VI SA/Wa 67/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. rozpoznającego wniosek P. [...] Sp. J. z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. [...] Sp. J. z siedzibą w N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 67/17 w ten sposób, że: przyznać P. [...] Sp. j. z siedzibą w N. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Strona skarżąca – P. [...] Sp. J. z siedzibą w N. - złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sporządzony na urzędowym formularzu (PPPr) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że strona skarżąca nie posiada żadnego majątku, który mogłaby spieniężyć. Zobowiązania strony skarżącej wynoszą łącznie 699.482,67 zł. Strata skarżącej za ostatni rok obrotowy wynosi 231.108,71 zł. Skarżąca posiada dwa rachunki bankowe, na których nie posiada żadnych środków pieniężnych. Skarżąca do wniosku załączyła: - bilans firmy za rok 2014, z którego wynika, iż przy przychodach w wysokości 1.296.556,21 zł osiągnęła stratę w wysokości 231.108, 71 zł, - dwa pisma ZUS, z których wynika, że strona skarżąca oraz jeden ze wspólników strony skarżącej zobowiązani są do spłaty nieopłaconych należności na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie 311.832,70 zł, - harmonogramy spłaty rat czterech kredytów bankowych (w tym dwa kredyty związane z zakupem samochodów), z których wynika, iż skarżąca jest zobowiązana obecnie do spłaty około 325.000 zł. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 15 lutego 2016 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie: - pełnego rocznego sprawozdania finansowego spółki za 2014 r., - dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu(poniesionej straty) w 2015 roku - w zależności od formy opodatkowania, - wyciągów ze wszystkich posiadanych przez stronę skarżącą rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie.. Strona skarżąca żądanych dokumentów nie przedstawiła, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jej sytuacji majątkowej. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 roku starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie. W postanowieniu wskazano, że nienadesłanie przez stronę skarżącą na wezwanie Sądu dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącej uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, wskazując, że nienadesłanie dokumentów źródłowych nastąpiło bez winy strony skarżącej. Skarżąca podniosła, że dotychczas przesłane dokumenty potwierdzają fakt, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a referendarz sądowy domagając się kolejnych dokumentów błędnie ustalił stan faktyczny odnośnie możliwości majątkowych skarżącej. Do sprzeciwu skarżąca załączyła: - kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2015 (PIT-36L), - kopię informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2015 (PIT/B), - kopię bilansu firmy za rok 2014, - kopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów za rok 2014, - wyciąg z rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jednocześnie, zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepis art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie. Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w nowym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Podkreślić należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Analizując dane zawarte w formularzu oraz uwzględniając dokumenty nadesłane przez skarżącą przy sprzeciwie, które w całości wypełnieją wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd rozpoznając sprzeciw doszedł do przekonania, iż w sprawie zachodzi podstawa do zmiany postanowienia z 20 kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy. Z nadesłanych przez spółkę dokumentów wynika rzeczywista sytuacja ekonomiczna, w jakiej w obecnej chwili znajduje się skarżąca. I tak: zobowiązania strony wynoszą łącznie 699 482,67 zł; strata skarżącej za rok obrotowy 2015 wyniosła 24 722,37 złotych, ale za pierwsze dziewięć miesięcy 2016 roku już przekroczyła 331 tysięcy złotych. Ewidentnie pogorszyła się zatem jej sytuacja finansowa, w szczególności z uwagi na ograniczenia możliwości jej funkcjonowania. Skarżąca posiada przy tym dwa rachunki bankowe, na których nie posiada jednakże żadnych środków pieniężnych, a z zapisów wyciągu jednego z rachunków wynika, że rachunek objęty jest zajęciem komorniczym Uznać należy, że w tej sytuacji spółka ma ograniczone możliwości zgromadzenia środków finansowych, także na poczet sporów sądowych. Powyższe uzasadnia zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 lutego 2007 r., I FZ 69/07, niepubl.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z w z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.