go nieznających nie będzie miało konkretnego znaczenia, wobec braku podstaw do poczynienia takiego ustalenia i niewyjaśnienia w żaden sposób, w jaki sposób organ doszedł do takiej konkluzji, c) błędne ustalenie, że krąg odbiorców towarów i usług wnioskodawcy i Skarżącego jest taki sam wobec braku jakichkolwiek podstaw do poczynienia takiego ustalenia, d) brak jakichkolwiek ustaleń odnośnie do zakresu i obszaru działalności Uczestnika postępowania i Skarżącej, a w konsekwencji brak konkretnego ustalenia właściwego kręgu odbiorców obu podmiotów, co uniemożliwiło organowi rzetelną i gruntowną analizę, czy przesłanka ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd została w niniejszej sprawie spełniona, e) brak jakiegokolwiek odniesienia się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z wyjątkiem dowodu z opinii prof. zw. dr. hab. K. O., co w istocie uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonej decyzji, ponieważ nie wiadomo, na jakich dowodach organ się oparł, które uznał za wiarygodne, a którym waloru wiarygodności odmówił i dlaczego, f) błędną ocenę dowodu w postaci opinii prof. zw. dr. hab. K. O. przez zdyskredytowanie jej wiarygodności wyłącznie na podstawie faktu, że została sporządzona na wniosek strony, co jest wnioskowaniem niedopuszczalnym, a nadto nie dokonanie jej merytorycznej analizy, pomimo że treść tego dokumentu ma istotne znaczenie dla oceny podobieństwa znaku spornego i znaków przeciwstawionych na płaszczyźnie znaczeniowej, fonetycznej i składniowej, g) błędną ocenę, że Skarżąca nie udowodniła znajomości jego znaku i marki przez odbiorców, pomimo przedstawienia przez Skarżącą szeregu dowodów na tę okoliczność (do których organ w ogóle się nie odniósł), co ma istotne znaczenie w sprawie zarówno dla ustalenia właściwego kręgu odbiorców, jak i możliwości wprowadzenia ich w błąd, h) błędną ocenę, że nieużywanie znaków przeciwstawionych na terenie Polski nie ma znaczenia w sprawie, w sytuacji gdy jest to istotne dla ustalenia właściwego kręgu odbiorców, jak i możliwości wprowadzenia ich w błąd, a w konsekwencji prawidłowego ustalenia, czy przesłanki z art. 132¹ ust. 1 pkt 3 pwp, względnie art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp, zostały spełnione. Mając na uwadze te zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione. W piśmie procesowym z 16 maja 2018 r. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi w całości ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia. W uzasadnieniu stwierdził m.in., że Urząd Patentowy: – w świetle art. 315 ust. 3 pwp prawidłowo dokonał analizy na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp, który to przepis obowiązywał w dniu zgłoszenia spornego znaku do rejestracji; – dokonał prawidłowej oceny podobieństwa towarów i usług znajdujących się w wykazie porównywanych znaków i słusznie uznał, że aktualne bądź planowane używanie znaku towarowego dla określonych towarów/usług nie może być brane pod uwagę podczas badania podobieństwa; – w sposób wnikliwy przeanalizował podobieństwo znaków na wszystkich trzech płaszczyznach, które zgodnie z orzecznictwem powinny być wzięte pod uwagę, tj. na płaszczyźnie wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, a następnie doszedł do prawidłowego wniosku, że sporny znak i znak Uczestnika postępowania cechuje podobieństwo wizualne i fonetyczne, zaś w warstwie znaczeniowej prawidłowo uznał, że słowo "libri" nie ma w języku polskim żadnego określonego znaczenia, zaś słowo "libra" jest przestarzałe i nie będzie rozumiane przez przeciętnego polskiego konsumenta, którego percepcja powinna być brana pod uwagę przy ocenie podobieństwa znaczeniowego znaków; – prawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie istnieje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia usług świadczonych pod spornym znakiem, w tym skojarzenia go ze znakiem "libri", zauważając przy tym, że długoletnie używanie spornego znaku nie zostało przez Skarżącą udowodnione, a poza tym ewentualne używanie spornego znaku przed datą jego zgłoszenia nie mogą mieć żadnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Wyrokiem z 29 maja 2018 r. (sygn. akt VI SA/Wa 392/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd nie uwzględnił zarzutu, że decyzja została oparta na nieobowiązującym w dacie orzekania przepisie art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp. Zdaniem Sądu, wskazany przepis (który obowiązywał w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego do ochrony) został prawidłowo zastosowany przez Urząd Patentowy, stosownie do unormowania zawartego w art. 315 ust. 3 pwp. Sąd uznał, że Urząd Patentowy w sposób wyczerpujący przeanalizował podobieństwo towarów i usług sygnowanych porównywanymi oznaczeniami i doszedł do słusznego wniosku, że te towary i usługi są częściowo identyczne, a częściowo podobne. Zaakceptował też ocenę Urzędu Patentowego w zakresie podobieństwa porównywanych oznaczeń. Sąd ocenił, że porównywane znaki są do siebie podobne w tak znacznym stopniu, że istnieje niebezpieczeństwo, że odbiorcy podobnych towarów i usług, sygnowanych tymi znakami, a których krąg jest w zasadzie nieograniczony i obejmuje ogół polskich odbiorców, stwierdzą, że pochodzą one od tego samego przedsiębiorcy lub od podmiotu z nim powiązanego, a tym samym zostaną wprowadzeni w błąd. Sąd podzielił też pogląd Urzędu Patentowego, że długotrwałe używanie znaku towarowego nie należy do przesłanek unieważnienia znaku w trybie art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp. Na skutek skargi kasacyjnej Skarżącej – Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 czerwca 2022 r. (sygn. akt II GSK 1672/18) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 maja 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej sprawie podstawą oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego był art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp (z uwagi na treść art. 315 ust. 3 pwp i datę zgłoszenia spornego znaku towarowego). Ocenił też, że Uczestnik postępowania nie musiał wykazywać interesu prawnego w złożeniu wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy Skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadny okazał się postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej zwanej "ppsa") w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowo zaakceptował: 1) niedostateczne wyjaśnienie i niewystarczające rozważenie przez Urząd Patentowy istotnych kwestii związanych z oceną podobieństwa części usług, do oznaczania których został przeznaczony sporny znak, 2) niepełną analizę podobieństwa oznaczeń spowodowaną brakiem prawidłowego ustalenia kręgu odbiorców usług i towarów porównywanych znaków, co następnie przełożyło się na brak wyczerpujących ustaleń co do ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd. Naczelny Sąd Administracyjny uznał też, że Sąd w oparciu o art. 134 § 1 ppsa powinien był rozważyć wątpliwości co do zakresu usług objętych spornym znakiem towarowym i możliwości ewentualnego usunięcia tych wątpliwości w ramach ocenianego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy ocenił zaskarżoną decyzję w jej całokształcie, biorąc pod uwagę wywody poczynione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 5 kwietnia 2023 r. prezes zarządu Skarżącej podtrzymał stanowisko prezentowane w sprawie, zaś pełnomocnik Uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Stosownie do powołanych wyżej przepisów, Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Podkreślenia wymaga, że Sąd rozpoznawał sprawę ponownie – na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzednio wydanego w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Stosownie do art. 190 ppsa, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo). W tej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które zwalniałyby Wojewódzki Sąd Administracyjny z obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 czerwca 2022 r. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę, uwzględniając w pełnym zakresie ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Sądu, skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, co zaś skutkowało co najmniej przedwczesnym uznaniem, że zachodziły przesłanki do zastosowania prawa materialnego, to jest unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy. W przywołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał (powołując się na art. 2 ust. 2 ustawy z 11 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej – Dz. U. z 2015 r., poz. 1615), że Uczestnik postępowania, składając wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy Skarżącej, nie musiał wykazywać interesu prawnego w złożeniu wniosku. Ponadto – powołując się na art. 315 ust. 3 pwp i uwzględniając datę zgłoszenia spornego znaku towarowego do ochrony – Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawą oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego był art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp. Jak wskazano wyżej, oceny wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 czerwca 2022 r. są wiążące dla Sądu rozpoznającego ponownie sprawę. Zatem uwzględniając te oceny, Sąd za niezasadne uznał zarzuty postawione w pkt 1 i pkt 2 petitum skargi - w zakresie, w jakim Skarżąca kwestionowała oparcie zaskarżonej decyzji na art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp. Podkreślenia wymaga, że wyrażając w wyroku z 30 czerwca 2022 r. wiążącą w tej sprawie ocenę, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał na mankamenty poprzednio wydanego w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które polegały w znacznej mierze na zaakceptowaniu konkretnych stanowisk Urzędu Patentowego, które Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako nieprawidłowe. Rozpoznając obecnie sprawę, Sąd uwzględnił tę ocenę, co musiało skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wprawdzie Urząd Patentowy prawidłowo przyjął, że względne przeszkody rejestracji spornego znaku towarowego należało ocenić na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp (czyli przepisu obowiązującego w dacie zgłoszenia znaku) oraz że Uczestnik postępowania nie miał obowiązku wykazywania interesu prawnego w złożeniu wniosku o unieważnienie znaku Skarżącej, jednak w toku postępowania zmierzającego do oceny podobieństwa porównywanych oznaczeń oraz ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd doszło do mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 7 kpa ("W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.") - w zakresie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 77 § 1 kpa ("Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.") - w zakresie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a także art. 107 § 3 kpa ("Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.") i art. 80 kpa ("Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.") – wszystkie w związku z art. 256 ust. 1 pwp ("Do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego."). Z kolei te naruszenia przepisów postępowania skutkowały co najmniej przedwczesną oceną, że zostały spełnione przesłanki z art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp, co z kolei doprowadziło do unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Zakres ustaleń faktycznych i materiału dowodowego, jak powinien był zostać w sprawie zebrany, rozpatrzony i oceniony determinowała w tej sprawie podstawa prawna wskazana przez Uczestnika postępowania, to jest art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp. Zgodnie z tym przepisem, nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy prawidłowo przyjął, że art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp ma zastosowanie w danym stanie faktycznym wówczas, gdy kumulatywnie spełnione zostały trzy następujące przesłanki: po pierwsze - podobieństwa lub identyczności towarów lub usług, do oznaczania których przeznaczone są dane znaki towarowe, po drugie – podobieństwa lub identyczności oznaczeń oraz po trzecie – istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia oznaczanych towarów lub usług. Unieważnienie prawa ochronnego z powodu wystąpienia wskazanej przesłanki wymagało zatem dokonania przez Urząd Patentowy oceny w zakresie tego, czy: 1) usługi oznaczane spornym znakiem są identyczne lub podobne do usług oznaczanych przeciwstawionymi znakami towarowymi Uczestnika postępowania, 2) porównywane oznaczenia (znak sporny i znaki Uczestnika postępowania) są identyczne lub podobne w trzech warstwach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, 3) istnieje ryzyko, że oznaczanie usług spornym znakiem może wprowadzić odbiorców w błąd co do pochodzenia tych usług od konkretnego podmiotu. Taki sposób oceny wystąpienia przesłanki z art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp jest zgodny ze stanowiskiem zaprezentowanym na s. 18 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r. Co się tyczy oceny pierwszego z tych etapów analizowania spełnienia przesłanki z art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp, to w pierwszej kolejności Sąd za konieczne uznał odniesienie się do zasygnalizowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku z 30 czerwca 2022 r.) wątpliwości co do zakresu usług objętych spornym znakiem towarowym i możliwości ewentualnego usunięcia tych wątpliwości w ramach ocenianego postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd wskazuje, że istotnie w sprawie udzielenia Skarżącej prawa ochronnego na sporny znak towarowy zostały wydane dwie decyzji – pierwsza z [...] listopada 2014 r., którą na podstawie art. 145 ust. 3 pwp w części odmówiono udzielenia prawa ochronnego na wskazane towary z klasy 16 i część usług z klasy 35 (w tym usługi doradztwa specjalistycznego w sprawach działalności handlowej) oraz drugą – z [...] marca 2015 r., którą udzielono prawa ochronnego na sporny znak towarowy przeznaczony do oznaczania towarów i usług wskazanych w załączniku do tej decyzji (w tym ujętych w klasie 35 usług w zakresie doradztwa specjalistycznego w sprawach działalności handlowej). Oznacza to, że decyzja o udzieleniu prawa ochronnego, której dotyczył wniosek Uczestnika postępowania o unieważnienie, obejmowała również usługi, co do których Urząd Patentowy w tej samej sprawie odmówił już wcześniej udzielenia prawa ochronnego. Podkreślenia jednak wymaga, że do decyzji z [...] marca 2015 r. jako decyzji ostatecznej znajduje zastosowanie zasada trwałości (art. 16 § 1 kpa: "Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych."). Wprawdzie przewidziany przepisami tryb unieważnienia prawa ochronnego może tę zasadę przełamać, jednak wyłącznie w zakresie, w jakim przewidują to przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej. Z kolei w postepowaniu spornym dotyczącym unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy Urząd Patentowy nie ma kompetencji do wzruszenia decyzji o udzieleniu prawa ochronnego z innego powodu (na innej podstawie) niż wskazana przez wnioskodawcę. W tej sprawie analizowaną przyczyną unieważnienia było niespełnienie przez sporny znak towarowy przesłanki z art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp, a ta nie dotyczy kwestii udzielenia prawa ochronnego w części, w której wcześniej odmówiono udzielenia tego prawa. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że Urząd Patentowy nie korzystał z trybów wzruszenia ostatecznej decyzji przewidzianych w kpa. W konsekwencji w zaskarżonej decyzji kwestię podobieństwa usług należało oceniać z uwzględnieniem wszystkich usług, do oznaczania których sporny znak został przeznaczony na mocy decyzji z [...] marca 2015 r. Zauważyć należy, że sporny znak towarowy został przeznaczony do oznaczania usług w zakresie: agencji importowo-eksportowej, doradztwa specjalistycznego w sprawach działalności handlowej, prowadzenia księgarni w Internecie, druku książek oraz broszur i albumów, przygotowania do druku, nabywania, zbywania i zarządzania krajowymi i międzynarodowymi prawami autorskimi. Z kolei znaki przeciwstawione (Uczestnika postępowania) są przeznaczone do oznaczania towarów i usług w postaci m.in.: zarządzania działalnością gospodarczą; administrowania działalnością gospodarczą; czynności biurowych; pośrednictwa i zawierania interesów handlowych; sprzedaży detalicznej i hurtowej, w tym przez Internet, w odniesieniu do m.in. książek; publikacji, wydawania materiałów drukowanych; wydawanie publikacji on-line oraz publikowanie online; własność intelektualna (doradztwo w zakresie). Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy prawidłowo ocenił, że usługi, do oznaczania których został przeznaczony znak towarowy Skarżącej są podobne do towarów lub usług, do oznaczania których są przeznaczone poszczególne znaki przeciwstawione wcześniejsze znaki towarowe Uczestnika postępowania. Urząd Patentowy prawidłowo porównał usługi z poszczególnych klas (wskazane w załączniku do decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy) z usługami lub towarami wskazanymi w analogicznych wykazach dla znaków przeciwstawionych, dochodząc do uprawnionego wniosku, że poszczególne usługi w ramach klas 35, 41 i 45 w przypadku znaku Skarżącej i poszczególnych znaków Uczestnika postępowania są do siebie podobne, natomiast usługi wskazane dla spornego znaku w ramach klasy 40 są komplementarne i powiązane z usługami: "publikacje, wydawanie materiałów drukowanych" zawartymi w wykazach wszystkich unijnych znaków przeciwstawionych oraz komplementarne z towarami z klasy 16 zawartymi w wykazie unijnego znaku towarowego o nr [...]. Dokonując powyższego porównania, Urząd Patentowy prawidłowo wziął pod uwagę cechy i obiektywne właściwości usług/towarów ujętych w wykazie objętym spornym znakiem i w wykazach znaków przeciwstawionych. Przy ocenie tej nie było natomiast podstaw do uwzględniania kwestii faktycznego używania/korzystania z tychże usług, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w tej sprawie wyroku. Co się tyczy drugiego (ocenia podobieństwa oznaczeń) i trzeciego (ocena wystąpienia ryzyka wprowadzenia w błąd) etapu analizowania spełnienia przesłanki z art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp, to w tym zakresie wiążąca jest ocena Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał w tym zakresie, że: – oceny podobieństwa porównywanych znaków towarowych dokonuje się z pozycji przeciętnego odbiorcy; – w ramach badania podobieństwa oznaczeń należy uwzględnić, że przeciętny odbiorca zazwyczaj postrzega znak jako całość i nie przeprowadza analizy jego poszczególnych elementów, ponieważ przeciętny konsument rzadko ma możliwość bezpośredniego porównania znaków, a tym samym musi zaufać niedoskonałemu obrazowi znaku, jaki zachował w pamięci; – przy ocenie podobieństwa porównywanych znaków na płaszczyźnie fonetycznej, wizualnej i znaczeniowej należy brać pod uwagę ogólne wrażenie wywoływane przez porównywane znaki z uwzględnieniem m.in. ich odróżniających i dominujących elementów. Naczelny Sąd Administracyjny ocenił też (w sposób wiążący dla Sądu rozpoznającego ponownie sprawę), że obowiązkiem Urzędu Patentowego było ustalenie odbiorców usług w obrębie poszczególnych klas, skoro sporny znak towarowy obejmował usługi z kilku klas. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie konieczne było doprecyzowanie, jakie kategorie odbiorców (specjaliści, konsumenci itd.) byłyby odbiorcami porównywanych usług. Z kolei określenie kręgu odbiorców jako aktualnych potencjalnych nabywców towarów/usług nie pozwalał na ocenę prawidłowości ustalenia podobieństwa lub braku podobieństwa porównywanych oznaczeń na poszczególnych płaszczyznach. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestia prawidłowego określenia kręgu odbiorców towarów/usług na terytorium, na którym wcześniejszy znak jest chroniony (czyli na terytorium Polski), ma również znaczenie z punktu widzenia oceny ryzyka wprowadzenia w błąd. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny za uznał, że w sprawie należało rozważyć, czy i jakie znaczenie dla oceny zdolności odróżniającej i "siły" znaku towarowego Skarżącej przy ocenie podobieństwa znaków ma okoliczność, że oznaczenie to było używane jednocześnie w nazwie firmy zgłaszającej wniosek (a obecnie Skarżącej), a następnie czy fakt ten mógł mieć wpływ na ryzyko błędu u odbiorców. Uwzględniając tę ocenę, Sąd ponownie rozpoznający sprawę uznał, że Urząd Patentowy wadliwie przyjął krąg odbiorców usług i towarów oznaczanych porównywanymi znakami towarowymi, gdyż nie określił dokładnie osób, które mieściłyby się w tym kręgu co do towarów i usług z poszczególnych klas. Urząd Patentowy nie doprecyzował, czy odbiorcami poszczególnych towarów lub usług są specjaliści z danej branży czy np. konsumenci. Tymczasem kwestia ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny zarówno podobieństwa porównywanych oznaczeń, jak i ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, ponieważ różny jest poziom uwagi odbiorcy w zależności od poziomu jego "wyspecjalizowania" – w szczególności specjalista z branży wydawniczej, do którego będą skierowane niektóre z usług, do oznaczania których przeznaczono sporny znak towarowy, jest zasadniczo bardziej uważny od konsumenta, do którego skierowane są inne spośród tych usług. Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy w istocie pominął stanowisko Skarżącej odnośnie do kwestii wcześniejszego (ponad 20-letniego) używania oznaczenia takiego jak w sporym znaku towarowym również w firmie spółki, która dokonała zgłoszenia spornego znaku towarowego, jak i obecnie Skarżącej. Tymczasem kwestia ta potencjalnie mogła mieć wpływ na ocenę ryzyka wprowadzenia odbiorców usług/towarów oznaczanych przeciwstawionymi znakami na terytorium Polski, co jednak wymagało przeprowadzenia stosownych rozważań i dokonania oceny przez Urząd Patentowy, a czego w zaskarżonej decyzji zabrakło. Sąd za wadliwe uznał również stanowisko Urzędu Patentowego, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia to, czy Uczestnik postępowania prowadził działalność gospodarczą na terenie Polski. Jak bowiem ocenił Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w tej sprawie wyroku, w razie stwierdzenia, że istnieje podobieństwo zarówno w zakresie towarów/usług, jak i oznaczeń, to przy ocenie ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd należy rozważyć stopień rozpoznawalności wcześniejszych znaków towarowych, czyli przeanalizować kwestię obecności czy upowszechnienia wcześniejszych znaków towarowych (tu znaków Uczestnika postępowania) i towarów/usług opatrzonych tymi znakami wśród rzeczywistych lub potencjalnych nabywców, zakres czasowy i terytorialny oraz intensywność używania znaku. Takich rozważań i ocen w zaskarżonej decyzji zabrakło. Wskazane wyżej mankamenty zaskarżonej decyzji miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Urząd Patentowy przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp w sposób prawidłowy i wyczerpujący rozważył zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonał jego wnikliwej oceny, to potencjalnie mógłby dojść do wniosków innych niż zaprezentowane w wydanym rozstrzygnięciu. Ustalenie właściwego kręgu odbiorców usług oznaczanych przeciwstawionymi znakami mogło potencjalnie wpłynąć na ocenę podobieństwa oznaczeń, jak również na ocenę ryzyka wprowadzenia tych odbiorców w błąd. Ponadto na ocenę tegoż ryzyka mogły też wpłynąć rozważania odnośnie do znaczenia wcześniejszego, długotrwałego używania oznaczenia w funkcji firmy poprzednika prawnego Skarżącej, a następnie Skarżącej, jak też rozważania dotyczące stopnia rozpoznawalności wcześniejszych znaków towarowych Uczestnika postępowania na terytorium Polski. Z powodu tych deficytów, za co najmniej przedwczesną należało uznać ocenę Urzędu Patentowego, że zachodziły podstawy do zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp i unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Dlatego zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę, Urząd Patentowy uwzględni oceny wyrażone w niniejszym wyroku, jak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r. (sygn. akt II GSK 1672/18). Urząd Patentowy rozpatrzy materiał dowodowy i dokona jego wnikliwej oceny w uzasadnieniu decyzji m.in. pod kątem tego: – jaki jest właściwy krąg odbiorców usług/towarów oznaczanych przeciwstawionymi znakami towarowymi; – czy właściwi odbiorcy towarów/usług oznaczanych przeciwstawionymi znakami mogą uznać te znaki za podobne; – czy wcześniejsze, długotrwałe używanie oznaczenia zawartego w spornym znaku towarowym w firmie spółki, która dokonała jego zgłoszenia, jak i w firmie Skarżącej wyklucza w tej sprawie ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd; – jaki jest stopień rozpoznawalności na terytorium Polski przeciwstawionych, wcześniejszych znaków towarowych Uczestnika postępowania – z punktu widzenia istnienia lub nieistnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia usług/towarów oznaczanych spornym znakiem towarowym. Ze wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa orzekł jak w punkcie 1. sentencji. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), zasądzając od Urzędu Patentowego na rzecz Skarżącej 2217 zł, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość wpisu sądowego od skargi (1000 zł), wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem (1200 zł) oraz równowartość uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).