Sygnatura
VI SA/Wa 4275/23
Wyrok WSA w Warszawie z 27 listopada 2023 r., VI SA/Wa 4275/23
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 27 listopada 2023
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr 413/2023/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z 19 kwietnia 2023 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja") Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ"), na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania H. G. (dalej: "skarżący" lub "strona") od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "[...] NFZ" lub "organ I instancji") z 4 lipca 2017 r. nr WSSO.5130.196.2017 stwierdzającej podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 12 lutego 2015 r. do 30 września 2016 r. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w A. pismem z 12 czerwca 2016 r. zwrócił się do [...] NFZ z wnioskiem o zajęcie stanowiska i wydanie stosownej decyzji w sprawie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez skarżącego. Pismem z 19 czerwca 2017 r. [...] NFZ zawiadomił skarżącego o wszczęciu wobec niego postępowania w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W toku prowadzonego postępowania, [...] NFZ zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w A. (dalej: "KRUS") z wnioskiem o udostępnienie danych tj. wskazania wszystkich okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez skarżącego (od 1 stycznia 1999 r.) oraz daty wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu emerytury rolniczej. W odpowiedzi na wniosek, KRUS poinformował, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 5 lutego 2015 zaś prawo do emerytury rolniczej nabył od 6 lutego 2015 r. na podstawie decyzji z 11 lutego 2015 r. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, skarżący pismem z 25 czerwca 2017 r. wyjaśnił m.in., że z dniem 6 lutego 2015 r. otrzymał prawo do emerytury rolniczej i tym samym został wyłączony z ubezpieczenia społecznego, a składki na ubezpieczenie zdrowotne odprowadzane są przez KRUS. Jednocześnie poinformował, że prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą odprowadzając z tego tytułu zaliczki na podatek dochodowy. Dodatkowo wyjaśnił, że 1 października 2016 r. miał wypadek, który uniemożliwił mu dalszą pracę zarobkową i prowadzenie działalności, stąd jego jedynym dochodem od tego dnia jest emerytura rolnicza. Ponadto wyjaśnił, że przez cały okres prowadzenia działalności gospodarczej oraz nadania mu praw emerytalnych odprowadzane były składki na ubezpieczenie zdrowotne bez jakiejkolwiek przerwy w płatnościach. Skarżący do pisma załączył następujące dokumenty: ← informacje o dochodach uzyskanych od organu rentownego za rok podatkowy 2015; ← kopię przekazów pocztowych za luty 2015 oraz czerwiec 2017 zawierające identyfikator świadczenia oraz wyszczególnione kwotamy zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne; ← zaświadczenie lekarskie z gabinetu neurochirurgicznego z 10 listopada 2016 r. wskazujące, że skarżący po upadku z wysokości w dniu 1 października 2016 r. jest po złamaniu kręgosłupa; ← kartę informacyjną z Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej wskazującą na pobyt w placówce (data przyjęcia 1 października 2016 r., data wypisu 7 października 2016 r.). ← zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za lata 2015 i 2016. Po rozpatrzeniu sprawy, dyrektor [...] NFZ decyzją z 4 lipca 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 109 ust. 1, 3, 4 i 6 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b i c oraz pkt 16 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 3a ust. 1 i 4 i art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r., poz. 211 ze zm., dalej: "ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników") stwierdził, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 12 lutego 2015 r. do 30 września 2016 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (dalej: "ustawa o swobodzie działalności"). Dodatkowo podkreślono, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia społecznego powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności i wygasa w terminach określonych w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: "ustawa o systemie"). Stosownie do art. 13 pkt 4 tej ustawy osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone. Ponadto zaznaczono, że skarżący nie informował o zawieszeniu wykonywania działalności. Organ I instancji wskazał, że ustawodawca wprowadził możliwość podlegania ubezpieczeniu społecznemu tylko z jednego tytułu w przypadku spełnienia warunków określonych w art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wskazano również, że w przypadku złożenia wniosku o rentę lub emeryturę, obowiązek ubezpieczenia ustaje od dnia następującego po dniu, w którym została wydana decyzja i przyznanie świadczenia, jednak nie wcześniej niż od dnia, w którym ubezpieczony nabył to prawo (art. 3a ust. 1 i 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Z informacji zawartych w piśmie KRUS wynikało, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 stycznia 1999 r. do 5 lutego 2015 r., a prawo do emerytury rolniczej nabył decyzją z 11 lutego 2015 r., od dnia 6 lutego 2015 r. Z kolei o dacie ustania ubezpieczenia rolniczego nie decyduje data, od której ustalono prawo do emerytury lub renty, lecz data wydania decyzji przyznającej to świadczenie. W ocenie organu I instancji dokumentacja zgromadzona w przedmiotowej sprawie uprawdopodabnia, że skarżący pomimo tego, że formalnie w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: "CEIDG") zgłosił zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej od 19 czerwca 2017 r. to faktycznie przedmiotowej działalności nie wykonywał od 1 października 2016 r. z uwagi na wypadek, który uniemożliwił mu wykonywanie dalszej pracy zarobkowej i prowadzenie działalności. W związku z tym, zdaniem organu I instancji skarżący od dnia 1 października nie prowadził działalności gospodarczej i tym samym nie powinien podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Z uwagi na powyższe stwierdzono, że skarżący winien podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 12 lutego 2015 r. (tj. od dnia następującego po wydaniu decyzji przyznającej mu uprawnienia emerytalne) do 30 września 2016 r. (tj. ostatniego dnia faktycznego wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej). Pismem z dnia 10 lipca 2017 r. skarżący odwołał się od decyzji organu I instancji wskazując m.in., że opłacał składki w KRUS i nie był poinformowany o przejściu do ZUS. W przypadku udzielenia mu takiej informacji z pewnością by zrezygnował. Ponadto podkreślił, że przepracował jedynie 7 miesięcy, zarobione pieniądze przeznaczył na leczenie, a o obowiązku opłacenia składek dowiedział się po ponad dwóch latach. Dodatkowo prosił o pozytywne rozpatrzenie sprawy z uwagi na to, że nie ma pieniędzy ani zdrowia, a emerytura, którą dostaje jest niska. Do pisma dołączono roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2016. Pismem z 22 lipca 2019 r. Prezes NFZ poinformował skarżącego o możliwości zgłoszenia uwag, wniosków oraz wypowiedzenia się w sprawie w terminie 30 dni od doręczenia pisma. Dodatkowo w piśmie zwrócono się o dostarczenie dowodów potwierdzających prowadzenie bądź nieprowadzenie pozarolniczej działalności za okres wskazany w decyzji, zwłaszcza zaświadczenia z urzędu skarbowego uwzględniającego informacje o złożonych zeznaniach podatkowych za poszczególne lata/miesiące, osiągniętych dochodach lub przychodach, stratach, odprowadzonym podatku z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, zaświadczenia potwierdzającego zwieszenie działalności w CEIDG oraz innych dokumentów mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Pismem z dnia 3 września 2019 r. skarżący ponownie wniósł do Prezesa NFZ odwołanie od decyzji organu I instancji wskazując m.in., że nie został poinformowany przez KRUS o tym, że w przypadku podjęcia pracy przejdzie do ZUS. Ponadto wskazał, że praca wykonywana w związku z działalnością gospodarczą była pracą dorywczą, a nie stałą. Do pisma dołączył m.in.: ← wypis z CEIDG dotyczący prowadzonej przez skarżącego działalności pod nazwą – U.; ← zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego REGON, wydane przez Główny Urząd Statystyczny (data rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej – 4 stycznia 2006 r.); ← PIT-28 "Zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych" za lata 2006-2016; ← Karty informacyjne z leczenia szpitalnego w latach 2014, 2016-2018. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ m.in. opisał przebieg postępowania administracyjnego, przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa (w tym stosowane orzecznictwo sądów administracyjnych) oraz wskazał ustalenia, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zdaniem organu z informacji zawartych w CEIDG wynikało, że w okresie od 4 stycznia 2006 r. (data rejestracji) do 19 czerwca 2017 r. (data zaprzestania prowadzenia działalności) skarżący posiadał uprawnienia do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pn.: "U.". Strona nie informowała o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej na podstawie art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności ("Przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 1a."). Organ na podstawie informacji zwartych w piśmie z KRUS ustalił, że skarżący w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 5 lutego 2015 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, nabywając z dniem 6 lutego 2015 r. prawo do emerytury rolniczej (na podstawie decyzji z 6 lutego 2015 r.). Prezes NFZ podkreślił, że podejmowanie i wykonywanie działalności odbywa się na własny rachunek i na własne ryzyko przedsiębiorcy. Ponadto każda osoba przystępująca do prowadzenia działalności gospodarczej winna być zorientowana w przepisach prawa regulujących tą działalność i podejmować właściwe kroki w celu realizacji swych praw. Zdaniem organu skarżący uprawdopodobnił zaprzestanie faktycznego wykonywania działalności gospodarczej od 1 października 2016 r. pomimo tego, że zgodnie z CEIDG formalnie nastąpiło to 19 czerwca 2017 r. W ocenie organu wyjaśnienia skarżącego wskazujące, że uległ on wypadkowi uniemożliwiającemu mu wykonywanie dalszej pracy zarobkowej (w tym prowadzenia działalności) poparte odpowiednią dokumentacją (kopiami PIT-28 Zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za lata 2015-2016) potwierdzały, że ostatni ryczałt od przychodów z tytułu prowadzonej działalności przypadał na wrzesień 2016 r., tym samym od 1 października 2016 r. jedynym jego dochodem była wyłącznie emerytura. Zdaniem Prezesa NFZ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do uznania, że skarżący nie powinien podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 października 2016 r. Jednocześnie organ podkreślił, że posiadanie przez skarżącego uprawnień emerytalnych z KRUS nie wyłączało podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ wskazał, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach (w brzmieniu obowiązującym do 4 lipca 2017 r., tj. do dnia wydania decyzji przez organ I instancji), w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Ponadto Prezes NFZ zaznaczył, że zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach, składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c tej ustawy (z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej), w przypadku gdy osoba ta: 1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub 2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej. Prezes NFZ wskazał, że kwestia weryfikacji powyższego uprawnienia należy do organu ubezpieczeń społecznych. Ponadto podkreślił, że zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (w brzmieniu obowiązującym do 4 lipca 2017 r., tj. do dnia wydania decyzji przez organ I instancji), rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki: 1) złoży w Kasie oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności; 2) jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym; 3) nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym; 4) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza kwoty 2528 zł. Prezes NFZ wskazał, że spełnienie powyższych kryteriów umożliwia wybór podlegania ubezpieczeniu społecznemu tylko z jednego tytułu i co z tym się wiąże z obowiązkiem opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne również z wybranego tytułu. W ocenie organu skarżący nie spełnia ww. kryteriów, gdyż decyzją z 11 lutego 2015 r. nabył prawo do emerytury rolniczej (od 6 lutego 2015 r.). Dodatkowo Prezes NFZ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3a ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 26 maja 1999 r. (sygn. akt II UKN 672/98) o dacie ustania ubezpieczenia rolniczego nie decyduje data, od której ustalono prawo do emerytury lub renty, lecz data wydania decyzji przyznającej to świadczenie, w sytuacji gdy świadczenie jest przyznane od dnia, w którym została wydana decyzja lub od daty wcześniejszej. Zdaniem organu, skarżący do 11 lutego 2015 r. był objęty ubezpieczeniem społecznym rolników, a zatem winien podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia następnego pod dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie emerytalne tj. od 12 lutego 2015 r. W ocenie Prezesa NFZ skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 12 lutego 2015 r. do 30 września 2016 r. Pismem z dnia 11 czerwca 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ. W skardze wskazał, że nie zgadza się i nie rozumie decyzji Prezesa NFZ. Dodatkowo podkreślił, że w roku 2015 przepracował 2 miesiące i dorobił do emerytury 4 tys. zł podczas gdy w roku 2015 przepracował 5 miesięcy i dorobił do emerytury 9 tys. zł. Zaznaczył, że był to zarobek do emerytury, z której się utrzymywał do złamania kręgosłupa. W odwołaniu skarżący nie zgodził się z decyzją i wniósł o umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę, Prezes NFZ wniósł jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1615) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Kwestią sporną w niniejszej sprawie było podleganie skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 12 lutego 2015 r. do 30 września 2016 r. Zgodnie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy o świadczeniach (Dz.U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.), obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są rolnikami lub ich domownikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające emeryturę lub rentę, osoby w stanie spoczynku pobierające uposażenie lub uposażenie rodzinne oraz osoby pobierające uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze. Zgodnie z art. 82 ust. 1 tej ustawy, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. W myśl art. 69 ust. 1 ww. ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Z kolei zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ww. ustawy, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (wcześniej: przepisów o działalności gospodarczej) lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, działalność gospodarczą można podjąć w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że 4 stycznia 2006 r. do CEIDG wpisano działalność gospodarczą skarżącego, która została wykreślona z tego rejestru 20 czerwca 2017 r. (19 czerwca zaprzestano prowadzenia działalności). Skarżący nie informował o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2006 r. (sygn. akt II GSK 179/06) i przyjmuje za własny, zgodnie z którym zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tego powodu wpisowi nadawano zawsze charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny. Nie kreował on również bytu prawnego przedsiębiorcy. Określanie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Skarżący w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 5 lutego 2015 podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, zaś decyzją z 11 lutego 2015 nabył prawo do emerytury rolniczej od 6 lutego 2015 r. W ocenie Sądu zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej prawidłowo ustalono, że od 12 lutego 2015 r. skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Sąd podkreśla, że stosownie do art. 3a ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277 ze zm.) jeżeli złożony został wniosek o rentę lub emeryturę, obowiązek ubezpieczenia ustaje od dnia następującego po dniu, w którym wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia, jednak nie wcześniej niż od dnia, w którym ubezpieczony nabył to prawo. Sąd podziela również stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 26 maja 1999 r. (sygn. akt II UKN 672/98) i przyjmuje za swoje, zgodnie z którym o dacie ustania ubezpieczenia rolniczego nie decyduje data, od której ustalono prawo do emerytury lub renty, lecz data wydania decyzji przyznającej to świadczenie, w sytuacji gdy świadczenie jest przyznane od dnia, w którym została wydana decyzja lub od daty wcześniejszej. Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu skarżący do 11 lutego 2015 r. (do wydania decyzji przyznającej prawo do emerytury) był objętym ubezpieczeniem społecznym rolników, zaś od 12 lutego 2015 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego uznając, że od 1 października 2016 r. skarżący faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej pomimo tego, że zgodnie z CEIDG zaprzestano jej prowadzenia 19 czerwca 2017 r. Sąd zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym skarżący uprawdopodobnił faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej od 1 października 2016 r. z uwagi na wypadek, któremu uległ, co zostało poparte kopią dokumentacji medycznej oraz zeznań o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonywanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28) za lata 2015-2016 wraz z urzędowymi poświadczeniami odbioru. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy pozwalał zakwestionować założenie, zgodnie z którym skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w całym okresie jej rejestracji. Ponadto prawidłowo przyjęto, że od 1 października 2016 r. skarżący nie powinien on podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto w zaskarżonej decyzji Prezes NFZ prawidłowo uznał, że skarżący nie spełniał warunków określonych w art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w związku z czym nie mógł podlegać ubezpieczeniu społecznemu tylko z jednego tytułu, a w konsekwencji obowiązkowi opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne również z jednego tytułu. Zgodnie z art. 5a tej ustawy, rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki: 1) złoży w Kasie oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności; 2) jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym; 3) nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym; 4) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza kwoty 2528 zł. Skarżący nie spełniał powyższych kryteriów, gdyż decyzją z 11 lutego 2015 r. nabył prawo do emerytury rolniczej (od 6 lutego 2015 r.) zatem nie mógł podlegać ubezpieczeniu społecznemu tylko z jednego tytułu, a co za tym idzie obowiązku opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne również z jednego tytułu. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził także uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Zdaniem Sądu organ działając podstawie przepisów prawa zgromadził i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, w konsekwencji wyjaśnił dokładnie stan faktyczny i prawidłowo rozstrzygnął o stwierdzeniu podlegania skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 12 lutego 2015 r. do 30 września 2016 r., co znalazło swój wyraz w wyczerpującym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 14 lipca 2023
- Symbol z opisem
- 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
- Hasła tematyczne
- Ubezpieczenia
- Skarżony organ
- Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
- Sędziowie
- Andrzej Wieczorek Dorota Pawłowska /przewodniczący/ Łukasz Jarocki /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, lit. b i lit. c, pkt 16; art. 82 ust. 1; art. 69 ust. 1; · Dz.U. 2016 poz. 1793
- Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
art. 13 pkt 4; art. 8 ust. 6 pkt 1 · Dz.U. 2021 poz. 423
- Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.
art. 17 ust. 1; · Dz.U. 2017 poz. 2168
- Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
art. 3a ust. 4; art. 5a · Dz.U. 2016 poz. 277
Powiązane dokumenty
Sygnatura: VI SA/Wa 4488/23 · 27 listopada 2023
Wyrok WSA w Warszawie z 27 listopada 2023 r., VI SA/Wa 4488/23
Sygnatura: VI SA/Wa 5374/23 · 27 listopada 2023
Postanowienie WSA w Warszawie z 27 listopada 2023 r., VI SA/Wa 5374/23
Sygnatura: VI SA/Wa 4916/23 · 24 listopada 2023
Wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2023 r., VI SA/Wa 4916/23
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny