VI SA/Wa 417/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nogal Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) Protokolant spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę

M. S. (dalej: "skarżąca" lub "strona") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 22 listopada 2023 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja" lub "decyzja z 22 listopada 2023 r.") utrzymującą w mocy uchwałę nr [...] z dnia 30 września 2023 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w O. (dalej: "organ I instancji" lub "komisja kwalifikacyjna") w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803; dalej: "k.p.a." lub "Kodeks postępowania administracyjnego") w związku z art. 33¹º ust. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166; dalej: "ustawa o radcach prawnych" lub "u.p.r."). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym: W dniu 30 września 2023 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu wstępnego dla kandydatów na aplikantów adwokackich i radcowskich. Organ I instancji uchwałą nr [...] z 30 września 2023 r. (dalej: "zaskarżona uchwała") stwierdził, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Z uzasadnienia uchwały wynika, że skarżąca udzieliła 99 prawidłowych odpowiedzi uzyskując tym samym 99 punktów. Z kolei zgodnie z treścią art. 33⁹ ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Ustalona przez organ I instancji liczba punktów oznaczała uzyskanie negatywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Pismem z 16 października 2023 r. skarżąca wniosła odwołanie od ww. uchwały. Strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisu art. 33⁹ ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez sformułowanie pytań nr 6, 28 i 33 w sposób nieodpowiadający wymaganiom określonym w tym przepisie. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 33⁹ ust. 2 i 3 poprzez błędne ustalenie przez komisję kwalifikacyjną wyniku egzaminu i przyznaniu skarżącej zaledwie 99 punktów, podczas gdy prawidłowa ocena zaznaczonych odpowiedzi oraz sama konstrukcja przedmiotowych pytań powinna prowadzić do uzyskania przez skarżącą 102 punktów, a w konsekwencji pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Decyzją z 22 listopada 2023 r. Minister Sprawiedliwości (dalej również "organ" lub "Minister") utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę wskazując, że odwołanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził m.in., że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Zdaniem Ministra pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie, zaś test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 33⁹ ust. 1 ustawy o radcach prawnych. W wyniku ponownego sprawdzenia karty odpowiedzi skarżącej i przeliczenia uzyskanych przez nią punktów, organ stwierdził, że prawidłowo odpowiedziała ona na 99 pytań, uzyskując tym samym 99 punktów. W ocenie Ministra uchwała komisji kwalifikacyjnej co do uzyskanej liczby punktów, jak również co do ustalonego negatywnego wyniku egzaminu, jest prawidłowa. Pismem z 28 grudnia 2023 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 22 listopada 2023 r. zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. Przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 33¹ ust. 3, art. 33⁹ ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych polegającym na sformułowaniu pytań nr 6, 28 i 33 w sposób nie odpowiadający wymaganiom określonym w ww. przepisach ustawy o radcach prawnych w szczególności poprzez naruszenie zasad, według których: – w teście konkursowym nie mogą znajdować się pytania, na które odpowiedź wynika z doktryny lub orzecznictwa lub też budzi kontrowersje w doktrynie lub orzecznictwie; – w teście konkursowym nie mogą znajdować się pytania na które prawidłowo można udzielić więcej niż jednej odpowiedzi lub też żadna z proponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa; – udzielenie prawidłowej odpowiedzi na pytanie wymaga poczynienia dodatkowych założeń wykraczających poza treść pytania; 2. Przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezastosowanie - art. 6, 7, 8, 77 § 1 k.p.a., polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wadliwym uznaniu, że pytania zawarte w teście konkursowym odpowiadały wymogom stawianym przez obowiązujące przepisy ustawy o radcach prawnych. W uzasadnieniu skargi, strona wskazała, że pytania testowe egzaminu konkursowego na aplikację radcowską tj. pytania nr 6, 28 i 33 zostały opracowane w sposób niespełniający wymagań stawianych przez obowiązujące przepisy prawa, bowiem przedmiotem pytań nr 6 i 28 są zagadnienia budzące spór w doktrynie, zaś konstrukcja pytania nr 33 nie pozwala na wskazanie prawidłowej odpowiedzi, bez poczynienia dodatkowych założeń. Pytanie nr 6 brzmiało następująco: "Zgodnie z kodeksem karnym, środkiem karnym między innymi jest: A. świadczenie pieniężne, B. nawiązka, C. przepadek" Według klucza odpowiedzi oraz stanowiska organu, prawidłową odpowiedzią na wyżej wskazane pytanie jest odpowiedź "A". Zdaniem skarżącej, poprawną odpowiedzią jest zarówno odpowiedź "A", jak i "B", bowiem o tym, że nawiązka spełnia funkcję środka karnego, świadczy treść art. 216 § 4, art. 212 § 3 oraz art. 290 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (dalej również: "Kodeks karny" lub "k.k."). W ocenie skarżącej, katalog środków karnych zawarty w art. 39 k.k. jest katalogiem zamkniętym, lecz nie wyłącznym. Na poparcie tego twierdzenia skarżąca przytoczyła wypowiedzi doktryny: "Katalog środków karnych z art. 39 k.k. jest katalogiem zamkniętym, ale nie jest katalogiem zupełnym. Pamiętać trzeba, że do grupy środków karnych należy zaliczyć również następujące instrumenty: nawiązki z art. 212, 216 i 290 k.k., a także zawarte w części wojskowej Kodeksu karnego środek karny stosowany względem żołnierzy, taki jak wydalenie z zawodowej służby wojskowej (art. 324 k.k.)" – A. Ziółkowska [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, LEX/el. 2023, art. 39; "Niekiedy przepisy szczególne przewidują samodzielne podstawy orzekania środków karnych, jak np. art. 215 k.k. (podanie wyroku do publicznej wiadomości), art. 216 § 4, art. 212 § 3, art. 290 § 2 k.k. (nawiązka)" – P. Kozłowska-Kalisz [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2023, art. 39; "Nawiązka określona w art. 290 § 2 może być orzeczona w wyroku jako środek karny występujący obok kary pozbawienia wolności lub kary ograniczenia wolności albo grzywny." – M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278-363 k.k., wyd. V, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2022, art. 290. Zdaniem skarżącej, rozważania organu o zamiarze ustawodawcy nowelizującego przepisy Kodeksu karnego, w tym dotyczące art. 39 Kodeksu karnego, w żaden sposób nie wpływają na zmianę oceny, iż zagadnienie instytucji nawiązki w kontekście uznania jej za środek karny na gruncie Kodeksu karnego wywołuje spór w doktrynie. Skarżąca podkreśliła, że wskazana przez organ argumentacja, iż spór doktrynalny dotyczący charakteru nawiązki na gruncie Kodeksu karnego odnosi się do pytań ujętych w części szczególnej, zaś pytanie rzekomo obejmuje swoim zakresem jedynie część ogólną Kodeksu karnego, jest wewnętrznie sprzeczna. Twierdzi ona, że argumentacja ta wymaga, aby zdający poczynił dodatkowe założenia, iż pytanie obejmuje jedynie część ogólną Kodeksu karnego, gdyż nigdzie nie zastrzeżono, że chodzi jedynie o część ogólną Kodeksu karnego. Użycie sformułowania "Kodeks karny" uzasadnia uwzględnienie wszystkich przepisów Kodeksu karnego, których znajomość jest wymagana od przyszłego aplikanta. Stąd też, skoro treść pytania odnosi się do całości Kodeksu karnego, nie można pominąć stanowisk doktryny, według których nawiązka jako środek karny uregulowana jest w przepisach części szczególnej Kodeksu karnego. W związku z tym należy przyjąć, że zagadnienie objęte treścią pytania nr 6 budzi spór w doktrynie. W kontekście przywołanych wyżej wypowiedzi doktryny, zdaniem skarżącej, udzielona przez nią odpowiedź "B" na pytanie nr 6 również powinna zostać uznana za prawidłową. Pytanie nr 28 brzmiało następująco: "Zgodnie z Kodeksem karnym skarbowym, w przypadku przestępstw skarbowych środkiem karnym nie jest: A. ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej, B. warunkowe zawieszenie wykonania kary, C. elektroniczna kontrola miejsca pobytu." Według klucza odpowiedzi oraz stanowiska organu prawidłową odpowiedzią na wyżej wskazane pytanie jest odpowiedź "C. elektroniczna kontrola miejsca pobytu", z uwagi na treści art. 22 § 2 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (dalej także: "Kodeks karny skarbowy" lub "k.k.s."). Zdaniem skarżącej, podział środków na karne i zabezpieczające nie jest w pełni prawidłowy. Umieszczone bowiem w części obejmującej katalog środków karnych, warunkowe zawieszenie wykonania kary winno być zaliczone do środków probacyjnych, co zostało wyrażone przez niektórych przedstawicieli nauki: "Kodeks karny skarbowy zalicza do środków karnych zarówno te ich rodzaje, które takim mianem są określane w prawie karnym powszechnym, jak i środki związane z poddaniem sprawcy próbie, które w Kodeksie karnym zostały zaliczone do osobnej grupy środków probacyjnych, czyli orzekanych na okres próby (art, 22 § 2 pkt 8 KKS). W doktrynie ta kwestia jest dyskusyjna" – G. Skowronek, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2020, art. 22; "Odnośnie katalogu środków karnych zawartego w art, 22 § 2 KKS doktrynalne zastrzeżenia wywołuje zaliczenie do tego katalogu dobrowolnego poddania się odpowiedzialności (zob. uwagi do art. 17 KKS) oraz środków probacyjnych, związanych z poddaniem sprawcy próbie (zob. Grzegorczyk, Komentarz, s. 112; J. Michalski, Komentarz, s. 54). Zastrzeżenia te nie są – jak sądzę – pozbawione racji." – L. Wilk, J. Zagrodnik, Kodeks karny skarbowy. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2021, art. 22; "Katalog środków prawnokarnych przewidziany dla sprawców przestępstw skarbowych został wewnętrznie podzielony na trzy grupy: kary (§ 1), środki karne (§ 2) i środki zabezpieczające (§ 3). Nie jest to podział w pełni prawidłowy, gdyż do wykazu tzw. środków karnych sensu stricto zawartych w art. 22 §2 pkt 1-7 k.k.s. dołączono w pkt 8 grupę środków tzw. probacyjnych, czyli związanych z poddaniem sprawcy próbie, których istota i funkcje są inne niż pozostałych środków karnych wymienionych w § 2" – V. Konarska-Wrzosek [w:] Kodeks karny skarbowy. Komentarz, wyd. II, red. I. Zgoliński, Warszawa 2021, art. 22. Zdaniem skarżącej, pytanie nr 28 dotyczy zagadnienia wywołującego spór w doktrynie, gdyż podział środków karnych dokonany w art. 28 § 2 k.k.s. nie jest w pełni prawidłowy, co zostało potwierdzone ww. stanowiskami różnych komentatorów. W związku z tym, według strony, należało uznać, że pytanie nr 28 nie jest precyzyjne, gdyż kwestia katalogu środków karnych wywołuje w doktrynie spór. W ocenie skarżącej, zgodnie z poglądami wyrażonymi przez ww. komentatorów, również warunkowe zawieszenie wykonania kary (tj. udzielona przez skarżącą odpowiedź "B") nie powinno być objęte katalogiem środków karnych, bowiem jest ono środkiem probacyjnym. Zatem pytanie nr 28 również naruszało standardy formułowania pytań testowych, nakazujące unikanie zagadnień wywołujących spór w orzecznictwie lub doktrynie, przez co powinno być uznane za wadliwe. W związku z tym skarżącej powinien zostać przyznany dodatkowy punkt, gdyż nie powinna ona ponosić negatywnych konsekwencji wadliwie sformułowanych pytań egzaminacyjnych. Pytanie nr 33 brzmiało następująco: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż: A. dwa lata, B. trzy lata, C. pięć lat." Według klucza odpowiedzi oraz stanowiska organu prawidłową odpowiedzią na wyżej wskazane pytanie jest odpowiedź "A. dwa lata", oparta na treści art. 118 zdanie drugie ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: "Kodeks cywilny" lub "k.c."). Zdaniem skarżącej, udzielenie odpowiedzi "A" zgodnie ze stanowiskiem organu nie jest możliwe przy tak skonstruowanym pytaniu, bowiem razem z treścią pytania tworzy ono jedynie zasadę, o której w pytaniu nie wspomniano. Strona wskazała, że sam organ przyznał, iż również koniec terminu przedawnienia krótszego niż dwa lata może przypaść na koniec roku kalendarzowego. Zatem udzielenie odpowiedzi "A" na powyższe pytanie wymaga od zdającego poczynienia dodatkowego założenia, czego zdającym nie wolno. W ocenie skarżącej dopiero założenie, że pytanie dotyczy zasady, może doprowadzić do uznania odpowiedzi "A" za tworzącą zdanie prawdziwe. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie oraz o przeprowadzenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonego aktu pod względem jego celowości czy słuszności. Skarga złożona w tej sprawie nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 33² ustawy o radcach prawnych, do przygotowania pytań testowych na egzamin wstępny dla kandydatów na aplikację radcowską oraz wydrukowania i doręczenia pytań testowych poszczególnym komisjom kwalifikacyjnym stosuje się art. 75b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (dalej: "ustawa Prawo o adwokaturze"). Z kolei zgodnie z art. 75b ust. 6 ustawy Prawo o adwokaturze, nie później niż 90 dni przed terminem egzaminu wstępnego, przewodniczący zespołu do przygotowania pytań testowych podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości oraz w Biuletynie Informacji Publicznej wykaz tytułów aktów prawnych, ustalony przez zespół do przygotowania pytań testowych i zatwierdzony przez Ministra Sprawiedliwości, według stanu prawnego obowiązującego w dniu ogłoszenia, z których wybrane stanowią podstawę opracowania pytań testowych na egzamin wstępny. W dniu 23 marca 2023 r. na podstawie art. 75b ust. 6 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z art. 33² ustawy o radcach prawnych, przewodniczący zespołu do przygotowania pytań testowych na egzamin wstępny dla kandydatów na aplikantów adwokackich i radcowskich podał do publicznej wiadomości na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości oraz w Biuletynie Informacji Publicznej ustalony przez zespół i zatwierdzony przez Ministra Sprawiedliwości wykaz tytułów aktów prawnych, według stanu prawnego obowiązującego w dniu ogłoszenia, z których wybrane stanowić będą podstawę opracowania pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację adwokacką i radcowską w 2023 r. Pod pozycjami 5, 21 oraz 29 wskazano odpowiednio ustawę z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, ustawę z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny oraz ustawę z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy. Z kolei, zgodnie z art. 33⁹ ust. 1d ustawy o radcach prawnych, prawidłowość odpowiedzi oceniana jest według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego. Z uwagi na powyższe, w celu uzyskania wyniku pozytywnego z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, kandydat powinien wykazać się znajomością ww. aktów prawnych według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu. Zgodnie z art. 33⁹ ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Stosowanie do art. 33⁹ ust. 1a ustawy o radcach prawnych wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C). W myśl art. art. 33⁹ ust. 3 u.p.r. pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, zaś w świetle art. 33 ust. 2 tej ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Minister Sprawiedliwości, rozpoznając odwołanie od uchwały komisji egzaminacyjnej ocenia kwestię wyniku przeprowadzonego egzaminu i bada, czy wynik ten został ustalony prawidłowo. Prawidłowe zaś ustalenie wyniku egzaminu zależy od prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych. Kwestia oceny merytorycznej poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym jest istotnym zadaniem tego organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r. sygn. akt II GSK 473/07). Mając na względzie wskazane powyżej przepisy regulujące zasady dotyczące przebiegu oraz sposobu oceny egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, po przeprowadzeniu analizy zarzutów skarżącej, Sąd uznał za nietrafne argumenty dotyczące rzekomo wadliwej konstrukcji pytań testowych nr 6, 28 i 33. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy podnieść, że zaskarżona decyzja spełnia wszystkie warunki prawidłowego ustalenia wyniku egzaminu, a w konsekwencji odpowiada obowiązującemu prawu. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy zebrał i rozważył wszelkie istotne okoliczności sprawy, a uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie przed organami I i II instancji zostało przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawy o radcach prawnych oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Sprawiedliwości w sposób wyczerpujący wyjaśnił również, dlaczego nie uwzględnił stanowiska skarżącej, a przytoczona argumentacja nie budzi zastrzeżeń Sądu. Sądy administracyjne posiadają kompetencję do weryfikacji pytań zawartych w testach egzaminacyjnych w procedurze naboru na aplikację prawniczą. Sądy są upoważnione w szczególności do dokonania oceny, czy sposób sformułowania pytania oraz odpowiedzi na to pytanie odpowiada wymogom stawianym przez przepisy o egzaminach na poszczególne aplikacje prawnicze (por. m.in. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2008 r., II GSK 234/08; wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2008 r., II GSK 326/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 października 2009 r., VI SA/Wa 1055/09). Należy podkreślić, że pytanie nieprawidłowo sformułowane to takie, na które żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie stanowi zdania prawdziwego, gdy więcej niż jedna z odpowiedzi jest prawdziwa, a także takie, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, lecz jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa. W rozpatrywanej sprawie żadna z tych wad nie wystąpiła, ponieważ połączenie pytania i odpowiedzi stanowiło logiczną całość, znajdującą swoje uzasadnienie w treści aktu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu. Sąd stwierdza, że pytanie testowe nr 6 egzaminu wstępnego dla kandydatów na aplikantów adwokackich i radcowskich przeprowadzonego w 2023 r. zostało skonstruowane w sposób prawidłowy, tj. zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Stosownie do treści tego pytania ("Zgodnie z kodeksem karnym, środkiem karnym między innymi jest:") jedyną prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "A. świadczenie pieniężne". Udzielenie poprawnej odpowiedzi na to pytanie wymagało od skarżącej znajomości treści art. 39 k.k., określającego katalog środków karnych. Zgodnie z pkt 7 tego artykułu środkiem karnym jest świadczenie pieniężne. Należy wskazać, że żadna z pozostałych odpowiedzi (tj. "B. nawiązka" oraz "C. przepadek") w połączeniu z pytaniem nie stanowiła logicznej całości znajdującej swoje uzasadnienie w treści aktu prawnego. Zatem jedyną poprawną odpowiedzią była odpowiedź "A. świadczenie pieniężne", natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "B. nawiązka". Ustawa Kodeks karny została wymieniona pod pozycją nr 21 w podanym do publicznej wiadomości wykazie tytułów aktów prawnych, na podstawie których opracowano pytania testowe na egzamin wstępny na aplikację adwokacką i radcowską w 2023 r. W związku z tym znajomość tej ustawy była wymagana od kandydatów na aplikantów, gdyż pozwalała na udzielenie prawidłowej odpowiedzi na pytanie testowe, w tym przypadku pytanie nr 6. Sąd nie podziela twierdzenia skarżącej, że poprawną odpowiedzią może być również odpowiedź "B. nawiązka", ponieważ spełnia ona funkcję środka karnego, o czym świadczą treści art. 216 § 4, art. 212 § 3 oraz art. 290 § 2 k.k. Jak słusznie zauważył organ, art. 39 k.k. zawierający katalog środków karnych został usytuowany w Rozdziale V Środki karne, podczas gdy nawiązka zaliczana jest do środków kompensacyjnych, o których mowa w Rozdziale Va Przepadek i środki kompensacyjne. Ponadto żaden z przywołanych przez skarżącą przepisów (tj. art. 216 § 4, art. 212 § 3 oraz art. 290 § 2 k.k.) w powiązaniu z treścią pytania nr 6 nie stanowi logicznej całości. Na marginesie Sąd zauważa, że skarżąca przytacza różne stanowiska wyrażone w komentarzach do ustawy Kodeks karny w sposób bardzo wybiórczy, wręcz zmieniający sens wypowiedzi. Na przykład, cytując część pracy Patrycji Kozłowskiej-Kalisz [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2023, zupełnie pominęła pkt 1 omawianego art. 39 k.k., a mianowicie: "Kodeks karny z 1997 r. zmienił dotychczasową terminologię w zakresie prawnokarnych następstw popełnienia czynu zabronionego, wprowadzając katalog środków karnych stanowiących odpowiednik dawnych kar dodatkowych. Od 1.07.2015 r. (wejście w życie nowelizacji Kodeksu karnego dokonanej ustawą z 20.02.2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 396) do środków karnych nie zalicza się już przepadku oraz środków kompensacyjnych (tj. obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i nawiązki). Zostały one wyłączone z katalogu środków karnych, stając się odrębną kategorią środków prawnokarnej reakcji (por. rozdział Va Kodeksu karnego).". Zdaniem Sądu, pytanie testowe nr 28 również zostało skonstruowane w sposób prawidłowy, tj. zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Stosownie do treści tego pytania ("Zgodnie z Kodeksem karnym skarbowym, w przypadku przestępstw skarbowych środkiem karnym nie jest:") jedyną prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "C. elektroniczna kontrola miejsca pobytu". Udzielenie poprawnej odpowiedzi na to pytanie wymagało od skarżącej znajomości art. 22 § 2 i 3 k.k.s. Ustawa Kodeks karny skarbowy została wymieniona pod pozycją 29 w wykazie tytułów aktów prawnych, na podstawie których opracowano pytania testowe na egzamin wstępny na aplikację adwokacką i radcowską w 2023 r. Zatem znajomość tej ustawy była wymagana od kandydatów na aplikantów, gdyż pozwalała na udzielenie prawidłowej odpowiedzi m.in. na pytanie nr 28. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 22 § 2 k.k.s. środkiem karnym jest zarówno ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej – odpowiedź "A" (art. 22 § 2 pkt 4a k.k.s.), jak również warunkowe zawieszenie wykonania kary – odpowiedź "B" (art. 22 § 2 pkt 8 lit. b k.k.s.). Z kolei, zgodnie z art. 22 § 3 pkt 1 k.k.s., elektroniczna kontrola miejsca pobytu jest środkiem zabezpieczającym. Zatem jedyną poprawną odpowiedzią była odpowiedź "C", która w połączeniu z pytaniem stanowiła logiczną całość znajdującą swoje uzasadnienie w treści Kodeksu karnego skarbowego. Ponadto Sąd stwierdza, że pytanie testowe nr 33 egzaminu wstępnego dla kandydatów na aplikantów adwokackich i radcowskich przeprowadzonego w 2023 r. zostało skonstruowane w sposób prawidłowy, tj. zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Stosownie do treści tego pytania ("Zgodnie z Kodeksem cywilnym, koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż:") jedyną prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "A. dwa lata". Udzielenie poprawnej odpowiedzi na to pytanie wymagało od skarżącej znajomości art. 118 k.c. Ustawa Kodeks cywilny została wymieniona pod pozycją 5 w wykazie tytułów aktów prawnych, których znajomość była wymagana od kandydatów na aplikantów radcowskich. Połączenie treści pytania z odpowiedzią "A" niemal w pełni odzwierciedla treść art. 118 zdanie drugie k.c.: "Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata." Pozostałe dwie odpowiedzi w porównaniu z treścią pytania są jednoznacznie wadliwe, bowiem wskazują inny niż w Kodeksie cywilnym okres, tj. odpowiedź "B. trzy lata" oraz "C. pięć lat." Zatem tylko odpowiedź "A" w połączeniu z treścią pytania stanowiła logiczną całość znajdującą swoje uzasadnienie w treści Kodeksu cywilnego. W celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie wystarczyła znajomość art. 118 k.c. bez formułowania przez zdającą dodatkowych założeń. Sąd doszedł w tej sytuacji do przekonania, że pytania testowe, w tym także kwestionowane przez odwołującą, zostały skonstruowane prawidłowo, zgodnie z dyspozycjami ustawy oraz stanowiskiem sądów administracyjnych. Decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Przepis art. 33⁹ ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Przyjęcie, że kandydat uzyskał wynik pozytywny, możliwe jest tylko wówczas, gdy uzyskał on co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Reasumując, zakwestionowane pytania odpowiadają kryteriom, o których mowa w art. 33⁹ ust. 1 u.r.p. W szczególności pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu, a konstrukcja pytań i odpowiedzi na pytania nie wprowadzała w błąd. W ocenie Sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wszechstronny i szczegółowy odniósł się do zarzutów skarżącej dotyczących kwestionowanych pytań. Ustosunkował się przy tym w sposób należyty do argumentacji przedstawionej przez skarżącą, co realizuje obowiązek wskazany w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. Z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż organ ten wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności związane z niniejszą sprawą i rozstrzygnął jej całokształt, tj. dokonał oceny wszystkich zebranych dowodów dotyczących egzaminu zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.), zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Ponadto organ poddał analizie prawidłowość przygotowania egzaminu, ze szczególnym uwzględnieniem sposobu i podstaw prawnych sformułowania poszczególnych, zakwestionowanych przez skarżącą pytań testowych. W rezultacie Minister Sprawiedliwości dokonał prawidłowej subsumpcji relewantnych w sprawie przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.