Sygnatura
VI SA/Wa 5751/23
VI SA/Wa 5751/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-13
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 13 lutego 2024
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nogal Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. C. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Pismem z 31 sierpnia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Mazowiecki NFZ") o ustalenie okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu Pana G. C. (dalej: "skarżący") jako wspólnika C. spółka jawna (KRS nr [...]; dalej: "C." lub "spółka jawna"). W piśmie wskazano m.in., że skarżący od 13 listopada 2003 r. figuruje w KRS jako wspólnik C.. ZUS wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie podlegania przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym jako wspólnika spółki jawnej. W trakcie postępowania skarżący wskazał, że od kwietnia 2009 r. pokłócił się z drugim wspólnikiem i od tego czasu nie miał możliwości występowania w imieniu spółki jawnej i składania w jej imieniu jakichkolwiek deklaracji lub oświadczeń. Wyjaśniono, że z przedłożonego przez skarżącego uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego dla W. z 13 lutego 2019 (sygn. akt [...]) wynika, że wypowiedział on skutecznie umowę spółki jawnej pismem z 10 sierpnia 2011 r. ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2011 r. Ponadto ZUS wskazał, że 28 sierpnia 2015 r. wydał decyzję o podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym jako wspólnika spółki jawnej w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 maja 2009 r. (w tym okresie skarżący był wspólnikiem C. i nie miał innego tytułu do ubezpieczeń społecznych). Decyzja jest nieprawomocna. Dodatkowo wyjaśniono, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy o pracę w okresach: od 2 kwietnia 2007 r. do 30 września 2008 r. oraz od 1 czerwca 2009 r. do 31 stycznia 2012 r. Do pisma załączono m.in.: – kopię wyroku Sądu Rejonowego dla W. w W. z 13 lutego 2013 r. (sygn. akt [...]), w którym Sąd ustalił, że skarżący skutecznie wypowiedział umowę spółki jawnej pismem z 10 sierpnia 2011 r. ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2011 r.; – kopię decyzji ZUS z 28 sierpnia 2015 r. nr [...], w której stwierdzono, że skarżący podlegał obowiązkowemu społecznemu m.in. w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 maja 2009 r. Mazowiecki NFZ pismem z 4 września 2015 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ustalenia obowiązku podlegania skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik wskazanej wyżej spółki jawnej. Poinformowano również skarżącego o możliwości zapoznania się z dokumentami zgromadzonymi w prowadzonym postępowaniu. W odpowiedzi skarżący pismem z 29 października 2015 r. wyjaśnił, że od 2009 r. praktycznie nie miał wpływu na działalność, prowadzenie korespondencji oraz składanie oświadczeń i podejmowania działań w imieniu C.. Powodem tego było nieporozumienie się ze wspólnikiem. Dodatkowo od czerwca 2009 r. skarżący podjął pracę w innej spółce, która odprowadzała za niego składki na rzecz ZUS i NFZ. Skarżący wskazał, że nie miał wiedzy na temat narastającego zadłużenia z tytułu składek oraz, że w tym okresie nie przechodził żadnych skomplikowanych ani kosztownych zabiegów medycznych wymagających wysokich nakładów finansowych. Zdaniem skarżącego, nie powinien on wnosić żadnych opłat na rzecz NFZ z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w ramach spółki jawnej. Decyzją z 2 grudnia 2015 r. Dyrektor [...] NFZ, działając na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16, art. 109 ust. 1 i 4, art. 5 pkt 21, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 69 ust. 1 oraz art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.; dalej "ustawa o świadczeniach") oraz art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121; dalej: "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych") ustalił, że skarżący jako wspólnik C. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 13 listopada 2003 r. do 31 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu wskazano m.in., że skarżący od 13 listopada 2003 r. był wpisany do KRS jako wspólnik C. i nie został on wyrejestrowany z tego tytułu (co wynika z aktualnego odpisu Rejestru Przedsiębiorców KRS wg stanu na 19 listopada 2015 r.). Jednak z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego dla W. z 13 lutego 2019 (sygn. akt [...]) wynika, że skarżący skutecznie wypowiedział umowę spółki jawnej ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2011 r. W ocenie Dyrektora [...] NFZ z uwagi na zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz obowiązujące przepisy prawa skarżący powinien podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu w czasie gdy był wspólnikiem spółki jawnej. Ponadto wyjaśniono, że okoliczność zatrudnienia na podstawie umowy o pracę lub prowadzenia indywidualnej pozarolniczej działalności gospodarczej nie zwalnia skarżącego, z obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu bycia wspólnikiem spółki jawnej. Od decyzji Dyrektora [...] NFZ skarżący (pismem z 14 grudnia 2015 r.) złożył odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ" lub "organ") wnosząc o zmniejszenie okresu w jakim powinien podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu do 1 czerwca 2009 r. Skarżący m.in. wyjaśnił, że od 2009 r. jego jedynym źródłem dochodu był przychód z tytułu umowy o pracę. Prezes NFZ decyzją z 8 sierpnia 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] NFZ. Jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm.), w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r.. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). W uzasadnieniu Prezes NFZ, po przedstawieniu stanu faktycznego oraz przywołaniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, wyjaśnił m.in., że obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności jako wspólnik spółki jawnej istniał od dnia dokonania wpisu tej spółki w Rejestrze Przedsiębiorców KRS (tj. od 13 listopada 2003 r.) do momentu skutecznego wypowiedzenia umowy spółki (tj. do 31 grudnia 2011 r.). Ponadto wskazano, że wspólnicy spółki jawnej nie zgłaszali zawieszenia prowadzenia działalności oraz wobec spółki nie prowadzono postępowania upadłościowego. Prezes NFZ zwrócił uwagę, że z wejściem w życie ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209 poz. 1318), od 1 stycznia 2009 r. skarżący zobowiązany był dokonać wyrejestrowania z ubezpieczeń na koncie spółki oraz w przypadku dalszego pozostawania wspólnikiem winien dokonać zgłoszenia w ZUS pod własnym odrębnym identyfikatorem, czego nie uczynił. Tym samym od 1 stycznia 2009 r. skarżący powinien rozliczać się indywidualnie w ZUS. Prezes NFZ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie dotyczyło wyłącznie ustalenia, czy skarżący w myśl obowiązujących przepisów podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej w okresie wskazanym w sentencji decyzji. Bez znaczenia pozostaje fakt nieuzyskania przez skarżącego przychodów z tego tytułu. Istotnym w sprawie jest jedynie fakt rejestracji spółki jawnej w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz fakt wypowiedzenia umowy tej spółki. Prezes NFZ zaznaczył, że ZUS zwrócił się do [...] NFZ o wydanie decyzji w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, gdyż nie jest do tego uprawniony. Z uwagi na powyższe, Prezes NFZ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji Dyrektora [...] NFZ z 2 grudnia 2015 r. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ zaskarżając ją w całości. Decyzji tej zarzucił naruszenie: – art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego jako obywatela; – art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego; – art. 81a k.p.a. poprzez pominięcie zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony. Ponadto skarżący podniósł zarzut przedawnienia roszczenia oraz wniósł o uchylenie decyzji Prezesa NFZ oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] NFZ. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że "działalność" ograniczała się wyłącznie do figurowania w KRS, co znalazło potwierdzenie w postępowaniu sądowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla W. w W. (sygn. akt [...]). Ponadto wyjaśnił, że w spółce jawnej nie wykonywał żadnych czynności oraz nie osiągnął żadnego dochodu. Dodatkowo podkreślił, że zobowiązania wobec ZUS przedawniają się z upływem 5 lat. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o oddalenie skargi w całości jako niezasadnej oraz skierowanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W tej sprawie Minister wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżący zawiadomiony o tym wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach. Przepis ten stanowi: "Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników". Na przestrzeni lat (w tym w okresie, którego dotyczy niniejsze postępowanie) przepis ten był zmieniany przez ustawodawcę, ale przez cały czas wynikało z niego, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Od 1 stycznia 2009 r. ustawodawca wprowadził do tego przepisu wyłączenie, zgodnie z którym wskazany obowiązek nie obejmuje osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej (początkowo chodziło o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a obecnie – na podstawie przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników). Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, osoba prowadząca działalność pozarolniczą to osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazano, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się nie tylko osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 8 ust. 6 pkt 1), ale również "wspólników spółki jawnej" (art. 8 ust. 6 pkt 4). Zatem w zbiorze "osoby prowadzące działalność pozarolniczą" mieszczą się nie tylko osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, ale też inne kategorie osób, jak np. wspólnicy spółki jawnej (którzy nie należą do kategorii "osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą"). Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji, Prezes NFZ prawidłowo przyjął, że podstawą podlegania skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jest co do zasady sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki jawnej. Taka wykładnia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w zw. z art. 5 pkt 21 tej ustawy i w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest prezentowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności w wyroku z 22 marca 2019 r. (sygn. akt II GSK 187/17) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że prowadzenie działalności gospodarczej przez spółkę nie jest przesłanką ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik tej spółki, a także wskazał, że w orzecznictwie ugruntowana jest wykładnia art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którą wspólnik spółki jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na to, czy spółka prowadzi działalność gospodarczą, gdyż wspomniany obowiązek powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego określonego statusu prawnego. Podobny pogląd – tyle że na gruncie spółki komandytowej – wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 18 kwietnia 2013 r. (sygn. akt II UK 227/12), stwierdzając że komandytariusz przystępujący w formie aktu notarialnego do zarejestrowanej spółki komandytowej, która prowadzi działalność pozarolniczą, podlega od dnia tego przystąpienia (a nie od dnia jego zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym) obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, z tytułu prowadzonej przez spółkę działalności pozarolniczej, chyba że podlega już innemu obligatoryjnemu tytułowi ubezpieczeń społecznych. Również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 25 września 2014 r. (sygn. akt SK 4/12) wskazał, że "z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Obowiązek ubezpieczeniowy prawodawca powiązał zatem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika, która polega na istnieniu po jego stronie wiązki przyznanych przez normę prawną lub wynikających ze złożonego stosunku spółki, powiązanych funkcjonalnie oraz prawnie chronionych wolności, uprawnień i kompetencji (prawo podmiotowe wspólnika)". Analogiczne stanowisko wyrażał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie m.in. w wyrokach: z 21 czerwca 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 140/22), z 26 maja 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 204/22), z 30 marca 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2530/21), z 7 września 2021 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1413/21), z 15 września 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1710/22). Wszystkie te poglądy odnosiły się do wskazanej w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych kategorii podmiotów prowadzących pozarolniczą działalność, obejmującej: wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela wskazane stanowiska judykatury. Zatem podleganie wspólnika spółki jawnej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zależy wyłącznie od posiadania tego statusu (posiadania ogółu praw i obowiązków w spółce), przy czym wspólnik nie podlega ubezpieczeniu w czasie zawieszenia przez spółkę działalności gospodarczej. Natomiast dla stwierdzenia, że dana osoba podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik tej spółki nie ma znaczenia okoliczność, czy spółka faktycznie prowadziła działalność gospodarczą. Odmiennego stanowiska nie uzasadniają co do zasady: art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ani art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Z pierwszego z tych przepisów (niezależnie od zmian wprowadzanych do niego w okresie, którego dotyczy niniejsze postępowania) wynika zasadniczo, że osoby prowadzące działalność pozarolniczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, przy czym od 1 lutego 2009 r. z okresu tego wyłączony jest okres, w którym wykonywanie działalności było zawieszone. Zdaniem Sądu, w odniesieniu do osób, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – stanowiących tylko jedną z kategorii podmiotów objętych wspólnym określeniem "osoby prowadzące pozarolniczą działalność" – przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy interpretować analogicznie do wykładni przyjmowanej w przywołanym wyżej orzecznictwie na tle art. 8 ust. 6 pkt 4 tej ustawy. Ta grupa osób podlega zatem ubezpieczeniom w okresie, w którym ma status wspólnika spółki, z wyłączeniem okresów, w których spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Co zaś się tyczy art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, to stanowi on, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Przepis ten dotyczy zatem opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, która to kwestia nie jest objęta zakresem przedmiotowym niniejszej sprawy. Z art. 109 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej wynika bowiem, że Prezes Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, natomiast do tej kategorii nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Zdaniem Sądu, Prezes NFZ nie naruszył art. 7 kpa ("W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli."), art. 77 § 1 kpa ("Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy."), art. 80 kpa ("Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona."), art. 107 § 1 pkt 6 kpa ("Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne"), ani art. 107 § 3 kpa ("Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa"). Prezes NFZ ustalił okoliczności mające znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia tej sprawy, to jest przede wszystkim fakt posiadania przez skarżącego statusu wspólnika spółki jawnej i okres posiadania tego statusu, jak również zbadał, czy doszło do zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej w okresie, w którym skarżący był wspólnikiem spółki lub czy wobec spółki prowadzone było postępowanie upadłościowe. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został przez Prezesa NFZ prawidłowo rozpatrzony i oceniony w świetle przyjętej przez ten organ, prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Prezes NFZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił spójny i przekonujący wywód prawny (uwzględniający zmiany przepisów dokonywane w okresie, którego dotyczyło postępowanie), który odniósł do poczynionych ustaleń faktycznych, wspierając swoje stanowisko przez powołanie się na szereg orzeczeń sądowych. Materiał dowodowy uprawniał Prezesa NFZ do ustalenia, że skarżący – jako wspólnik spółki jawnej – podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji. Natomiast wbrew zarzutowi skarżącego, okolicznością istotną w sprawie nie było to, czy przedawnieniu uległ obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu wskazanego w zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, że z art. 109 ust. 1 - 2 ustawy o świadczeniach wynika, że właściwy organ Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Natomiast do spraw tych nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Z uwagi na to w rozpatrywanej sprawie Prezes NFZ mógł tylko ustalić okresy, w których zgodnie z przepisami skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, natomiast już kwestia wymiaru tych składek, sposobu ich poboru, a także ustalenia okresów, za które te składki uległy przedawnieniu, należy do organów ZUS (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 22 listopada 2011 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1671/11 i z 5 kwietnia 2022 r. o sygn. akt VI SA/Wa 184/22, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2010 r. o sygn. akt II GSK 882/09 oraz uchwała Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2016 r. o sygn. akt III UZP 8/16 – publ. OSNP 2016/12/153). Do kompetencji Prezesa NFZ należy bowiem jedynie "abstrakcyjne" (tj. oderwane od rzeczywistego obowiązku opłacania z tego tytułu składek ubezpieczeniowych) ustalenie, czy dany podmiot jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, przy czym ustalenie tej okoliczności jest kwestią wstępną dla ZUS, który dopiero po stwierdzeniu przez NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego, może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość, z uwzględnieniem potencjalnego przedawnienia należności z tytułu składek (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 8047/22). W sprawie tej nie wystąpiły też wątpliwości co do stanu faktycznego, które uzasadniałyby rozstrzygnięcie danej kwestii na korzyść strony na podstawie art. 81a § 1 k.p.a. Przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Zasada ta oznacza, że wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80-81 k.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego (zob. także wyrok WSA w Gliwicach z 11 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 158/23). Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 25 października 2023
- Symbol z opisem
- 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
- Hasła tematyczne
- Ubezpieczenia
- Skarżony organ
- Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
- Sędziowie
- Andrzej Nogal Danuta Szydłowska /przewodniczący/ Łukasz Jarocki /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c; art. 5 pkt 21; art. 82 ust. 1; art. 109 ust. 1 i 2; · Dz.U. 2015 poz. 581
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 119 pkt 2 · Dz.U. 2023 poz. 1634
- Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t. j.)
Dz.U. 2023 poz. 221
- Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
art. 8 ust. 6 pkt 1, 4 i 5; art. 13 pkt 4 · Dz.U. 2021 poz. 423
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art. 7; art. 77 par 1; art. 107 par 1 pkt 6 i par 3; art. 80; art. 81a par 1; · Dz.U. 2022 poz. 2000
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny